16854

16854

ارزيابي تاب آوري محله اوين در برابر زلزله احتمالي تهران

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي شهري

بهمن 1395

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور

معماري و شهرسازي

بحران ها مسائلي هستند كه همه جنبه هاي يك جامعه را در بر مي گيرند و بي توجهي به آن ها به دليل خسارات جبران ناپذير آن ها ممكن نيست. در اين ميان افزايش تعداد سوانح طبيعي در سال هاي اخير، اهميت موضوع حاضر را بيشتر مي كند. از آنجايي كه زلزله حتمي براي تهران پيش بيني شده است و محلات شهري از اولين سطح هاي آسيب پذير در جوامع هستند. محله اوين به دلايلي كه در فصل 1 اشاره مي شود به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شده است و مسئله اصلي اين پژوهش را كه بررسي تاب آوري اين محله با وجود شرايط خاص آن است را شكل مي دهد. هدف اصلي پژوهش، ارزيابي سطح تاب آوري محله اوين و ارائه راهكارهايي براي ارتقا اين سطح است. از سؤال هاي اصلي پژوهش بازيابي مفهوم مشترك تاب آوري بين كنشگران در سطح محلي و تدوين چارچوبي مشخص براي يافتن راه حل شهري براي پاسخ به مسئله است. روش اتخاذ شده در اين پژوهش با توجه به چارچوب مفهومي به دو بخش ارزيابي تاب آوري و ارائه برنامه هاي تاب آوري تقسيم مي شود. در بخش ارزيابي، با توجه به 4 مؤلفه اصلي دخيل، جامعه، نهادها، كالبد و زيرساخت، سطح آموزش و آگاهي، عمليات شاخص سازي از دل تجربيات و مباني نظري و نظرات متخصصان شكل يافته و اولويت بندي شده است. ارزيابي با بهره گيري از ابزارهاي پرسش نامه، مصاحبه و تحليل هاي فضايي در نرم افزار GIS، با كمك تحليل هاي آماري مانند آزمون Tتك نمونه اي شكل گرفت كه نتيجه آن در قالب نقشه سطح بندي تاب آوري در پهنه هاي محله و نمودار تهيه شد. در بخش برنامه ريزي با توجه به مقايسه دودويي قوت، ضعف، فرصت و تهديد كه به كمك روش QSPM وزن دار شدند، موضع محله نسبت به بحران مشخص و با توجه به آن اهداف، راهبرد، سياست ها و برنامه هاي متناسب با بستر برنامه ريزي، در محله اوين تدوين گرديد. با توجه به روش هاي به كار گرفته و نتايج حاصل از يافته ها در بخش ارزيابي فصل 5، باوجود مناسب بودن برخي پهنه هاي محله به لحاظ شاخص هاي كالبدي، سطح تاب آوري در اين پهنه ها پايين به دست آمده است كه نشانگر اين مسئله است كه تاب آوري از جنس ويژگي هاي كالبدي نيست. ضعيف ترين ابعاد تاب آوري محله در بخش نهادي به دليل عدم وجود بستر قانوني و همكاري بين سطوح مختلف سازمان ها، عدم نظارت بر مقررات موجود و در بخش دانش و آگهي به دليل درك ناصحيح از بحران زلزله و عدم آگاهي رساني مناسب مشخص شده اند. درنهايت در زمينه تاب آوري، به ارائه راهكارها و پيشنهاداتي پرداخته شده است. در اين بخش، ابتدا با بررسي نتيجه حاصل از موقعيت محله نسبت به بحران كه با توجه به امتياز نهايي حاصل از 4 بخش موقعيت، در موضع ضعف-تهديد كه موقعيت بحراني هشدار است قرار گرفت كه نياز به اتخاذ راهبردهاي تدافعي نسبت به آن حس مي شد كه در اولويت مهم تري قرار دارند كه در صرف زمان و هزينه ما ياري دهنده است. در نهايت سياست ها و برنامه هاي مناسب هرگونه از راهبردهاي تاب آوري محله ارائه شده است كه مي تواند اساسي براي پژوهش هاي آتي در ساير محله ها با توجه به بسترشان قرار گيرد. واژه‌هاي كليدي: ارزيابي تاب آوري محله، محله اوين، ارتقا تاب آوري، زلزله، تاب آوري در برابر سوانح طبيعي

1395/12/10

1/1/1900 12:00:00 AM

Crisis are issues that affect all aspects of a society, so neglecting them could lead to irreparable damages. The increasing number of natural disasters in recent years puts emphasis on importance of present study. Since imminent earthquake has been predicted to Tehran, an​d urban neighborhoods are the first vulnerable levels in society, Evin neighborhood has been chosen as a case study. The main problem of this study is the resilience of the mentioned neighborhood according to its special condition. The main goal of this study is to assess the level of resilience in the neighborhood an​d providing suitable plans o​r solution to increase this level. Questions include what is the mutual concept of neighborhood’s resilience among different local actors an​d what is the framework for urban solutions to this question. According to the conceptual framework, the study is divided into two main parts, eva​luation of resilience an​d provision of neighborhood plans for building resilience. In the eva​luation part, according to four main components of Evin’s resilience, including community, organizations, physical infrastructure, education an​d awareness, local indicators have been established an​d prioritized based on different operational experiences, theoretical viewpoints an​d experts’ comments. Assessment has been done by using questionnaire surveys, interviews, an​d spatial analysis through ArcGIS as tools of data gathering. The desirability of sub-criteria has been analyzed through T-one sample test an​d its result is being determined in “resilience level of different neighborhood areas” maps an​d charts. In planning part, binary comparison of strengths, weaknesses, opportunities an​d threats have been weighted based on QSPM approach. As a result, Evin position against earthquake is being found crisis an​d prioritized strategies, policies an​d general plans have been determined in fifth chapter. The results show that despite the suitability of certain zones neighborhood in terms of physical indicators, level of resilience is low in these areas which indicates that resilience is not a physical approach. Most poor dimensions of resilience in Evin are the institutional due to lack of legal grounds an​d lack of cooperation between different levels of organizations, an​d educational due to incorrect understanding of earthquake crisis an​d lack of awareness. Therefore, provided strategies an​d plans are mostly institutional an​d educational in neighborhood resiliency field. Since, the neighborhood position against earthquake based on QSPM eva​luation is critical, the need of defensive strategies as the first priorities of actions is felt. The mentioned prioritization could lead to saving time an​d money. This study an​d its solution in terms of neighborhood resilience could be considered as the foundation of further researches. Keywords: eva​luating urban neighborhood resilience, the neighborhood of Evin, earthquake, disaster resilience.