15047

مروري بر مدل هاي برنامه ريزي مسائل شبكه مديريت پسماند

1400

دكتر ميرسامان پيشوايي

امروزه استفاده بي رويه از منابع طبيعي يكي از چالش هاي مهم پيش روي جوامع بشري است كه نه تنها به از بين بردن سرمايه هاي موجود منجر شده و چرخه طبيعت را دچار مشكل ميكند، بلكه به ايجاد آلودگي هاي مختلف نيز منجر مي شود. افزايش تنوع و گوناگوني پسماند باعث افزايش پيچيدگي مديريت آن مي شود. در اين ميان پسماند شهري به عنوان يكي از منابع مهم آلاينده ها محسوب شده و فقدان مديريت صحيح آن مي تواند در بروز بحران هاي محيط زيست شهري و انساني نقش به سزايي داشته باشد. اين نگراني در كنار تلاش براي يافتن منابع مواد و انرژي جايگزين، تصميم گيرندگان را بر آن داشته اند تا در كنار بازيافت مواد ارزشمند، به پسماند به عنوان يك منبع انرژي براي شهرها بنگرند. درحاليكه در بسياري از كشورها اين چالش تا حد زيادي رفع شده است، شرايط بعضي از شهر ها در اين حوزه مناسب نيست و با وجود پتانسيل هاي بالا، تنها بخش كوچكي از پسماند به‌صورت مناسب پردازش شده و بخش اعظم آن به مراكز دفن منتقل مي شود. عدم وجود روش هاي مناسب تفكيك در مبدا و دفع، افزايش جمعيت، پيشرفت تكنولوژي و افزايش كارخانجات و عدم وجود روش هاي مديريت پسماند،كاهش زمين براي دفع و مسائل محيط زيستي اين موضوع را به عنوان يكي از مشكلات جدي كشور هاي در حال توسعه بيان مي كند. مديريت مطلوب و كاراي اين حوزه تلاش زيادي را مي طلبد. در واقع سيستم مديريت پسماند و عوامل تاثيرگذار و تاثيرپذير از آن، سيستمي بازخوردي است كه شامل ابعاد مختلفي شده و براي تحليل آن به ديدگاهي جامع نياز است. فهم ريشه اي علل و ساختارهاي توليدكننده ي رفتار و پيش بيني روندهاي آينده بايد مبناي اصلي تصميم گيري ها قرار گيرد. اما تا زماني كه ساختار مورد نظر شناخته نشده باشد، به طبع شناسايي نقاط كليدي سيستم نيز ميسر نبوده و در نتيجه سياستگذاري ها اگرچه شايد به‌صورت مقطعي رفتار مطلوب سياستگذاران را تأمين كنند اما لزوما پايدار نبوده و مي تواند در طول زمان موجب ايجاد رفتارهاي نامطلوب و مخرب شود. از سوي ديگر براي بهره مندي از حداكثر منافع و استفاده صحيح از منابع در دسترس نياز به برنامه ريزي مدون براي توسعه زيرساخت هاي مديريت پسماند به ويژه سيستم هاي بازيافت مواد و انرژي است. بدون اين برنامه ريزي و با قرباني كردن منافع بلند مدت آن در مقابل منافع ناچيز كوتاه مدت، بخش بزرگي از ثروت ارزشمند پسماند در مراكز دفن مدفون خواهد شد. براي مواجهه با مسائل فوق ابزار مختلفي توسط محققان مورد استفاده قرار گرفته اند. در بحث سياست ها و تصميم سازي ها بحث پايداري به مطالعه بازخوردهاي سيستم هاي اقتصادي و اجتماعي مي پردازند و در مبحث برنامه ريزي مدل هاي بهينه سازي گزينه مناسب براي انتخاب فناوري ها هستند. هدف از مطالعه حاضر بررسي مدل هاي برنامه ريزي شبكه مديريت پسماند است. اين گونه مدل هاي جامع در واقع سعي دارند تا مزاياي برنامه ريزي و متعهد بودن به اجراي آن را در مقايسه با ادامه روند فعلي نمايش دهد. به اين منظور ابتدا به معرفي مفاهيم و تعاريف حوزه ي مديريت پسماند مي پردازيم و سپس با بررسي مدل هاي موجود و مطالعات بررسي شده، مقالات مربوطه را معرفي و دسته بندي مي كنيم و به شكاف هاي تحقيقاتي موجود مي پردازيم.

1/1/1900 12:00:00 AM

87556

1404/07/13

A review of waste management network models.

مديريت پسماند , زباله هاي جامد شهري , زنجيره تامين معكوس , پسماند به انرژي , مديريت موجودي

waste management , urban solid waste , reverse supply chain , waste-to-energy , inventory management