19964

۱۹۹۶۴

برنامه‌ريزي افزايش تاب‌آوري بافت‌هاي ناكارآمد شهري در برابر زلزله احتمالي با تأكيد بر بعد كالبدي ـ محيطي (نمونه مورد كاوي: محله امام‌زاده يحيي تهران)

كاذشناسي ارشد

برنامه ريزي شهري و منطقه اي

۹۵-۹۷

۱۳۹۷/۷/۲۲

دكتر مهران علي الحسابي

دكتر محمدصالح شكوهي بيدهندي

معماري و شهرسازي

پهنه جغرافياي و سرزميني ايران به نحوي است كه در معرض انواع مخاطرات طبيعي (سيل، زلزله، طوفان، رانش و فرسايش و...) قرار دارد كه از مهم‌ترين آن‌ها زلزله است. ظرفيت و توانايي جوامع براي مقابله با بلاياي طبيعي ممكن است ازنظر جغرافيايي متفاوت باشد. ازاين‌رو شناسايي پهنه‌هايي كه داراي تاب‌آوري كمتر هستند ضروري به نظر مي‌رسد. به همين دليل بافت‌هاي ناكارآمد شهري كه داراي تاب‌آوري كمتري مي‌باشند بايد در دستور هدايت و ارتقاء تاب‌آوري قرار بگيرند. تاب‌آوري، ظرفيت افراد، سازمان‌ها و سيستم‌ها براي آماده شدن، پاسخ دادن، بازيابي و رشد در مواجهه با خطرات است. آسيب‌پذيري بافت‌هاي ناكارآمد شهري با توجه به قرارگيري ايران در پهنه با بيشينه خطرپذيري مسئله‌اي اساسي تلقي مي‌گردد. اهميت اين مسئله زماني دوچندان مي‌گردد كه به موقعيت جغرافيايي، اهميت سياسي و جايگاه بين‌المللي اضافه مي‌شود و شهر تهران به‌عنوان پايتخت كشور و بزرگ‌ترين كلان‌شهر ايران توجه ويژه اي را مي‌طلبد. ازاين‌رو اين تحقيق باهدف تبيين رويكرد تاب‌آوري به‌عنوان رويكرد مورد مداخله در بافت‌هاي ناكارآمد و ارائه راهبردهايي جهت ارتقاء تاب‌آوري كالبدي بافت‌هاي ناكارآمد شهري نگارش شده است. حال پرسش محوري كه در اين زمينه مطرح شد، آن است كه؛‌ محله امام‌زاده يحيي تهران در چه وضعيتي از تاب‌آوري به لحاظ كالبدي قرار دارد؟ و همچنين راهكارهاي مؤثر و بهينه براي برنامه‌ريزي تاب‌آوري كالبدي در بافت‌هاي ناكارآمد چيست؟ ازاين‌رو 14 معيار و 74 شاخص از بررسي متون نظري استخراج گرديد و شاخص‌هايي كه فراواني اســتفاده از آن‌ها در ماتريس مستندسازي شاخص‌ها كمتر بود از دامنــه شاخص‌ها حــذف شــدند، بنابراين 13 معيار و 41 شاخص به دست آمد و شاخص‌هاي مستخرج در قالب پرسشنامه با طيف ليكرت در بين متخصصان داخلي و خارجي مورد پرسش قرار گرفت. پايايي داده‌هاي مورداستفاده با بهره‌گيري از آلفاي كرونباخ به ميزان 91/0 محاسبه شد. پس از جمع‌آوري و تكميل پرسشنامه‌ها، به تجزيه‌وتحليل داده‌ها در نرم‌افزار SPSS پرداخته شد؛ بر اســاس روش فريدمن و با تكيه‌بر وزن شاخص‌هاي به‌دست‌آمده از روش مزبور شاخص‌هاي كم‌اهميت شناســايي و حــذف شدند. درنهايت بــر اســاس غربالگري‌هاي انجام‌شده 10 معيار و 14 شاخص گردآوري شد. به‌منظور تجزيه‌وتحليل عميق و دقيق اطلاعات جمع‌آوري‌شده در محدوده امام‌زاده يحيي تهران روش گروه متمركز كه يك روش تحقيقاتي كيفي است و برمبناي مباحثه گروهي بر روي شاخص‌هاي از پيش انديشيده شده است، به كار گرفته شد. يافته‌هاي تحقيق مبين آن است كه شاخص‌هاي دسترسي به نهادهاي امدادرسان،‌ عرض معابر، كاربري‌هاي حساس،‌ قابليت نفوذپذيري، كيفيت ابنيه، شعاع دسترسي به فضاهاي باز و جمعيتي داراي منبع تغذيه الكتريكي و منبع آب، به‌عنوان مهم‌ترين عوامل تاب‌آوري بافت‌هاي ناكارآمد شهري مطرح مي‌شوند؛ و محله امام‌زاده يحيي را مي‌توان بافتي با تاب‌آوري كم و آسيب‌پذيري زياد تلقي كرد كه با ناكارآمدي بافت رابطه مستقيمي دارد لذا در انتهاي تحقيق راهكارهاي اجرايي در جهت ارتقاء تاب‌آوري بافت به‌تفصيل بيان‌شده است.

1397/10/29

Planning Resilience of Urban Inefficient Tissues Against Possible Earthquakes with Emphasis on Environmental Physical Dimension (Case Study: Imamzadeh Yahia Neighborhood Tehran)

1/19/2019 12:00:00 AM

The geographic and territorial zone of Iran is in such a way that it is exposed to a variety of natural hazards (flood, earthquake, storm, drift and erosion, tsunami, etc.), the most important of which is the earthquake. The capacity and capacity of communities to deal with natural disasters may vary geographically. Hence the identification of areas with less resilience seems necessary. As a result, inefficient urban soils that have less shrinkage should be in the direction of guidance and promotion of resilience. Resilience is the capacity of individuals, organizations and systems to prepare, respond, retrieve and grow in the face of dangers. The vulnerability of urban dysfunctions is considered to be a major issue with regard to Iran's exposure to a zone with the highest risk. The importance of this issue will be increased when it comes to geographical location, political significance and international status, and Tehran as the capital of the country and the largest metropolis in Iran needs special attention. Therefore, this research is aimed at explaining the resiliency approach as an intervening approach in inefficient tissues and providing strategies to improve the physical resilience of inefficient urban tissues. The central question in this regard is: What is the inadequate texture of Imam Zahra Yahya in terms of physical resilience? What are the effective and optimal strategies for planning physical ablation in inefficient tissues? Therefore, 14 benchmarks and 74 indicators were extracted from theoretical literature review, and indicators whose frequency was lower in the index documentation matrix were excluded from the scope of the indexes, therefore 13 criteria and 41 indicators were obtained and the indices to be extracted in Questionnaire format with Likert scale was questioned among domestic and foreign specialists. Reliability of the data was calculated using Cronbach's alpha of 0.91. After collecting and completing the questionnaires, SPSS software was used to analyze the data. According to the Friedman method and based on the weight of the indicators derived from the method, the low-level indicators were identified and eliminated. Finally, based on screening, 10 criteria and 14 indicators were collected. In order to thoroughly and accurately analyze the information collected within the limits of Imamzadeh Yahya, Tehran method of centralized group, which is a qualitative research method, is based on group discussion on pre-indexed indicators. Research findings indicate that indicators of access to relief agencies, passage widths, sensitive applications, permeability, building quality, open access and demographic spaces with electric power supply and water source as the most important factors Ineffective Urban Texture is introduced; and the Imam Zadeh Yahya neighborhood can be considered as a resilient and vulnerable tissue that has a direct relationship with the tissue inefficiency. Therefore, at the end of the research, the executive strategies for promoting tissue texture are elaborated in detail. Is.