12060

12060

توسعه مدل تصميم گيري تركيبي براي قيمت گذاري عادلانه فناوري در فرايند تجاري سازي

دكتري

صنايع - مديريت سيستم و بهره وري

ارديبهشت ماه 1391

ارديبهشت ماه 1391

دكتر محمدعلي شفيعا

دكتر سيدمحمد سيدحسيني

چكيده كشورهاي توسعه يافته براي دستيابي به سود، مبادرت به فروش فناوريهاي خودكرده و آنها كه كمتر توسعه يافته اند، براي تلاشهاي توليدي و اقتصادي خود، مبادرت به جذب فناوري با رويكردهاي گوناگون مي نمايند. اين مساله در سطح بنگاهها نيز صدق مي كند. نهادهاي متعددي نظير سازمانهاي فناور، پاركهاي علم و فناوري، فن بازارها و غيره، همواره به دنبال يافتن روشهاي مناسب براي تجاري سازي فناوري خود بوده اند. ضيق نگرش علمي به مساله تجاري سازي فناوري، كه عموما ناشي از ديدگاه تجاري صرف به اين موضوع است، همواره منجر به ايجاد نارضايتي هاي مختلف نزد طرفين معامله بوده است. همچنين وقتي مساله خريد و فروش فناوري مطرح مي شود، تعيين قيمت براي فناوري مورد معامله، يكي از چالش هاي اصلي پيش روي تلقي مي گردد. در طول ساليان گذشته، روشهاي متعددي - از مواردي مانند قيمت گذاري به روش مزايده گرفته تا روشهاي پيچيده رياضي- براي قيمت گذاري بر روي فناوري ابداع شده و مورد استفاده قرار گرفته است. برخي از اين روشها، قيمت را از ديدگاه مالك فناوري محاسبه كرده اند و برخي عنايت ويژه به نگاه خريدار فناوري دارند. وراي اين تلاش ها، با مطالعه ادبيات موضوع مشخص مي شود كه هنوز روشهاي كلي جهانشمول و مورد توافق اكثريت براي تعيين قيمت فناوري وجود ندارد و لذا ضرورت تعريف فضايي پژوهشي براي پاسخ دهي به اين مهم احساس مي شود. در تحقيق حاضر كه با هدف ارائه پاسخي تازه تر به مساله بالا سامان داده شده است، كوشش شده تا با استفاده از متدهاي تصميم گيري، رويكردي تركيبي و جديد براي قيمت گذاري فناوري بگونه اي عادلانه ارائه گردد. در بخش ابتدائي مدل، به كمك شناسائي عوامل ارزش افزاي ملموس و ناملموس فناوري، نسبت به ارزش سنجي آنها و دستيابي به يك قيمت پايه، با رويكرد استفاده از فناوريهاي مشابه و با بكارگيري الگوريتم تاپسيس اصلاح شده اقدام شده است. در بخش دوم مدل نيز خواسته هاي مالك فناوري و خريدار آن بعنوان دو طرف يك مذاكره، از طريق بكارگيري اصول و مفاهيم تئوري بازي ها، مدلسازي شده است. نهايتا مدلي تركيبي براي تعيين قيمت فناوري بر اساس توابع مطلوبيت طرفين، طراحي و به شيوه لاگرانژين حل شده است. در هر مرحله، روشهاي طراحي شده به كمك مثالهاي واقعي تشريح شده و با روشهاي علمي و آماري اعتبارسنجي شده اند. يافته‌ها نشان مي‌دهند مدل‌هاي ارائه شده، مي‌توانند جهت تصميم‌گيري در خصوص قيمت فناوري تحت شرايط مشخص شده در مدلها بكار گرفته شوند. واژه‌هاي كليدي: فناوري، تجاري سازي، قيمت گذاري، قيمت عادلانه، فناوريهاي مشابه، نظريه بازي، تابع مطلوبيت.