10614

10614

جستجوي كيفيت ها و الگوهاي فضايي در سكونتگاه هاي غيررسمي نمونه موردي- محله افغان آباد شهرستان گنبدكاووس

كارشناسي ارشد

معماري - طراحي شهري

مهرماه 1390

مهرماه 1390

دكتر راضيه رضازاده

اسكان غيررسمي موضوع پژوهش¬هاي پرشماري در ايران و جهان بوده است. با اين حال، كمتر به كيفيت¬هاي فضايي موجود در اين سكونتگاه¬ها توجه شده است. پژوهش پيش رو با دو هدف كلي به كيفيت¬هاي فضايي در سكونتگاه¬هاي غيررسمي مي¬پردازد؛ هدف نخست معطوف به شناخت اهميت ارتقاي كيفيت¬هاي فضايي در سكونتگاه¬هاي غيررسمي است و ديگري مي¬كوشد كيفيت-هاي فضايي را بيابد كه در سكونتگاه¬هاي غيررسمي بيش از بافت¬هاي رسمي و طراحي شده يافت مي¬شوند. همچنين در اين پژوهش تركيبي از روش تحقيق توصيفي و تحليلي به كار مي-رود. براي دستيابي به اهداف برشمرده، محله افغان¬آباد به عنوان نمونه موردي برگزيده شده است. سكونتگاهي غيررسمي كه به سبب سابقه سي ساله و تنوع كم اجتماع آفريننده آن، رد پاي نيروهاي اقتصادي، اجتماعي و محيطي در روند پيدايش و شكل¬گيري آن آشكارتر جلوه مي¬كند. دستاوردهاي اين پژوهش را مي¬توان به دو دسته طبقه¬بندي كرد. دسته نخست ناظر به رويكردهاي بهبود كيفيت¬هاي فضايي در سكونتگاه¬هاي غيررسمي است. بدين منظور پس از بررسي و نقد رويكردهاي پيشين، ويژگي¬هاي رويكرد بهسازي مشاركت¬محور متناسب با شرايط ايران معرفي شده، تأثير بهسازي مشاركت¬محور با تأكيد بر كيفيت¬هاي فضايي بر افزايش سرمايه اجتماعي و توانمندسازي ساكنان اثبات مي¬شود. در نهايت، اين رويكرد در يك سند هدايت طراحي شهري با عنوان سند توافقنامه بهسازي به كار بسته مي¬شود. دسته دوم دستاورد¬هاي پژوهش معطوف به الگوي رشد طبيعي سكونتگاه¬هاي غيررسمي تحت تأثير نيروهاي اقتصادي، اجتماعي و محيطي است. همچنين تكامل تدريجي اين سكونتگاه ها براساس تغييرات اجتماع و محيط پيرامون آن¬ها¬ را به عنوان مزيت سكونتگاه¬هاي غيررسمي در مقايسه با بافت¬هاي رسمي و طراحي شده شهري معرفي مي كند. بدين ترتيب در انتهاي پژوهش مزيت¬ها، موانع و راهكارهاي توسعه خودانگيخته هدايت شده شهري به عنوان گزينه¬اي در برابر طراحي پيشيني و تثبيت شده آن¬ها با اختصار معرفي مي¬شود. كليد واژه¬ها: اسكان غيررسمي، كيفيت¬هاي فضايي، بهسازي، سرمايه اجتماعي، گنبدكاووس، افغان¬آباد.