16662

16662

ساماندهي نظام كاربري و فعاليت شهري با بهره‌گيري از الگوي رشد هوشمند (مورد پژوهي: محله حكيميه تهران)

كارشناسي ارشد

برنامه‌ريزي شهري

شهريورماه 1395

دكتر مهران علي‌الحسابي

معماري و شهرسازي

چكيده زمين، ارزشمندترين عنصر در فرآيند شهرسازي به شمار مي‌آيد و از اين حيث، حفاظت و نگهداري از آن و تعيين كارآمدترين كاربري در آن مي‌تواند مسير رشد و توسعه شهرها را متحول سازد. رشد هوشمند در سال‌هاي اخير تلاش بر تقويت اجتماعات محلي و بازگرداندن مردم به محدوده‌هاي درون‌شهري دارد. رشد هوشمند از اصول ده‌گانه‌اي تبعيت مي‌كند كه در شماري از آن‌ها به كاربري زمين توجه ويژه شده است و تأكيد آن بر كنترل و هدايت توسعه به سمت محلات موجود است و در هر اجتماع بر اساس ويژگي‌هاي مختص به خود، اصول رشد هوشمند تبيين خواهد شد. در شاخص‌هاي رشد هوشمند شهري، بيشتر به تنوع كاربري اراضي، ميزان دسترسي و كيفيت محيط‌زيست در ارتباط با تراكم جمعيت پرداخته مي‌شود؛ ازاين‌رو سرانه‌ي كاربري‌ها و سهم هر كدام از كاربري‌ها به مساحت منطقه، موردتوجه است و هرچه تراكم ساختماني، نسبت كاربري‌هاي مختلط و عمومي، فضاي سبز و باز و فضاي پياده‌رو به ساير كاربري‌هاي عمومي در سطح محله‌ها بيشتر باشد، نشانگر هوشمندتر بودن آن منطقه است. در حقيقت، وجود كاربري‌هاي مختلط و دسترسي مناسب در منطقه، با برطرف كردن نيازهاي ساكنان محله‌هاي مختلف در همان منطقه، باعث كاهش حجم سفر و ترافيك در شهر مي‌شود. از سوي ديگر، رشد هوشمند به تمام شاخص‌هاي اجتماعي، اقتصادي، كالبدي و دسترسي توجه دارد براي دست‌يابي به توسعه‌ي پايدار شهري، بايد استراتژي رشد هوشمند را به‌عنوان راهبرد پيروز در انتظام بخشي به شكل پايدار شهري قرارداد. اين كار، ضمن حفظ محيط‌زيست، از گسترش بي‌رويه شهر جلوگيري كرده و باعث كاهش حجم سفر در سطح مناطق و محله‌ها مي‌شود. بر اساس تحقيقات انجام‌شده، منطقه 4 تهران از نظر شاخص‌هاي تلفيق توسعه در درجه سوم قرار دارد و با توجه به كاربري‌هاي موجود و نحوه و ميزان رشد در بين محلات، حكيميه قرابت بيشتري با موضوع بحث دارد. در اين تحقيق از روش اسنادي به مطالعه مباني نظري و با بهره‌گيري از روش توصيفي- تحليلي و بازديدهاي ميداني به توصيفات كمي و كيفي شاخص‌هاي موردنظر، پرداخته‌شده است. همچنين به كمك نرم‌افزار اندرويد طراحي‌شده توسط پژوهشگر، باهدف پايش اطلاعات ساكنين محلات و تحقق معيارهاي فشردگي و اختلاط كاربري نظير دوركاري و بهره‌گيري از فناوري‌هاي نوين و فضاي مجازي، تلاش شده است تا مسير اين تحقيق و تحقيقات آتي هموارتر گردد. منطبق با اصول و روش‌هاي به‌دست‌آمده و تحليل‌هاي و مدل‌هاي كمي و كيفي، 5 معيار منتخب در محله مورد ارزيابي قرار گرفتند و مشخص شد كه به ترتيب شاخص تنوع گونه مسكن، فشردگي، اختلاط كاربري‌ها، حفاظت از فضاي سبز و تنوع گونه‌هاي حمل‌ونقل، بيشترين قرابت را با اصول رشد هوشمند دارند و بر اين اساس، پيشنهادهايي مطابق با جايگاه هر معيار از ديدگاه رشد هوشمند در محله حكيميه و جدول سوات-راهبرد، ارائه‌شده است. براي دست‌يابي به چنين پايداري، نياز به طراحي و برنامه‌ريزي كاربري اراضي بر اساس دسترسي پياده و همچنين افزودن خدمات در كل شهر است. استفاده بهينه از فضاهاي باير، افزايش تراكم ساختماني در نواحي حاشيه‌ي شهر، تخصيص مسيرهاي پياده و دوچرخه، چينش و جانمايي صحيح كاربري‌ها، از راهبردهاي اساسي براي دست‌يابي به الگوي رشد هوشمند در محله حكيميه به شمار مي‌روند. واژه‌هاي كليدي: رشد هوشمند، برنامه‌ريزي كاربري زمين، فضاي مجازي، مدل هاي كمي و كيفي، محله حكيميه

1395/11/26

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract Lands are the most precious element in Urbanism, so maintaining an​d protecting this important element, an​d also, determining it`s usage, will cause an evolution throughout the growth an​d development of cities. Recently, smart growth tried to reinforce the local communities, so that individuals turn to the towns. Smart growth, obeys a 10 ruled principle, which in numbers of them, pays a particular attention to the land use. And it`s focus is on controlling an​d guiding this growth, toward the available neighborhoods, an​d in every community, based on their own features, the principles of smart growth will be determine. Urban indicators of smart growth mainly pays attention to variety of land uses, it`s access ways, an​d environmental issues, toward the population densities. So that, the capitation of usages, an​d portion of each usage, relates to the area of that place. And if density of buildings are more than it`s mixed an​d general usage, it shows that this area is more smart than the other part of neighborhoods. In fact, these mixed use, an​d convenient access in the area, with the purpose of resolving the needs of citizens of different neighbors on that area, causes decrease in a town`s traffics. On the other side, smart growth pays attention to all social, physical, an​d access indicators to attain an urban sustainable development. We should idolize smart growth to achieve a regular town. This will, not only causes an environmental protection, but prevent unnecessary spread of towns an​d it will cause a decrease in heavy traffics in areas an​d neighbors. Base on the researches, zone no.4, in Tehran, from the perspective of cross development indicators, is in third grade, an​d due to the available uses, an​d the way it growths during the neighbors, Hakimieh, is more close to the subject. In this research, based on documents, we started to study theoretical basics, an​d with the help of descriptive- analytical ways, an​d visual researches, we did some quantitative an​d qualitative descriptions for the target indicators. We tried to smooth the way for this research an​d future researches, with the help of an android software, that been designed by researcher, with the purpose of measuring citizenship`s information And the realization of indicators compactions an​d mixed uses such as teleworking an​d utilizes of new technologies an​d cyberspace. Base on the ways achieved by this research, an​d analyses, an​d quantitative an​d qualitative models, it eva​luated 5 selected criteria, an​d it was found that the indicators of: variety of species of structures, compactions, mixed uses, environmental protection, an​d variety of transportation, are more close to the smart growth`s principles. So that, offers based on each criteria is presented on SWOT table, from the perspective of smart growth, in Hakimieh. To attain such sustainability, there is a need to design an​d to plan the lands usages, based on passengers access, an​d also to add more available services in whole city. Optimize brown fields, growth in the density of structures in the countries, allotment for sidewalks an​d cycling, reasonable ordering of different uses, are the basic strategies, to achieve the smart growth patterns in Hakimieh neighborhood. KeyWords: Smart growth, land use planning, virtual space, quantitative an​d qualitative model, Hakimieh neighborhood.