17784

17784

تدوين برنامه فضايي راهبردي منطقه شرق گيلان با رهيافت توسعه پايدار منطقه اي

كارشناسي ارشد

برنامه ريزي منطقه اي

تيرماه 1396

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور

دكتر شريف مطوف

معماري و شهرسازي

چكيده توسعه پايدار منطقه‌اي بر بهره‌گيري از منابع بومي و مزيت‌هاي نسبي هر منطقه با در نظر گرفتن ضوابط پايداري در استفاده از منابع، تاكيد دارد. در واقع به نظر مي‌رسد، توسعه پايدار از طريق ظرفيت‌هاي نسبي مناطق و استفاده پايدار از آنها به دنبال توسعه پايدار مناطق و به تبع آن پايداري تعادل‌هاي منطقه‌اي مي‌باشد. براي تحقق توسعه پايدار منطقه‌اي ضروري است كه اولاً هر برنامه توسعه مبتني بر درك متقابل نيازها و منابع محلي باشد و ثانياً پايداري هنگامي امكان‌پذير خواهد بود كه متكي بر مشاركت آحاد جامعه باشد. بنابراين توسعه پايدار منطقه‌اي به يكپارچگي اصول توسعه پايدار در كاربست توسعه منطقه‌اي اشاره مي‌كند. به عبارت ديگر توسعه پايدار منطقه‌اي در واقع وارد كردن اصول و اهداف توسعه پايدار در درون مناطق است. منطقه شرق گيلان كه از لحاظ زيست‌محيطي، كشاورزي، منابع آب و گردشگري و غيره داراي پتانسيل‌هاي بالقوه فرواني است، متاسفانه در سال‌هاي اخير به لحاظ اقتصادي و پايداري ميحطي توسعه چنداني نداشته است و شاهد تغييرات زيادي در ساختار‌هاي محيطي، اقتصادي، اجتماعي و كالبدي- فضايي خود بوده است.كمبود اشتغال، مهاجرت روستاييان به شهرها، تبديل روستاها به شهرها، پراكنده‌رويي شهرها، تبديل زمين‌هاي كشاورزي به كاربري‌هاي مسكوني، تخريب محيط‌زيست، آلودگي منابع آبي و خاكي، نابودي جنگل و مراتع، از جمله مسائل فراواني در جهت ناپايداري منطقه وجود دارد. در اين راستا پژوهش حاضر از نظر هدف، كاربردي است و از روش توصيفي- تحليلي بهره گرفته شد. بنابراين با مطالعه اسنادي، مباني مرتبط با موضوع پژوهش، تشريح ‌گرديد و اصول و معيارهاي توسعه پايدار منطقه‌اي مشخص شد و در بخش چارچوب تجربي، شاخص‌هاي‌ توسعه پايدار منطقه با مرور منابع مستخرج گرديد. در بخش چارچوب فني، روش‌ها و فرايند برنامه‌ريزي فضايي راهبردي قابل بكارگيري در نمونه مطالعاتي تدوين شده است. بنابراين با استفاده مدل‌هاي سنجش و ارزيابي شامل مدل اهميت- عملكرد، آزمون فريدمن و تاكسونومي عددي مهمترين شاخص‌هاي مؤثر بر توسعه پايدار منطقه‌اي تعيين شد و از فن تحليل استراتژيك محيطي (swot) به تحليل عوامل دروني (نقاط قوت و ضعف) و عوامل بيروني (فرصت‌ها و تهديدها) منطقه شرق گيلان پرداخته و از روش‌هاي تعيين مشكلات براي شناسايي مسائل منطقه استفاده شده است. در نهايت برنامه راهبردي كارا و هدفمند براي منطقه شرق گيلان در جهت دستيابي به توسعه پايدار منطقه‌اي ارائه گرديده است. واژه‌هاي كليدي: برنامه‌ريزي منطقه‌اي، پايداري و توسعه پايدار، توسعه پايدار منطقه‌اي، برنامه‌ريزي فضايي راهبردي

1396/06/22

1/1/1900 12:00:00 AM

Abstract Sustainable regional development emphasizes the utilization of indigenous resources and the relative advantages of each region while taking into account sustainability criteria in resource use. In fact, sustainable development through the relative capacities of the regions and their sustainable use seems to be due to the sustainable development of the regions and, consequently, the sustainability of regional equilibrium. To realize sustainable regional development, it is essential that, firstly, any development program is based on the mutual understanding of local needs and resources, and secondly, sustainability is possible when it is based on the participation of every person in the community. Therefore, sustainable regional development refers to the integration of the principles of sustainable development in applying regional development. In other words, sustainable regional development is actually introducing of the principles and objectives of sustainable development into the regions. Unfortunately, the region of Eastern Gilan which has great potential in environmental, agricultural, water resources, tourism and so on, has not developed much in terms of economic and environmental sustainability in recent years and in return, has witnessed a lot of changes in its environmental, economic, social and physical-spatial structures. Lack of employment, migrating villagers to cities, turning villages into cities, scattered cities, converting agricultural land to residential use, degrading the environment, pollution of water and soil resources, destroying forests and pastures are some of many issues that cause instability in the region. In this regard, the present study is applied in terms of purpose and the Descriptive-Analytical method has been used. Thus, by studying the documents, the foundations related to the subject of the research were described and the principles and criteria for sustainable regional development were identified and in the experimental framework section, the indicators of sustainable development of the region were extracted by reviewing the sources. In the framework of the technical framework, methods and processes of Strategic Spatial Planning have been applicable to the study sample. Therefore, by using estimation and eva​luation models such as Importance-Performance Analysis, Friedman test and Numerical taxonomy, the most important indicators affecting sustainable regional development were determined and using the Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats technique (SWOT) analyzed internal factors (strengths and weaknesses) and external factors (opportunities and threats) in the East of Gilan, and Identifying and Communicating Current Regional Issues methods have been used. Finally, an effective and Purposeful strategic plan for the East Gilan region is presented to achieve sustainable regional development. Keywords: Regional Planning, Sustainability and Sustainable Development, Sustainable Regional Development, Strategic Spatial Planning.   Iran University of Science and Technology Architecture and Environmental Design Department Department of Urbanism Strategic Spatial Plan in The Gilan East With Approach the Sustainable Development of Regional A Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the Requirement for the Degree of Master of Science in Regional Planning Field By: Hadi Janipour Torabi Supervisor: Dr. Seyed Abdolhadi Daneshpour Advisor: Dr. Sharif Motavaf July 2017