22004

22004

طراحي كالبد محلات شهري به منظور ارتقاي تاب آوري اجتماعي (مورد پژوهي محله خزانه بخارايي)

كارشناسي ارشد

شهرسازي - طراحي شهري

95-98

1398/08/27

دكتر مهران علي الحسابي

معماري و شهرسازي

مخاطرات و بحران¬ها همواره به عنوان پديده¬هاي تكرارپذير محل زندگي انسان¬ها را تحت تأثير قرار مي¬دهند، و چالشي در مسير تحقق توسعه پايدار در جوامع انساني به شمار مي¬آيند؛ بنابراين پرداختن به رويكردهاي نوين در برابر بحران¬ها ضروري مي¬نمايد. امروزه تاب¬آوري رويكردي مهم براي تقويت جوامع با استفاده از ظرفيت¬هاي آن‌ها مطرح مي¬شود و تعاريف، رويكردها و شاخص¬هاي گوناگوني در اين زمينه شكل گرفته است. جوامع شهري براي انطباق¬پذيري بيشتر در زمان وقوع مخاطرات به دنبال دستيابي به شرايطي هستند كه تا حدودي از خسارات وارده كم نمايند. بدين ترتيب مفهوم طراحي شهري تاب¬آور با در نظر گرفتن شهرها به عنوان سيستم¬هاي پيچيده و به هم وابسته، در راستاي تقليل ميزان آسيب¬پذيري و بالا بردن سطح انعطاف¬پذيري محيط كالبدي شهرها در برابر تنش¬هاي ناشي از بروز سوانح و نيز به حداقل رساندن زمان بازتواني، همچنين ارتقاء و بهبود بخشي سطح زندگي افراد و به طوركلي تاب¬آور ساختن شهرها مورد توجه قرار گرفته است. تاب¬آوري اجتماعي به عنوان يكي از ابعاد تاب¬آوري جوامع شهري، انطباق و انعطاف¬پذيري افراد و گروه¬هاي اجتماعي با تغييرات محيطي تعريف مي¬شود كه بيانگر توان جامعه براي پاسخ به بحران¬ها است؛ بنابراين بافت شهري متشكل از شبكه¬هاي پايدار نظام كالبدي و اجتماعي است و با نظر به اينكه محيط كالبدي به عنوان بستر فضايي رخدادهاي اجتماعي به شمار مي¬آيد، كيفيت محيط شهري در افزايش حس مكان شهروندان و افزايش تاب¬آوري آن‌ها بسيار تأثيرگذار است. بدين ترتيب در محله خزانه بخارايي با توجه به مسائل اجتماعي و ضعف در نظام كالبدي، لزوم توجه به بستر كالبدي مكان جهت افزايش حس تعلق‌خاطر به محله ضروري مي¬نمايد. هدف اصلي اين پژوهش شناسايي معيارها و شاخص¬هاي طراحي كالبدي مؤثر بر ارتقاي بعد اجتماعي تاب¬آوري محلات بوده است. بدين ترتيب از با استفاده از روش اسنادي و كتابخانه¬اي به بازنگري نظام¬مند منابع مرتبط، جهت شناسايي معيارها و شاخص¬هاي اصلي تاب¬آوري اجتماعي پرداخته شده و با استفاده از روش قياسي مدل مفهومي تاب¬آوري اجتماعي تدوين گرديده است. در ادامه با انتخاب محله خزانه بخارايي به عنوان محدوده مورد مطالعه و سنجش شاخص¬هاي استخراج شده با انجام مصاحبه¬هاي نيمه ساختاريافته و با شيوه تحليل محتواي استقرايي، عوامل مرتبط با طراحي شهري به منظور ارتقاي تاب¬آوري اجتماعي بدست آمده است. سرانجام با بهره¬گيري از وجوه مشترك معيارها و شاخص¬هاي كالبدي و اجتماعي مستخرج از متون نظري و برداشت-هاي نمونه مورد مطالعه، اصلي¬ترين مؤلفه‌هاي طراحي كالبدي محلات به منظور ارتقاي تاب¬آوري اجتماعي آن‌ها در قالب چند اصل اساسي مدنظر در طراحي طبقه¬بندي شده است. نتايج بررسي¬ها نشان مي¬دهد كه توجه به اصولي چون ارتقاي كيفي محيط و فضاهاي همگاني، انعطاف¬پذيري، همه¬شمول بودن، فضاهاي آموزشي و تفريحي گذران اوقات فراغت، تعاملات اجتماعي، ساختار طبيعي محله، ايمني و امنيت در طراحي محلات موجبات ارتقاي تاب¬آوري اجتماعي را فراهم مي¬آورد.

1399/02/28

Phisical Design of Urban Neighborhoods to Enhance Social Resilience (Case Study: Khazaneh Bokharaei Neighborhood)

11/17/2020 12:00:00 AM

Hazard and crises have always been considered as repeatable phenomena in human life, and they are considered as a challenge for sustainable development in human societies. Therefore, it is necessary to deal with new approaches to crisis. Today, resilience is an important approach for strengthening communities using their capacity and definitions, approaches and indicators have been formed in this field. Urban communities are seeking to achieve some conditions in order to reduce the damage to some extent. In this way, the concept of resilient urban design with regard to cities as a complex and dependent systems, in order to reduce the amount of vulnerability and increase the flexibility of the physical environment of cities against the stress caused by disasters and minimizing the time of rehabilitation, also improvement of life level of people and generally resilience of cities is considered. Social resiliency as a one of the dimensions of resilience urban communities is defined, adaptation and flexibility of individuals and social groups with environmental changes. Therefore, the urban is composed of stable networks of physical and social system, and by considering that the physical environment is considered as spatial extension of social events, the quality of urban environment is very influential in increasing the sense of place of citizens. Thus considering social issues and weaknesses in the physical system, it is necessary to pay attention to the physical structure of place to increase the sense of belonging to the neighborhood. The main objective of this research is to identify criteria and indicators affecting the social dimension of community resilience. In this way, by using documentary and library method, the related resources have been reviewed to identify the main criteria and indicators of social resiliency, and by using the deductive method the conceptual model of social resilience has been developed, in the following by choosing the neighborhood of khazaneh bokharaei as the study area and evaluation of extracted indexes by conducting semi-structured interviews and with inductive content analysis, factors related to urban design in order to improve social resiliency have been achieved. Finally, by taking advantage of the common aspects of the criteria and the social and physical indexes extracted from theoretical texts and the studied samples, the most important components of the physical design of the neighborhoods in order to improve their social resilience have been considered in the design of the class. The results show that paying attention to principles such as improving the quality of environment and public spaces, flexibility, accessibility, educational and leisure spaces social interaction, natural structure of the neighborhood, safety and security in design neighborhoods will promote social resilience.

تاب آوري

resiliency