چكيده وسعت بافت‌هاي فرسوده در كشور ايران و كم‌توجهي به لايه‌هاي «اجتماعي» در تشخيص اين‎گونه بافت‌ها و در ارائه راه‌حل‌هاي شهرسازانه براي بهبود آن‎ها، لزوم پرداختنِ بيشتر به حوزه‌هاي ميان رشته‌اي دو دانش «شهرسازي» و «علوم اجتماعي» را روشن مي‌سازد. يكي از ابعاد چارچوب نظري «توسعه پايدار» - كه در دو دهه اخير به‌عنوان سندي فرادست براي تهيه‌ي طرح‌هاي شهري مورد توجه قرار گرفته است- «پايداري اجتماعي»است كه تا كنون كمتر بدان پرداخته شده است. ضمن آن‌كه استفاده از چارچوب نظري «پايداري اجتماعي» به منظور استفاده در هر بستر فرهنگي و اجتماعي، نيازمند طي فرآيند محلي‌سازي است. اين رساله به دنبال آن است كه مدلي از شاخص‌هاي مكانيِ «پايداري اجتماعي» به منظور استفاده در طرح‌هاي بازآفريني شهري را بر اساس ويژگي‌هاي فرهنگي- اجتماعي ايران و به كمك رويكرد اسلامي- ايراني، بازتعريف و محلي‌سازي نمايد. به اين منظور، پس از انجام مطالعات كتابخانه‌اي، كدهاي پايداري اجتماعي استخراج و به كمك روش‌ «تحليل محتوا»، كدهاي مكاني مؤثر بر ارتقاء پايداري اجتماعي تعيين گرديد. سپس با استفاده از روش «دلفي» در دو مرحله به كمك شيوه‌هاي مصاحبه و پرسش‌گري، از نظرات ده تن از اساتيد دانشگاه در حوزه معماري و شهرسازي به منظور اصلاح و تغيير شاخص‌ها و سپس تعيين وزن‌ و اولويت‌ آن‌ها ‌استفاده شد. در نهايت، 21 شاخص مستخرج از اين مرحله، به منظور ارزيابي ميزان تأثير آن‌ها بر ارتقاء پايداري اجتماعي در بافت‌هاي فرسوده، در ميان مردم ساكن بافت محله تختي تهران (به عنوان نمونه موردي) و نيز در ميان كارشناسان داراي تجربه در طرح‌هاي نوسازي بافت‌هاي فرسوده، به پيمايش گذاشته شد. اگرچه تفاوت‌هايي ميان نظر مردم و كارشناسان در ميزان موافقت با تأثيرگذاري هر يك از شاخص‌ها ديده مي‎شد، اما در نهايت هر دو گروه، 20 شاخص از 21 شاخص موجود را بر ارتقاء پايداري اجتماعي، مؤثر تشخيص دادند. هم‌چنين شاخص‌هاي به دست آمده به كمك روش «تحليل عاملي»، تحت پنج عامل مؤثر، شناسايي شد و به كمك روش «تحليل مسير و مدل معادلات ساختاري»، مدل نشان‌گر روابط ميان‌ اين عوامل تدوين گرديد. مهم‌ترين يافته‌ رساله حاضر، بيست شاخص مكانيِ مؤثر بر ارتقاء پايداري اجتماعي است كه به كمك روش «تحليل عامل» در پنج عامل دسته‌بندي شده‌اند. به اين ترتيب شاخص‌هاي امنيت، ايمني و حريم تحت عامل «امنيت»، شاخص‌هاي دسترسي‎پذيري، تنوع فعاليتي، اختلاط كاربري، وجود تسهيلات و زيرساخت‌ها و وجود بازار و بازارچه‌هاي محلي، تحت عامل «فعاليت‌پذيري»، شاخص‌هاي حفظ هويت، حس تعلق به مكان، تصوير روشن ذهني و حفظ ويژگي‌هاي بومي/محلي و محله‎محوري، تحت عامل «هويت‌مندي»، شاخص‎هاي حق انتخاب براي مردم در فضاهاي شهري، وجود شرايط عادلانه براي گروه‌هاي مختلف اجتماعي و مقياس انساني تحت عامل «مردم‌مداري» و در نهايت، شاخص‌هاي پيوستگي كالبدي، سلسله‌مراتب فضايي و تراكم طبقاتي تحت عامل «انسجام فضايي- كالبدي»، به عنوان شاخص‌هاي مكاني مؤثر بر ارتقاء پايداري اجتماعي در بازآفريني بافت‌هاي فرسوده شهري شناسايي شدند. مدل حاصل از اين مجموعه عوامل، نشان مي‌دهد؛ عامل «انسجام كالبدي- فضايي» به عنوان عاملي مستقل بر عوامل «مردم‌مداري»، «فعاليت‌پذيري» و «امنيت» تأثيرگذار است، عامل «هويت‎مندي» به عنوان عاملي وابسته از عوامل «مردم‌مداري» و «امنيت» تأثير مي‎پذيرد، عامل «مردم‌مداري» بر «امنيت» اثرگذار است و نيز عامل «فعاليت‌پذيري» بر «مردم‌مداري» و «امنيت» تأثير مي‎گذارد. ضرايب هر يك از اين اثرگذاري‌ها در مدل تدوين شده در رساله آمده است. واژگان كليدي: پايداري اجتماعي، شاخص‌هاي مكاني، بازآفريني، بافت فرسوده