چكيده توليد رسوب يكي از مهم‌ترين مشكلات مطرح در مديريت حوضه‎هاي آبخيزاست. تعيين مقدار رسوب حمل شده توسط رودخانه‌ها از جنبه‌هاي مختلف داراي اهميت است. در طرح‌هاي مهندسي با هدف بهره‌برداري از منابع آب رودخانه نظير تأسيسات تنظيم و انحراف جريان، سدهاي مخزني و ايستگاه‌هاي پمپاژ، بار رسوبي رودخانه ازجمله عوامل مهم و تأثيرگذار در تعيين مشخصه‌هاي هندسي سازه و عمر مفيد آن‌ها تلقي مي‌شود. انباشت انبوهي از مصالح در بستر رودخانه، منبعي بسيار باارزش از مصالح ساختماني به وجود آورده كه برداشت از آن باصرفه اقتصادي فراواني همراه خواهد بود. درعين‌حال، برداشت‌هاي درمقياس بزرگ در رودخانه‌ها قطعاً موجب تغييرات شديد مورفولوژي و رژيم جريان رودخانه مي‌گردد. اولين تأثير قابل‌مشاهده برداشت مصالح از بستر رودخانه، تغيير شكل بستر آن است. با ايجاد حفره در بستر و تغيير شكل آن شاهد تغيير رژيم جريان و برهم خوردن تعادل رسوبي رودخانه خواهيم بود كه عواقب آن ممكن است در كيلومترها پائين‌دست يا بالادست محل برداشت‌شده مشاهده شود. يكي از مهم‌ترين اين اثرات تغيير مورفولوژي رودخانه است كه گاهي سيستم رودخانه كاملاً تغيير كرده و يا كاهش تراز بستر تا چندين متر اتفاق افتاده است. آگاه بودن از مشكلات ناشي از برداشت مصالح مي‌تواند باعث اصولي‌تر شدن برداشت شده تا حداقل خسارت ممكن ايجاد شود. در اين پژوهش ابتدا به بررسي بهترين معادله هيدروليكي انتقال رسوب از بين شش روش گراف، انگلوند-هانسن، يانگ، ايكرز وايت، پاركر و مير-پيتر-مولر پرداخته مي‌شود. براي انتخاب بهترين معادله از مقايسه برآورد رسوب معلق ساليانه روش‌ها با برآورد حاصل از منحني سنجه رسوب استفاده‌شده است. در برآورد رسوب ساليانه منحني سنجه رسوب از آمار ايستگاه پاتاوه استفاده‌شده است. پس از انتخاب بهترين معادله كه در رودخانه بشار (بازه پاتاوه تا ياسوج) معادله يانگ مي‌باشد، در نرم‌افزار Fluvial 12 به مدل‌سازي چاله‌هاي برداشت شن و ماسه پرداخته مي‌شود و طول پس‌روي محاسبه مي‌شود. ازآنجاكه اطلاعات موردنياز براي تمام طول بازه موردنظر موجود نبوده، لذا بازه‌اي به‌عنوان بازه مرجع در نظر گرفته‌شده و طول پس‌روي مابقي بازه‌ها طبق ضرايب خاصي كه به تفضيل در متن تشريح شده است با آن تطبيق داده مي‌شود. پس از بررسي نتايج چاله‌هاي برداشت مشاهده مي‌شود كه هر چه عرض چاله بيشتر شود طول پس‌روي كم‌تر مي‌شود. افزايش عمق چاله تأثيري مخالف داشته و با افزايش عمق طول پس‌روي بيشتر مي‌شود. با محاسبات و مدل‌سازي‌هاي انجام‌گرفته شده مشخص گرديد كه طول پس‌روي در حدود 16 تا 26 درصد چاله برداشت مي‌باشد كه بستگي به ابعاد چاله برداشت و همچنين ميزان ناپايداري بازه‌هاي مختلف دارد. افزايش يا كاهش طول پس‌روي در بقيه بازه‌ها بستگي به پايداري بازه‌ها و نسبت ضريب تطبيق آن‌ها با بازه مرجع دارد به‌طوري‌كه هر چه بازه موردنظر ناپايدارتر باشد، طول چاله پس‌روي در بازه بيشتر مي‌شود. واژه‌هاي كليدي: معادلات انتقال رسوب، منحني سنجه رسوب، چاله برداشت، بازه مرجع،Fluvial 12