12224

12224

ارتقـاء منـظر شهري در پيـوند با تصوير ذهني كـاربران (مـورد مطالعـــاتي: خيابان كوهســـنگي مشــهد)

كارشناسي ارشد

معماري و شهرسازي - طراحي شهري

مهرماه 1392

مهرماه 1392

دكتر مهران علي الحسابي

دكتر مصطفي عباس زادگان

چكيده "منظر شهري" از جمله مهم¬ترين ابعاد يك فضاي شهري به شمار مي¬آيد كه درك آن از طريق حواس و ذهن انسان اتفاق مي¬افتد. منظر در واقع حامل معناي حاصل از تجربه ساكنين از فضا در طول تاريخ، بستر و زمينه آن مي¬باشد. بنابراين منظر، نه فقط سيماي ظاهري و كالبد هر آن ¬چه هست، بلكه نمايان¬گر هويت، كاركرد، زمينه، فرهنگ و اجتماع يك فضا نيز مي¬باشد. از جمله مهم¬ترين اين فضاها كه مي¬تواند به خوبي بيانگر مولفه¬هاي منظر باشد، خيابان شهري است. خيابان¬ها، مكان هرگونه تعاملات اجتماعي مانند قدم زدن، گفتگو، نظاره و ... مي-باشند كه توجه به مولفه¬هاي ذكر شده در منظر آن كه با نام منظر شهري ادراكي / زمينه¬گرا شناخته مي¬شود، مي-تواند تاثيرات بسزايي را بر ميزان استقبال از آن و در ياد ماندن خيابان در اذهان و خاطره¬ها بگذارد. با اين حال امروزه، روند رو به رشد شهري شدن نتوانسته پاسخ¬گوي اين ابعاد از منظر در خيابان¬هاي شهري باشد. در اين راستا پژوهش حاضر با هدف ارتقاء منظر شهري در پيوند با تصوير ذهني كاربران با مورد مطالعاتي خيابان كوهسنگي شهر مشهد، كه از نوع توصيفي ـ تحليلي مي¬باشد، سعي بر آن داشته است تا با شناخت و مطالعه ديدگاه صاحب¬نظران در ارتباط با مباحث ادراك، زمينه، هنجارها يا كيفيات مرتبط با آن¬ها و نمونه¬هاي تجارب داخلي و خارجي منظر خيابان شهري به جمع¬آوري مهم¬ترين معيارها در اين بعد از منظر دست يابد. سپس با استفاده از تكنيك ادراك و روش تحليل عاملي، تصاوير ذهني و ديدگاه¬هاي كاربران در ارتباط با ذهنيتشان و معيارهاي مستخرج، مورد سنجش قرار گرفت كه در نهايت دسته¬بندي و اولويت¬بندي آن¬ها در قالب عوامل كلي منتج از ديدگاه كاربران حاصل و راهكارهاي موثر در زمينه ارتقا منظر خيابان كوهسنگي ارائه شده است. در واقع با استفاده از بررسي¬ و تحليل¬هاي صورت گرفته در خيابان (بر اساس معيارهاي مستخرج از ديدگاه صاحب¬نظران) 7 عامل داراي ضعف به ترتيب اهميت كه هريك خود، چند زيرمعيار همبسته را شامل مي¬شوند، بدست آمده است كه عامل اول يعني سرزندگي و امكانات رفاهي مهم¬ترين عامل داراي ضعف در منظر ادراكي/ زمينه¬گراي خيابان كوهسنگي به ¬شمار مي¬آيد. اين نتيجه نشان مي¬دهد كه اولويت در بهبود و ارتقاء منظر خيابان توجه به عامل ذكر شده و در مراحل بعد عوامل ديگر كه شامل سازمان فضائي و تناسبات بصري، خوانايي كالبدي و عملكردي، ديدها و چشم¬اندازها، نظام نشانه¬ها و نمادها، فعاليت شاخص و آرام¬سازي سواره است، مي¬باشد. همچنين با توجه به نتايج فوق راهكارهاي مفيدي در قالب اهداف عملياتي، راهبردها، سياست¬ها و راهنماي طراحي اشاره شده است كه بتواند به عنوان يك راهنماي كامل براي طراحي پروژه¬هاي خرد در خيابان كوهسنگي عمل نمايد. واژه¬هاي كليدي: منظر شهري، ادراك، زمينه، خيابان شهري