12705

12705

مكان‌يابي ايستگاه‌ها در شبكه‌هاي حمل‌و‌نقل ريلي

كارشناسي ارشد

راه‌آهن - حمل‌و‌نقل ريلي

دي ماه 1392

دي ماه 1392

دكتر مسعود يقيني

چكيده با توجه به وجود مزيت رقابتي بين سيستم هاي حمل‌و‌نقل، افزايش رضايت مشتريان عامل مهمي در جذب آن‌ها به اين سيستم‌هاست. از سويي يك روش مفيد جهت افزايش جذابيت سفرهاي ريلي، احداث ايستگاه‌هاي جديد است. لذا در اين پژوهش به مطالعه اثرات احداث ايستگاههاي جديد پرداخته شده است و تاثير احداث اين ايستگاه‌ها برروي كاربران شبكه‌ي ريلي بررسي شده است. يك اثر، مربوط به افزايش قابليت دسترسي مسافران به شبكه خطوط ريلي است و اثر ديگر آن در ارتباط با زمان سفر مشترياني است كه از خطوط ريلي استفاده مي كنند بطوريكه اين دواثر باعث تاثير بر جذابيت سفرهاي ريلي مي شود. نخستين اثر مذكور با اين ديدگاه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد كه هرچه فاصله مشتريان از ايستگاه‌هاي ريلي كمتر باشد، تمايل آنها مبني بر استفاده از خطوط ريلي افزايش مي‌يابد. تاثير ديگر اين است كه با احداث ايستگاههاي جديد ريلي، مسافراني كه در قطار نشسته‌اند زماني را با توقف قطار در ايستگاههاي جديد از دست مي دهند و اين امر منجر به كاهش جذابيت سفر از ديدگاه مشتريان مي‌شود. با توجه به قابليت دسترسي مسافران و زمان از دست‌رفته آنها در ايستگاه‌هاي جديد، در اين مطالعه به مدل‌سازي رياضي اين مساله پرداخته شده است به‌طوري‌كه از لحاظ زماني به وضعيت بهينه دست ‌يابيم. به علاوه در مدل ارائه شده جميعت پوشش داده شده نيز بيشينه شده است تا حداكثر جمعيت ممكن بتواند از شبكه‌ي ريلي استفاده كند و علاوه بر معيار رضايت مشتري، احداث ايستگاه‌هاي جديد با كارايي بالا همراه باشد، سپس مدل برروي دو مطالعه‌ي موردي واقعي، بررسي شده است. اين دو شبكه شامل شبكه‌ي متروي شهر مقدس مشهد و شبكه‌ي متروي تهران بزرگ است. خطوط موجود مترو در شهر مشهد تنها در يك خط مشغول بهره‌برداري است و ساير خطوط شهر تا سال 1405 به مرحله بهره‌برداري مي‌رسد. لذا جهت افزايش دقت مدل، ايستگاه‌هاي مصوب اين خطوط كه داراي مطالعات امكان‌سنجي بوده به‌عنوان نقاط كانديد در نظر گرفته شده است تا مكان بهينه جهت احداث ايستگاه‌هاي مترو به طور دقيق تعيين شود. خطوط موجود مترو در شهر تهران در 5 خط شامل خطوط 1 تا 5 در حال بهره‌برداري است. خط 5 اين شبكه در محدوده‌ي شهري كرج واقع بوده و به‌دليل بررسي خطوط داخلي شهر تهران، اين خط در اين مطالعه بررسي نشده است. ايستگاه‌هاي خطوط 1 تا 4 كه هم اكنون در محدوده ي داخلي شهر تهران در حال بهره‌برداري است به‌عنوان ايستگاه‌هاي فعلي و موجود شبكه‌ي ريلي و ايستگاه‌‌‌‌هاي‌‌ 4 خطي كه هنوز به مرحله بهره‌برداري نرسيده‌اند به‌عنوان نقاط كانديد در شبكه، مورد ارزيابي قرار گرفته است. واژه‌هاي كليدي: مكان‌يابي ايستگاه‌هاي شبكه ريلي، مدل زمان سفر، مدل پوشش جمعيت، مدل قابليت دسترسي.