16835

16835

طراحي همپيوند كانون هاي عبادي- زيارتي در سازمان فضايي شهر مبتني بر تقويت ساختار شهرهاي زيارتي نمونه مورد مطالعه: بافت قديم شهر لار

كارشناسي ارشد

طراحي شهري

شهريور ماه 1395

دكتر مهران علي الحسابي

معماري و شهرسازي

چكيده نگاه ساختارگرايانه به شهرها از آغاز كاربست اين رويكرد در طراحي شهري تا به امروز دستخوش تغييراتي در نوع نگاه و نوع مداخله شده است. طراحي شهري معاصر كه سعي در پوشش كاستي هاي گذشته دارد؛ در اين رويكرد نگاه صرف به بعد كالبدي ساختار شهرها را نقد مي كند و با تاكيد بر چند بعدي بودن اين رويكرد، بعد فضايي را نيز به عنوان يكي از اساسي ترين جنبه هاي ساختارگرايي مطرح مي سازد. از اين رو سازمان فضايي در شهر، نمود ساختار شهر در بعد فضايي خود مي باشد كه مساله همپيوندي، شايد مهم ترين هدف براي نيل به انسجام در اين حوزه باشد. انسجامي كه در ساختار شهر و استخوان بندي آن ميان كانون هاي مختلف عملكردي بايستي شكل گيرد تا هر كانون، نقش خود را در ساختار شهر به خوبي ايفا كند. اين نگرش وقتي در حوزه اي خاص همچون شهرهاي زيارتي بررسي مي شود؛ نقش فرهنگ و آيين زيارت به عنوان رفتار و معني، مي تواند به چالشي جدي بدل گردد و با نگاهي جامع گرايانه به موضوع، آن را مطالعه، بررسي و تحليل نمود تا پاسخي مناسب براي نوع مداخله در چنين شهرهايي جست. در بخش نظري اين پژوهش كه بيشتر در فصل مباني نظري تجلي مي يابد، با نگاهي كل گرايانه به موضوع پژوهش، در دو بخش ساختار و فرهنگ به انجام مطالعات نظري پرداخته شد كه در بخش اول در دو زير بخش اجزا و روابط به بررسي آراء و نظرات انديشمندان حوزه ساختار پرداخته شد و مفاهيم سازمان فضايي، انسجام و همپيوندي به عنوان ابعاد فضايي ساختار شهري كه در روابط ساختاري متجلي مي شود، مطالعه و تبيين گرديدند. از سويي در بخش فرهنگ، به مفهوم جامعه شناختي فرهنگ، تاثير آن بر محيط و فرد، فرهنگ و هويت شهري و همچنين بازشناسي مفهوم زيارت در شهر با تاكيد بر آيين زيارت به عنوان نمود رفتاري فرهنگ زيارت در شهر پرداخته شد. عوامل موثر بر همپيوندي كانون هاي عبادي- زيارتي در اين رويكردها مورد بررسي قرار گرفت و كيفيت هاي موثر بر هر يك به صورت جداگانه از همپوشاني مباني نظري و تجارب جهاني استخراج شد. در نهايت با برهم نهي اين كيفيات، ساختار نظري كلي پژوهش بدست آمد. بر اساس اين ساختار عوامل موثر بر ارتقاء همپيوندي ميان كانوني در ساختار يك شهر زيارتي را ميتوان در چهار بعد دسترسي كه شامل كيفيات نفوذپذيري و خوانايي، بعد عملكردي شامل كيفيات سازگاري فعاليتي و وابستگي فعاليتي، بعد اجتماعي شامل كيفيات اجتماع پذيري و پياده مداري و بعد كالبدي- فضايي كه شامل كيفيات سلسله مراتب فضايي و همپيوندي است دسته بندي كرد. در بخش طراحي پژوهش يك حوزه مسئله دار شهري در زمينه گسستگي در سازمان فضايي از شهرهاي زيارتي داراي آيين زيارتي ويژه مورد مطالعه قرار گرفت و اين شاخص ها در آن بررسي شد. محدوده مورد مطالعه حوزه اي از بافت قديم شهر لار است كه با بررسي هاي انجام شده به روشهاي مختلف معضلات و قابليتهاي آن از نظر همپيوندي شناسايي شده است. و در پايان بر اساس تحليلهاي انجام شده پيشنهاداتي جهت ارتقاء همپيوندي در سازمان فضايي اين شهر زيارتي ميان دو كانون ويژه ساختاري شهر (مسجد جامع شهر و امامزاده مير علي بن الحسين) ارائه گرديده است. واژه‌هاي كليدي: ساختار، سازمان فضايي، همپيوندي، شهر زيارتي

1395/12/09

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract: Structural approach to cities, from its initial application in urban design onwards, has faced changes in viewpoint an​d intervention type. Contemporary urban design, which attempts to eliminate past deficiencies, criticizes the mere consideration of cities' physical aspect based on this approach an​d with emphasis on multi-dimensional characteristic of this approach, introduces the spatial dimension as one of the major aspects of structuralism. Thus, the spatial structure of city is the indicator of urban structure's spatial dimension an​d the integrity criterion is maybe the most important goal to achieve solidarity in spatial structure. The integration between urban structure an​d different functional centers should be formed in order to highlight the role of each center in city structure. When this approach is applied in specific fields (contexts) like pilgrimage cities, the role of culture an​d pilgrimage feature, as an attitude an​d meaning, becomes an important challenge an​d from a comprehensive point of view, it can be studied an​d analyzed to find the best intervention method in these cities. In literature review chapter, with a holistic (comprehensive) perspective, theoretical studies is provided in two parts: structure an​d culture. In the first part, the ideas an​d opinions of structuralism theorists is presented in two subdivisions - components an​d relationships – an​d spatial structure, solidarity an​d integration is studied an​d established as spatial dimensions of urban structure which is expressed in structural relations. On the other hand, in culture part, the sociological concept of culture, its effect on people an​d space, culture an​d urban identity an​d identification of pilgrimage concept in city with emphasis on its behavioral aspect, is reviewed. Contributions to integration of religious-pilgrimage centers is studied from the viewpoint of these approaches an​d effective factors on each of them has been conducted (extracted) by overlapping literature review an​d international experiences. Finally, the theoretical structure of study has been achieved by consolidation of all these factors. Based on this structure, Contributions to promoting integration between centers in structure of a pilgrimage city can be classified in four dimension: accessibility dimension including permeability an​d legibility, functional dimension including functional compatibility an​d functional dependence, social dimension including sociability an​d walkability an​d physical – spatial dimension including spatial hierarchy an​d integration. In design part of study a problematic city area is studied in terms of dissociation in spatial structure of pilgrimage cities with specific customs an​d all the indicators mentioned above, are surveyed in this context. Case study encompasses the ancient fabric of Lar city an​d based on different surveys an​d methodologies, the problems an​d potentials of this area are identified in terms of integrity. Finally, based on these analysis, proposals are presented in order to improve the integration in spatial structure of this pilgrimage city between two particular structural center ( Jame mosque an​d Mir-ali-ebn-Hossein shrine). Keywords: structure, urban structure, integration, pilgrimage city