12422

12422

تحليل پيامد سياست‌هاي هدايت و كنترل رشد بر روند پيراشهرنشيني در هاله كلانشهري تهران

كارشناسي ارشد

معماري و شهرسازي - برنامه‌ريزي منطقه‌اي

شهرويور ماه 1392

شهرويور ماه 1392

دكتر عبدالهادي دانشپور

دكتر مظفر صرافي

چكيده پيراشهرنشيني، شكلي از رشد كلانشهر در محيط پيراموني و پاسخي به فشارهاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي آن در كالبد جغرافيايي اين محيط است. برون فكني و سرريزتوسعه از كلانشهر تهران تحولات عديده‌اي را در نظام اسكان جمعيت و استقرار فعاليت در مراكز زيستي پيراموني و محيط طبيعي آن در پي داشته‌است. مراكز روستايي پيراموني از لحاظ شرايط اقتصادي، اجتماعي و كالبدي به تدريج ويژگي‌هاي شهري كسب نموده‌اند. در اين پژوهش تحولات پيراشهرنشيني در هاله كلانشهري تهران طي دوره 1385-1375 خورشيدي تحليل مي‌شود. براي سنجش تحولات پيراشهرنشيني، معيارها و شاخص‌هايي براساس مباني نظري مطالعات استخراج و با توجه به ويژگي‌هاي منطقه كلانشهري تهران بومي‌سازي مي‌شود. پيراشهرنشيني با رشد سريع جمعيت و مهاجرت، تغيير ساختار اشتغال از كشاورزي به صنعتي و اختلاط فعاليت‌هاي كشاورزي و غيركشاورزي مشخص مي¬شود. ميزان تغييرات هر يك از شاخص¬ها در مراكز روستايي و پيراشهري ملاك عمل سنجش و ميزان رشد پيراشهرنشيني قلمداد مي¬گردد. تحليل داده‌ها بر اساس تركيبي از روش‌هاي كمي و فضايي صورت مي‌گيرد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه تحولات پيراشهرنشيني در حال رشد و گسترش به سوي نواحي با فاصله‌هاي بيشتري از تهران است و اين دگرگوني پيوسته بر تعداد مراكز پيراشهري وابسته به كلانشهر در فواصلي دورتر مي‌افزايد. يكي از نيروهاي تاثيرگذار بر فرايند پيراشهرنشيني سياست‌هاي هدايت و كنترل رشد فضايي است. به گونه‌اي كه با افزايش مراكز سكونتگاهي شهري با نظام هدايت و كنترل رشد فضايي در نواحي پيرامون كلانشهر تهران تحولات پيراشهرنشيني در هاله كلانشهري نيز تشديد مي¬گردد. بنابراين هدايت پيراشهرنشيني از گسترش پراكنده به توسعه‌اي سازنده و پايدار، نيازمند تدوين سازوكارهاي برنامه‌ريزي و مديريت نواحي پيراشهري است. واژه‌هاي كليدي: پيراشهرنشيني، هاله كلانشهري تهران، سياست‌هاي هدايت و كنترل رشد، مراكز پيراشهري