14952

14952

آمايش مناطق مرزي؛ نمونه مورد مطالعه محورمرزي سومار-نفتشهر (از تخليه تا حيات دوباره)

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي منطقه اي

آبان ماه 1394

آبان ماه 1394

دكتر رضا خيرالدين

معماري و شهرسازي

چكيده شهرهاي مرزي و حاشيه¬اي به¬عنوان پوسته و لايه¬ي خارجي در هر كشوري همواره نقش مهمي در تأمين امنيت كشورها و حفظ هم¬بستگي داخلي آن¬ها ايفا نموده¬اند. در اين پروژه، هدف بررسي ويژگي¬ها، مسائل و مشكلات اين شهرها و تلاش در جهت آمايش آنها است. محور سومار نفت¬شهر در شهرستان قصرشيرين استان كرمانشاه به علت مجاورت با كشور عراق با وقوع جنگ تحميلي در وضعيت بحراني قرار گرفته است. به گونه¬اي كه اين منطقه پس از گذشت 26 سال از جنگ همچنان در همين وضعيت باقي مانده است.دراينمطالعهلازم به نظر مي-رسدسولاتيمطرحشودكهبيانكندكه چگونهمي¬توانمسائلمربوط بهناامني-هاومشكلاتامنيتيراتاحدوديكاهشدادوبهساماندهيمناطقمرزيپرداخت؟محروميتوتوسعه¬نيافتگيوپيامدهايمنفيآنراچگونه در اين مناطق كاهش داد و رضايت مرزنشينان را براي سكونت در مرزها جلب كرد؟ مطالعه بر روي اين محور مرزي با جمع¬آوري اطلاعات و داده¬هاي مورد نياز از طريق مطالعات كتابخانه¬اي، برداشت¬هاي ميداني، مصاحبه رو در رو، عكس¬برداري از منطقه و مراجعه به سازمان¬هاي اداري مربوطه همچون استانداري، بنياد مسكن انقلاب اسلامي، بخشداري سومار-نفت¬شهر و شهرداري سومار صورت گرفت. به علت عدم حضور مردم در منطقه تنها تعداد 50 پرسشنامه در اختيار مراجعيني كه از شهرهاي اطراف براي گرفتن كارت¬هاي پيله¬وري به بخشداري سومار-نفت¬شهر مراجعه مي¬كردندقرار داده شد و با توجه به نظرات مردم جدول سواتي تشكيل داده شد و به نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهديد امتيازاتي داده شد، نتايج حاصل از جدول تحليلي سوات در منطقه مورد مطالعه نشان¬دهنده¬ي تفوق نقاط ضعف بر قوت و فرصت بر تهديد است كه براين اساس و با توجه به امتيازهاي نهايي ماتريس ارزيابي عوامل داخلي و خارجي، نقطه تلاقي در منطقهاستراتژي¬هايمحافظه¬كارانه (WO) قرار گرفت. در پايان با تحليل جدول سوات و مسائل مورد بررسي و با توجه به غلبه¬ي نقاط فرصت بر تهديد به ارائه¬ي راهبردها و پيشنهادهايي در جهت استفاده از اين فرصت¬ها، تقويت نقاط قوت و تقليل و حذف نقاط ضعف پرداختيم. نتايج تحقيق نشان مي¬دهد كه بسته شدن مرز در محور سومار-نفت¬¬شهر، بعد از جنگ تحميلي عراق عليه كشور ايران و در نتيجه در حاشيه قرارگرفتن اين منطقه، بعد مسافت و عدم وجود راه¬هاي دسترسي مناسب و با كيفيت به شهرستان¬هاي مجاور و علي¬الخصوص عدم بازسازي منطقه مورد نظر و فقر و بيكاري موجب عدم بازگشت مردم و در نتيجه عدم توسعه¬يافتگي منطقه شده است. به¬منظور توسعه¬ي فضايي محور مورد مطالعه باتوجه به فرصت¬هاي موجود در منطقه و با استفاده از آنها، برخي از راهبردهاي توسعه¬اي ترسيم شده¬اند. به¬گونه¬اي كه بتوانند منجر به جذب جمعيت و فعاليت به منطقه، خصوصاً دو شهر سومار و نفت¬شهر شوند. در ادامه سياست¬هاي مرتبط با هريك از راهبردها براي توسعه، تقويت و حيات مجدد محور سومار-نفت¬شهر تعيين شده¬اند. كه عمدتاً روي تقويت ظرفيت¬هاي تبادلات درون¬مرزي و برون¬مرزي اقتصادي، گردشگري مرزي، جريان¬هاي راهيان¬نور و ديگر ظرفيت¬هاي موجود در بستر تأكيد دارد. برنامه¬هاي عملياتي و سياست-ها روي توسعه¬ي دو هسته¬ي اصلي محور مورد مطالعه يعني شهرهاي سومار و نفت¬شهر متمركز گرديده تا زمينه¬هاي ايجاد جذبه براي بازگشت ساكنين را فراهم نمايد. واژه‌هاي كليدي: توسعه، مرز، سومار-نفت¬شهر، جنگ تحميلي