16093

16093

برنامه ريزي محله محور با تأكيد بر پايداري اجتماعي نمونه مورد مطالعه ؛ محله خواجه ربيع مشهد

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي شهري

ارديبهشت ماه 1395

ارديبهشت ماه 1395

دكتر اسماعيل شيعه

دكتر مصطفي بهزادفر

معماري و شهرسازي

چكيده محلات شهري يكي از عناصر مهم و موثر تشكيل دهنده حيات اجتماعي شهري هستند. در گذشته، نقش و كاركرد محلات ، موجب مي شد كه افراد ساكن، پيوندهاي اجتماعي بيشتري نسبت به امروز داشته باشند. در نظريه ها و رويكردهاي مختلف مرتبط با توسعه محله اي نوين، اهميت مشاركت اهالي محله، در قالب الگو هاي برنامه ريزي فرآيندگرا و تعامل محور، هم چنان مورد تاكيد قرار گرفته است. در اين ميان برنامه ريزي اجتماعات محلي با بهره گيري از ديدگاه پايين به بالا و رويكرد دارايي مبنا، بر توانمندسازي، افزايش سرمايه هاي اجتماعي و مشاركت جمعي ساكنين محلات تاكيد دارد. برنامه ريزي محله محور در برنامه ريزي شهري، با هدف گردهم آوردن گروههاي مختلف درگير يا ذي نفع و توجه به نيازها و خواسته هاي همگاني ايشان در تهيه طرح ها و برنامه ها مطرح شده است. امروزه در مباحث توسعه پايدار نيز بر اين ديدگاه در قالب پايداري اجتماعي توجه و تاكيد مي شود و مباحث پايداري اجتماعي با طرح موضوعات مهمي چون يكپارچگي، عدالت و برابري اجتماعي، هويت محله اي، فقر زدايي و ... در جهت توانمندسازي جوامع محلي راهكارهايي ارائه مي نمايد. در اين راستا پژوهش تلاش دارد با بهره گيري از ظرفيت هاي برنامه ريزي محله محور و با تاكيد بر اصول پايداري اجتماعي، پس از ارائه يك روش برنامه ريزي محله مبنا با تاكيد بر پايداري اجتماعي، ارتقاء عملكرد و تقويت مفهوم اجتماعي محله خواجه ربيع را دنبال نمايد. با توجه به گستردگي و تنوع موضوعات مربوط به پايداري اجتماعي و محله هاي شهري، پژوهش، چهار حوزه از بين موضوعات پايداري اجتماعي را در محله خواجه ربيع با توجه به شرايط موجود محله مورد مطالعه و بررسي قرار داده و در حيطه همان حوزه ها، راهبردها و راهكارهايي ارائه مي دهد. براي بررسي شرايط محله از ابزار پرسشنامه و مشاهده هاي مستقيم بهره گرفته شد. براي نمونه گيري از روش نمونه گيري هدفمند استفاده شده است. از مهم ترين معضلات محله خواجه ربيع، مسائل و مشكلات اجتماعي، اعتياد، فروش مواد مخدر و ... است كه ريشه در ساير عوامل همچون مشكلات فرهنگي، فقر و ناآگاهي جامعه محلي دارد كه با توجه به عزم جامعه محلي به تغيير شرايط بايد با مشاركت شهروندان و مديريت منابع با نگرش دارايي مبنا به توانمندسازي جامعه و توسعه پايدار محله در همه ابعاد همت گماشت. از جمله راهبردهاي شاخص منتج از نتايج مطالعات اين است كه با تقويت روابط همسايگي و ايجاد زمينه ها و بسترهاي لازم براي برقراري ارتباط ميان ساكنين محله جهت مشاركت در امور محلي، مي توان به بهبود و ارتقاي سطح عملكردي محله و افزايش نظارت هاي اجتماعي و تعاملات و روابط مناسب اجتماعي ميان ساكنين محله خواجه ربيع نائل آمد و با تلاش براي حذف مشكلات اجتماعي و كاهش جرم، اميد به زندگي را براي همراهي بيشتر مردم در فرآيندهاي توسعه محله بيشتر كرد. كلمات كليدي: محله، محله محوري، محله پايدار