16981

16981

ارائه مدلي براي ارزيابي امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران با استفاده از شاخص تركيبي

كارشناسي ارشد

سيستم هاي اقتصادي اجتماعي

آذرماه 1395

دكتر هادي صاحبي

دكتر سعيد ميرزامحمدي

صنايع

چكيده دستيابي به امنيت انرژي يكي از مهم¬ترين اهداف سياست انرژي هر كشور است. هدف امنيت انرژي تضمين منابع قابل اطمينان و كافي از انرژي با قيمت معقول و به¬شيوه¬اي است كه ارزش¬ها و اهداف ملي را تهديد نكند. ايران با توجه به ذخاير غني گاز طبيعي خود و نرخ بالاي اكتشاف ميدان¬هاي گازي جديد، پتانسيل تبديل¬شدن به يكي از صادركنندگان اصلي گاز طبيعي را در سالهاي آتي در عرصه جهاني دارد. اما در سالهاي اخير به¬دليل موقعيت ژئوپليتيكي خاص و قرار گرفتن در مجاورت دو منبع بسيار مهم و استراتژيك تامين گاز طبيعي و نفت خام يعني خليج فارس و درياي خزر از يك¬سو و بروز حوادث تروريستي و ناآرامي¬هاي منطقه خاورميانه، آسياي مركزي و قفقاز از سويي ديگر، مسئله تامين امنيت تقاضاي انرژي و در نتيجه افزايش صادرات آن از ايران بسيار اهميت يافته است. هدف اين پژوهش، توسعه يك شاخص تركيبي براي ارزيابي امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران در بازه زماني 1993 تا 2015 ميلادي است. بدين¬منظور پس از شناخت و تحليل توليد گاز طبيعي ايران و شناسايي بازارهاي صادراتي فعلي و بالقوه، با در نظرگرفتن سه بعد سياسي، اقتصادي و زيرساختي، شش شاخص انفرادي براي ارزيابي آسيب¬پذيري يا حساسيت صادرات گاز طبيعي ايران به وقوع اختلالات ناگهاني در تقاضاي آن توسعه داده مي¬شود كه عبارتند از: وابستگي به صادرات گاز، وابستگي اقتصادي، هزينه حمل¬ونقل، ثبات سياسي ايران، ثبات سياسي كشور واردكننده و قدرت خريد كشور واردكننده. داده¬هاي سري زماني هر شاخص در بازه زماني مذكور جمع¬آوري شده و پس از نرمال¬سازي آنها، براي وزن¬دهي شاخص¬هاي انفرادي و تجميع آنها به شاخص تركيبي امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران از روش تحليل مولفه اساسي استفاده مي¬شود. پس از تحليل اوزان محاسبه¬شده، مشخص مي¬شود كه ثبات سياسي كشور واردكننده گاز بيشترين سهم و ثبات سياسي ايران كمترين سهم را در تعيين مقدار شاخص امنيت تقاضاي گاز طبيعي ايران دارند. در نهايت با توجه به سهم هر شاخص در تعيين مدل اصلي مسئله، چند سياست براي ارتقاي امنيت تقاضاي صادرات گاز ايران، پيشنهاد داده مي¬شود. واژه‌هاي كليدي: امنيت تقاضاي انرژي، شاخص تركيبي، گاز طبيعي، ايران، تحليل مؤلفه اساسي.

1396/01/16

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract Safeguarding the energy security is one of the most important energy policy goals of every country. The objective of energy security is to assure sufficient an​d reliable supplies of energy at reasonable prices an​d in ways that do not threaten major national values an​d objectives. Concerning the rich resources of natural gas an​d high exploration rate of new gas fields, Iran in the upcoming years has the potential to become a major exporter of natural gas in the world. but due to Iran special geopolitical position, being enclosed by two strategic resources of natural gas an​d crude oil, i.e. Caspian Sea an​d Persian Gulf, an​d terrorist attacks an​d other unrests in Middle East, Central Asia, an​d Caucasus, securing energy demand an​d increasing the volume of Iran natural gas export has turned into a critical issue. The aim of this thesis is to develop a composite index for eva​luating the gas demand security of Iran in a 23-years period from 1993 to 2015. Thus, after understanding an​d analyzing the status of the natural gas production in Iran an​d identifying the current an​d potential export markets, three dimensions including political, economic an​d infrastructural ones have been considered an​d six individual indicators including importer purchasing power, transportation cost, Iran’s political stability, importer’s political stability, economic dependence, an​d gas export dependence have been developed to assess the vulnerability o​r sensitivity of Iran’s gas exports to sudden disruptions in its demand. Time series data of every indicator has been collected in the aforementioned period an​d after normalizing these data, principal component analysis has been applied to weight the individual indicators an​d synthesize them into the gas demand security index of Iran. Analyzing the calculated weights of indicators, shows that political stability of a gas importer country has the most an​d the political stability of gas exporter has the least share in determining the value of gas demand security index of Iran. Finally, according to contribution of the indicators in determining the main model, several policies have been suggested for enhancing the gas exports demand security of Iran. Keywords: Energy Demand Security, Composite Index, Natural Gas, Iran, Principal Component Analysis.