15659

15659

بررسي اثر خط ويژه اتوبوس‌هاي تندرو (BRT) بر عملكرد بزرگراه‌هاي شهر تهران - مطالعه موردي بزرگراه چمران

كارشناسي ارشد

برنامه‌ريزي حمل و نقل و مهندسي ترافيك

آذرماه 1394

آذرماه 1394

دكتر محمود احمدي‌نژاد - دكتر شهريار افندي‌زاده

عمران

چكيده نگراني‌ها در خصوص انباشتگي ترافيك، آلودگي هوا و مصرف انرژي، تصميم‌گيران شهري را برآن داشته است تا به سمت سيستم‌هاي حمل‌ونقل همگاني انبوه روي آورند. اين در حاليست كه سياست‌گزاران در ارائه خدمات با كيفيت بالا همواره با محدوديت‌هايي مالي مواجه بوده‌اند. بسياري از سازمان‌ها و مؤسسات حمل‌ونقل همگاني،BRT را يك راه مناسب براي جذب مسافران از وسيله نقليه شخصي به حمل‌ونقل همگاني و حل مشكل ترافيك مي‌دانند. احداث BRT با وجود طرفداراني كه دارد، همواره با مشكل روبرو است، مخصوصاً زماني كه پيشنهاد شوديك خط از جريان به خط ويژهBRT اختصاص داده شود. اين تبديل خط همراه با مزايا و معايبي است. مزيت اصلي فراهم كردن سطح سرويس بالا برايBRTاست و عيب اصلي كاهش ظرفيت مقطع و افزايش تأخير براي كاربران خطوط مجاور جريان ترافيك مي‌باشد. براي حداقل كردن اعتراضات، سياست‌گزاران نياز به ابزاري دارندكه آن‌ها را در تحليل اثرات تخصيصيك خط به BRTياريمي‌دهد. لذا هدف اصلي اين مطالعه ارائه شاخص‌ها و معيارهاي تصميم‌گيري براي ارزيابي پروژه تبديليك خط از مسير به خط ويژهBRT مي‌باشد. استفاده از آناليزهاي اقتصادي سود- هزينه مي‌تواند متخصصين حمل‌ونقلي را قادر سازد تا اثرات پروژه BRT پيشنهاد شده را بررسي نمايد. منظور از تحليل سود- هزينه، اندازه‌گيري و كمي كردن تمامي اثرات ممكن سناريوها بر روي تمامي افراد در تمامي زمان‌ها و مكان‌ها است. به بيان ديگر آناليز سود- هزينه به دنبال مقايسه سود و زياني است كه از سوي پروژه بر جامعه وارد مي‌شود. در احداث يك خط BRT هزينه‌ها شامل؛ هزينه‌هاي اجرايي و هزينه‌هاي ناشي از حذف يك خط از مقطع و اختصاص آن به سامانه BRT مي‌باشد. از طرف ديگر سودهاي اين پروژه عبارتند از: افزايش سهم حمل‌ونقل همگاني از مسافر جابه‌جا شده، كاهش زمان سفر، كاهش حجم آلاينده‌هاي هوا، كاهش تصادفات و غيره. در اين مطالعه پس از ارائه متدولوژي، خط چهارم سامانه اتوبوس‌هاي تندرو شهر تهران، به عنوان مطالعه موردي، بررسي مي‌شود تا اثر كاهش تعداد خط بر بزرگراه شهيد چمران مورد تحليل و ارزيابي قرار گيرد.در نهايت نسبت سود به هزينه پروژه احداث خط 4 BRT در سناريويك (سناريو محتمل) برابر 66/0 بدست آمد كه غيراقتصادي بودن پروژه را نشان مي‌دهد.همچنين در اين مطالعه ضمن در نظر گرفتن محدوديت‌هاي آناليز سود-هزينه سعي بر آن شده است تا كمبودهاي اين روش تا حد امكان پوشش داده شوند. در نظر گرفتن هزينه تراكم ترافيك و بررسي هم زمان مدهاي مختلف سفر در آناليز اقتصادي از جمله نو‌آوري‌هاي ارائه شده در اين تحقيق مي‌باشد. كليد واژه: اتوبوس‌هاي تندرو، BRT، ارزيابي اقتصادي، آناليزهاي سود- هزينه، تراكم ترافيك