14122

14122

راهكارهاي طراحي شهري جهت افزايش حس تعلق ساكنان شهرهاي جديد (مطالعه موردي: شهر جديد هشتگرد)

كارشناسي ارشد

طراحي شهري

دي ماه 1393

دي ماه 1393

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور

معماري و شهرسازي

چكيده شهرهاي جديد به معناي امروزين خود محصول تفكري هستند كه سنگ بناي آن‌ها از ابتداي قرن بيستم گذاشته شد. از زمان شكل‌گيري اين‌گونه سكونتگاه‌ها، همواره بحث خودكفايي آن‌ها در زمينه‌ي اشتغال و ارائه خدمات مطرح بوده است. فارغ از اين خودكفايي، بحث هويت و احساس تعلق ساكنان به شهرهاي جديد از مهم‌ترين مباحث محافل دانشگاهي و كنش‌گران توليد كننده‌ي آن‌ها بوده كه تا به امروز نيز پژوهش‌هاي بسياري در اين خصوص صورت گرفته و همچنان نيز ادامه دارد. شهرهاي جديد در ايران نيز كه از اوايل دهه‌ِ‌ي 60 شروع به شگل‌گيري كردند، همواره سعي در تحقق اهداف خود داشته ولي تا به امروز نتوانسته‌اند به موفقيت چشمگيري دست پيدا كنند. يكي از بزرگترين معضلات شهرهاي جديد در ايران، پايين بودن احساس تعلق خاطر ساكنان آن‌ها نسبت به فضاي زندگي خود مي‌باشد. پژوهش حاضر در راستاي بررسي و ريشه‌يابي موانع موجود در تحقق حس تعلق به مكان و همچنين كشف تجربه‌ي زندگي روزمره‌ي ساكنان شهرهاي جديد به طور كلي و همچنين شهر جديد هشتگرد به صورت موردي مي‌باشد. بدين منظور، اين پژوهش با مرور ادبيات موضوع در خصوص حس تعلق به مكان و همچنين بررسي رويكردها و مجادلات نظري پيرامون اين مفهوم و به كمك روش‌شناسي «پژوهش كيفي» و رويكرد «مردم‌نگاري شهري»، سعي در ريشه‌يابي عوامل موثر بر عدم تحقق حس تعلق در شهر جديد هشتگرد پرداخته است.نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه عواملي خارج از حيطه‌ي دانش طراحي شهري بر تجربه‌ي حس لامكاني دامن زده‌اند كه برگرفته از نيروهاي متعدد و تأثيرگذار در توليد فرم و معناي شهري است. در نهايت پس از بررسي حس تعلق و همچنين زندگي شهري درشهر جديد هشتگرد، اين موضوع روشن گرديد كه در وضعيت موجود و در غياب طرح‌هاي بلندمدت راهبردي (در قالب اسناد طراحي شهري)، راهكارهاي مبتني بر رويكرد «مكان‌سازي»، مي‌تواند كمك بسياري به افزايش حس تعلق ساكنان و همچنين بهبود زندگي شهري در شهر جديد هشتگرد نمايد. واژه‌هاي كليدي:شهر جديد، حس تعلق، پژوهش كيفي، مردم‌نگاري شهري، مكان‌سازي.