12199

12199

تدوين راهنماي طراحي شهري با تأكيد بر مفهوم شخصيتِ منظر شهر، (نمونه مورد مطالعه محدوده مركزي شهر بندرعباس)

كارشناسي ارشد

معماري و شهرسازي - طراحي شهري

شهريور ماه 1392

شهريور ماه 1392

دكتر عبدالهادي دانشپور

چكيده موضوع شخصيتِ شهر در پاسخ به روند شباهت يافتن بيش از حد شهرها به يكديگر و در راه ايجاد تفاوت و پرهيز از يكنواختي مطرح مي¬شود. سؤال اصلي پژوهش اين است كه «شخصيت شهر چيست و چگونه در منظر شهري مورد بررسي قرار مي¬گيرد؟» لذا مفهوم اصلي پژوهش «شخصيتِ منظر» است و هدف اصلي «بررسي مفهوم شخصيت توسط نمايانگر منظر شهري» به عنوان يكي از نمايانگرهاي كيفيت محيطي در طراحي شهري است. از بررسي مفاهيم و معاني شخصيت و منظر در اين پژوهش مي-توان گفت : «شخصيتِ منظر» به معناي «تبلور ويژگي¬هاي شخصيت همچون تمايز، تفاوت و احساس منحصربه¬فردي در منظرِ شهر است، به گونه¬اي كه يك منظرِ متفاوت از ساير مكان¬ها ايجاد ¬كند.» در پژوهش با مروري بر ادبيات موضوع «معيارهاي 10گانه شخصيت شهر» تدوين شده است. اين معيارها عبارتند از : تمايز، منحصربه¬فردي، معني¬داري، تداوم، خاطره¬انگيزي، زمينه¬گرايي، مكان¬سازي، حس¬مكان/ روح مكان، جهت¬يابي و شناسايي. «چارچوب مفهومي پژوهش» و « روش پيشنهادي پژوهش» مبتني بر شخصيتِ منظر، از بررسي معيارهاي فوق توسط دو وجه اصلي منظر شهري يعني منظر محسوس (عيني) و منظر نامحسوس (ذهني) به¬دست آمده است. وجه محسوس منظر از سه مؤلفه منظر ديداري (ايستا) - در سه مقياس كلان، مياني و خرد- ، منظر ساير حواس و منظر متحرك تشكيل شده است و روش ارزيابي آن¬ها با عنوان روش ارزيابي متخصص مي¬باشد. وجه نامحسوس منظر از تجربيات، انتظارات، نيازها، اميدها، ترجيحات، نگرش¬ها و ذهنيت افراد تشكيل شده است و روش ارزيابي آن در اين پژوهش روش ارزيابي ترجيحات و ذهنيت مردم نام دارد. در اين روش از تكنيك ترجيحات بصري، پرسش¬نامه و مصاحبه استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه به¬منظور كاربست روش¬هاي پژوهش، «محدوده مركزي شهر بندرعباس» است. نتايج به دست آمده از ارزيابي روش¬هاي شخصيتِ منظر نشان مي¬دهد محدوده مورد مطالعه در مركز شهر بندرعباس، داراي شخصيتِ منظر ويژه¬اي است كه ريشه در محل استقرار در كناره دريا، ساحل، بازارهاي قديمي، بافت¬ها و بناهاي تاريخي، الگوي سنتي شبكه معابر، نشانه¬هاي مذهبي، پوشش گياهي بومي، فعاليت¬هاي تجاري، صيادي، فروش صيد و گردشگري، اقليم ويژه، نمودهاي فرهنگي همچون لهجه، پوشش و غذاي محلي و و تنوع مذهبي، فرهنگي و جمعيتي دارد. بنابراين جهت حفظ و ارتقاء شخصيتِ منظر، دغدغه اصلي اين است ارزش¬هاي موجود حفظ شده و توسعه-هاي جديد كنترل شوند. در انتها نيز راهنماهاي طراحي شهري با موضوع شخصيتِ منظر در محدوده مركزي شهر بندرعباس پيشنهاد شده است. واژه‌هاي كليدي: شخصيت شهر، منظر شهري، شخصيتِ منظر، راهنماي طراحي، بندرعباس