16831

16831

بهسازي و توانمندسازي سكونتگاه‌هاي غير رسمي در قالب نمايانگرهاي كيفيات محيطي (نمونه موردي شهرك وليعصر اراك)

كارشناسي ارشد

طراحي شهري

مهر ماه 1395

دكتر مصطفي بهزادفر

معماري و شهرسازي

چكيده سكونتــــگاه‌هاي غيررسمي مسئله‌اي فراگير در كشورهاي در حــال توسعه و به خصوص در كشــورهاي آفريقايي و آسيايي هستند كه با وجود تلاش‌هاي فراوان دولت‌هاي محلي و سازمان‌هاي بين‌المــللي، در ساليــان اخيــر نه تنــها از حجــم آنها كاسته نشده، بلكه با روندي سريع‌تر از قبل در حــال رشد مي‌باشـــند. ايــن پديده در شهرهــاي بزرگ به شكلي عميق‌تر رخ مي‌نمايد و عدم توازني را بر ســاختار شهر و برنامه‌ريزي‌ها تحميل مي‌كند كه همراهي با آن براي مسئولان و نظام برنامه‌ريزي ناممكن است. شهر اراك نيز از جمله كلان‌شهرهايي است كه پس از دهه‌هاي چهل و پنجاه شمسي، كه با روند مدرنيزاسيون و صنعتي شدن اين شهر همراه بود، تأثيري قابل توجه از اين پديده را بر چهره خود يافت. شهرك وليعصر يكي از سكونتگاه‌هاي غيررسمي شهر اراك است كه در شيب كوه‌هاي جنوبي‌ترين محدوده شهر و در پس ايستگاه راه‌آهن جاي گرفته و ناهمگام با تحولات بافت اطراف خود، ناگزير از توسعه بازمانده است. در اين راستا در پژوهش پيش رو كه توامان از روش‌هاي كيفي و كمي بهره برده است، تلاش گرديده تا ابتدا با مطالعه اسنادي به شناختي جامع از ابعاد مختلف سكونتگاه‌هاي غيررسمي و دو رويكرد مؤخر مواجهه با اينگونه سكونتگاه‌ها، بهسازي و توانمندسازي، دست يافته و چگونگي رسيدن به راهكاري پايدار جهت حل مشكلات اينگونه سكونتگاه‌ها تبيين شود. دستاورد اين فصل لزوم استفاده از دو رويكرد بهسازي و توانمندسازي به شكل مكمل را جهت برخورد مؤثر با سكونتگاه‌هاي غيررسمي نشان مي‌دهد. همچنين عنصر حس تعلق را به عنوان نقطه اتصال كاربست طراحي شهري با رويكرد توانمندسازي براي طراحي پايدار در اينگونه سكونتگاه‌ها معرفي مي‌كند كه تمام راهبردهاي ديگر حول آن معني مي‌يابند. استفاده از شيوه‌هاي مشاركتي نكته مهم ديگري در توانمندسازي اجتماعات محلي است كه تلاش گرديده در ضمن طي فرآيند طراحي شهري جهت دستيابي به هدف نهايي طرح كه بهبود كيفيت زندگي ساكنان شهرك وليعصر مي‌باشد، به كار گرفته شود. به اين ترتيب پس از سنجش وضعيت و تحليل نمونه موردپژوهي در ارائه راهبردهاي نهايي از اين عنصر به شكلي عميق بهره برده شد. واژه‌هاي كليدي: سكونتگاه غيررسمي، توانمندسازي، بهسازي، شهرك وليعصر اراك.

1395/12/09

1/1/1900 12:00:00 AM