17247

17247

بررسي متغير هاي محيط انسان ساخت و طبيعي موثر بر سلامت روان ساكنين ( نمونه موردي: محله امام زاده يحيي)

كارشناس ارشد

طراحي شهري

فروردين 1396

دكتر مجيد مفيدي شميراني

دكتر مصطفي بهزادفر

معماري و شهرسازي

بشر امروز در سايه فناوري و اطلاعات موانع زيادي را كنار زده است. اما در اين ميان مسائل و مشكلات او نيز پيچيده تر شده است. آلودگي هاي محيط زيست، آلودگي هاي صوتي و بصري، وجود نا امني و ترس، فقدان فضاهاي طبيعي، سكونت در ارتفاع، زندگي در انزوا، روابط سرد اجتماعي، ازدحام و شلوغي و غيره باعث ‏ آسيب‌‌‌‏هاي رواني بر شهروندان شده است. فشار و آزردگي رواني، پرخاشگري و زودرنجي، عصبانيت و انزواي اجتماعي، افسردگي، بي حوصلگي، شكايات جسماني، اضطراب و غيره، نتايج نا اميد كننده چنين شرايطي است. سازمان بهداشت جهاني، محيط را در سلامت انسان ها تاثيرگذار مي داند. بكارگيري اصول روانشناسي محيط در حيطه طراحي محيط باعث بهبود سلامت روان و بهزيستي انسان ها مي شود. لذا مساله اصلي تحقيق حاضر، با فرض اينكه محيط مي¬تواند بر سلامت رواني ساكنين شهرها تاثيرگذار باشد، شناسايي عوامل محيطي انسان ساخت و طبيعي تاثيرگذار بر سلامت رواني شهروندان است. بر اين اساس مهمترين هدف اين رساله، دستيابي به محيطي با كيفيت بالا كه قابليت ارتقا سلامت روان ساكنانش را داشته باشد، است. لذا با توجه به موارد فوق و به منظور پاسخ گويي به سوالات تحقيق و دستيابي به هدف، رساله حاضر در پنج فصل تنظيم گرديد. بدين منظور در گام اول به بررسي متون و ادبيات موضوع، تبيين مفهوم سلامت پرداخته مي شود و جايگاه سلامت روان در ميان ساير ابعاد سلامت مشخص مي گردد. سپس به بررسي متغيرهاي غير محيطي تاثير گذار بر سلامت روان پرداخته خواهد شد و تاثير محيط انسان ساخت و طبيعي بر چهار عملكرد اجتماعي، احساسي، شناختي و فيزيكي افراد و رابطه ي اين عملكردها با سلامت روان مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. نهايتا در پايان بخش اول چارچوبي مفهومي حاصل از دسته بندي آن ها ارائه مي گردد. همچنين در فصل سوم نمونه هاي خارجي كه به نوعي راهگشاي پروژه حاضر مي باشند مورد بررسي قرار خواهند گرفت. در فصل چهارم به شناخت و تدقيق جنبه هاي هريك از ابعادشش گانه عملكردي، اجتماعي، اقتصادي، كالبدي، منظر و زيست محيطي در قالب معرفي كيفيات محيطي وابسته به هركدام و تبيين اصول و هنجارهاي مطالعاتي مرتبط با بعد موردنظر و سپس شناخت و تحليل هر بعد در محدوده مستقيم طراحي محله امامزاده يحيي پرداخته مي شود. سپس با مطالعه ميداني از طريق پرسشنامه حاصل از چارچوب مفهومي طرح، فرضيه تحقيق مورد بررسي قرار مي گيرد. به منظور سنجش اثر متغير مستقل (كيفيت محيط سكونت) بر متغير وابسته (سلامت روان)، تعداد 300 نفر از ساكنين محله امام زاده يحيي در تهران به شيوه نمونه گيري در دسترس احتمالي انتخاب خواهند شد. يافته حاصل از پرسشنامه توسط نرم افزار SPSS تحليل مي شود. بر طبق اين پژوهش محيط مي تواند بر سلامت رواني ساكنين تاثيرگذار باشد. سلامت رواني افراد ساكن در محله اي با كيفيت محيطي بالاتر به طرز معني داري از سلامت رواني ساكنين در محله اي فاقد چنين كيفيت هايي يا با كيفيت هاي پايينتر بالاتر است. در انتهاي پژوهش حاضر نيز اصول طراحي شهري ارتقاء دهنده سلامت رواني شهروندان ارائه مي شود و بخشي از محله بر طبق اين اصول طراحي مي گردد. اين پايان نامه نشان مي دهد كه تعداد بسياري از عوامل شهري وجود دارند كه با سازوكار هاي مختلف بر سلامت رواني شهروندان تاثير مي گذارند. كه با انجام مداخلات موثر و هدفمند مي توان ميزان عوامل مخرب سلامت روان را نظارت كرد يا كاهش داد كه البته اين مهم نيازمند تغيير نگرش طراحان شهري به اقدامات توسعه اي در شهر و برنامه ريزي مبتني بر شواهد است. واژه هاي كليدي: سلامت روان، محيط انسان ساخت و طبيعي، عملكرد هاي روزانه افراد

1396/03/01

1/1/1900 12:00:00 AM

Although man has now removed most of his barriers with the help of technology, some of his problems still seem to become more intricate and complicated. Environmental pollution, noises and visual pollution, the existence of fear and insecurity, lack of natural scenes, tall buildings, isolation, hostile social relations, overcrowding have led to different psychological damage on civilians. Mental pressures, aggression and irritability, anger and social isolation, depression, impatience, physical complaints, anxiety, and so on are the disappointing results of such conditions. World Health Organization (WHO), regards environment as a critical factor on human’s health. Applying Environmental Psychology Principle to Environmental Design affects the improvement of human mental health. This study, based on the assumption that the environment has influence on the mental health of city dwellers, tries to identify built and natural environmental factors affecting the mental health of citizens. Accordingly, the main purpose of this paper is to achieve high quality environment that promotes the mental health of its inhabitants. Considering the above and in order to answer the research questions and to achieve the goal, the thesis is presented in five chapters. For this purpose, the first step is to study texts and literatures, discuss the concept of health and determine mental health status among other health dimensions. Then, the non-environmental variables affecting mental health will be addressed and the impact of built and natural environments on four social, emotional, cognitive, physical functions of the individuals and the relationship between mental health and these functions will be studied. Finally, at the end of the first section a conceptual framework will be presented. Also in the third quarter, foreign samples, which are a key to the project, will be considered. Fourth quarter will identify and scrutinize aspects of each of the six dimensions of functional, social, economic, physical, landscape and environment in the introducing form of environmental qualities associated with each dimensions and then identify and analyze each dimension within Imamzade Yahya neighborhood as a case study. By conducting a survey based on the conceptual frame work of the study, the research hypothesis will be explored. In order to assess the effect of the independent variable (residential environment quality) on the dependent variable (mental health), 300 residents of Imam Yahya neighborhood in Tehran will be selected by random sampling method. The results obtained from the questionnaires will be analyzed by SPSS software. The study revealed that the environment have impacts on residents’ mental health. Mental health of people living in neighborhood with higher environmental qualities are significantly higher than those who lives in neighborhood devoid of such qualities. This study also offers the Urban Design principles for promotion of mental health of citizens and part of the neighborhood will be designed according to these principles. This thesis shows that there are many factors with different mechanisms that affect the mental health of citizens, however, with effective and targeted interventions destructive factors can be monitored or reduced although, this requires changing the attitudes of urban designers toward development efforts and planning based on evidence. Keywords: Mental health, Built and natural environment, People's daily performance