22539

كاربست مفهوم و تبيين شاخصهاي رويكرد منطقه هوشمند و نقش آن در توسعه منطقه‌اي استان تهران و البرز

كارشناسي ارشد

مهندسي شهرسازي - برنامه ريزي منطقه اي

96-99

1399/6/29

دكتر سيد مجيد مفيدي شميراني

دكتر سمانه جليلي صدرآباد

معماري و شهرسازي

تحقيق حاضر با عنوان كاربست مفهوم و تبيين شاخصهاي رويكرد منطقه هوشمند و نقش آن در توسعه منطقه‌اي استان تهران و البرز توسط سينا راهساز، دانشجوي كارشناسي ارشد برنامه‌ريزي منطقه‌اي دانشگاه علم و صنعت، به راهنمايي دكتر سيد مجيد مفيدي شميراني و مشاوره دكتر سمانه جليل صدرآباد انجام گرفته‌است. بشر همواره در طول زندگي به دنبال هوشمند كردن اشياء و محيط پيرامون خود جهت آسوده زيستن بوده‌است. تا جاييكه در قرن 21 پيشرفت سريع علم فناوري اطلاعات و ارتباطات همراه با ظهور تكنولوژيهاي جديد، ساختار و شيوه زندگي انسان را دگرگون ساخته است. اين تغييرات باعث به وجود آمدن مسائل متفاوتي در شهرها و علي الخصوص كلانشهرها شده است. مسائلي كه اگر صحيح برنامه‌ريزي نشوند، علاوه بر منفعتهاي بي‌شمار مي‌توانند مضراتي غيرقابل جبراني با خود به همراه بياورند. علم فناوري اطلاعات و ارتباطات و اينترنت اشيا، به عنوان محورهاي اصلي در دنياي مدرن، از مؤلفه‌هاي اصلي و هويت شهر هوشمند به شمار مي‌روند. اما بايد در نظر داشت كه اين مفهوم علاوه بر مقياس شهري جهت بررسي ارتباطات و عملكردهاي ميان شهرها و كلانشهرها بايد در مقياس منطقه‌اي نيز مورد مطالعه قرار گيرد. از آنجاييكه كه مشكلات جمعيتي، شكاف طبقاتي، آلودگي زيست محيطي و ديگر مسائل موجب بوجود آمدن بحران منطقه‌اي در استان تهران و البرز شده است. بنابراين در تحقيق رويكرد منطقه هوشمند به عنوان راهكاري براي حل مسائل منطقه‌اي و حركتي به سمت توسعه منطقه‌اي مي‌باشد. روش اين تحقيق از نظر هدف توصيفي-تجويزي است و رويكرد آن كاربردي مي‌ياشد. در ابتدا، تعريف مفهوم، ايجاد چارچوب و تبيين شاخصهاي رويكرد منطقه‌گرايي هوشمند، از گامهاي مهم برداشته شده در اين پژوهش هستند. اما اثبات تأثير شاخصهاي رويكرد منطقه هوشمند بر توسعه منطقه‌اي، هدف غايي و آرماني اين پژوهش مي‌باشد. بنابراين براي رسيدن به اين امر، در ابتدا منطقه كلانشهري تهران-البرز به عنوان نمونه مطالعاتي از دو استان تهران و البرز انتخاب شد و در ادامه از روشهاي متعددي از جمله مطالعات كتابخانه‌اي و ميداني و همينطور تكنيكهاي پرسشنامه و دلفي، جهت تبيين شاخصهاي منطقه هوشمند و توسعه منطقه‌اي و تعيين مقادير آنها استفاده شده است. تا اينكه ميزان هوشمندسازي و توسعه يافتگي منطقه عملكردي اين تحقيق مشخص شود و رابطه ميان اين دو رويكرد با استفاده از روش رگرسيون معين شود. لذا با توجه به رويكرد مطرح شده، اين تحقيق در 5 فصل به تفسير اين رويكرد و اهداف آن پرداخته خواهد شد. در فصل اول، كليات تحقيق اعم از بيان مسئله و پيشينه تحقيق در مقياسهاي مختلف از هوشمندسازي، اهداف، روش تحقيق و ابزارهاي تحقيق مشخص خواهند گرديد. در فصل دوم به طور مفصل به معرفي رويكرد منطقه هوشمند و تعريف واژگان مرتبط با حوزه هوشمند سازي ، ابعاد و ويژگيهاي آن پرداخته خواهد شد و شاخصهاي منطقه هوشمند از منابع مربوط استخراج مي‌گردند. در فصل سوم روشهاي تحليل و گرداوري داده‌ها مورد بررسي قرار خواهد گرفت. به طوريكه روش امتياز دهي به شاخصها و رتبه بندي مناطق شفاف سازي مي‌گردد. در فصل چهارم، به شناخت مختصري از استان تهران و البرز و منطقه كلانشهري تهران- البرز پرداخته مي‌شود و در ادامه تحليلهاي مورد نظر صورت گرفته كه ميزان هوشمندسازي منطقه بررسي شده و رابطه‌ي بين شاخصهاي منطقه هوشمند و توسعه منطقه به طور كامل بررسي خواهد شد. در نهايت در فصل پنجم به تمامي سؤالات تحقيق پاسخ داده خواهد شد و راهنمايي براي برنامه‌ريزي منطقه هوشمند تهران- البرز، تنظيم مي‌گردد. به عنوان نتايج حاصل از اين تحقيق، در قدم اول ابعاد، معيارها، شاخصها و سنجه‌هاي منطقه هوشمند تعريف گرديده و مقادير آنها مشخص شدند. ميزان هوشمندسازي منطقه كلانشهري تهران- البرز به تفكيك مناطق شهرداري مشخص شده و با يكديگر مقايسه گرديدند. پس از محاسبه مقادير شاخصهاي منطقه هوشمند و توسعه منطقه‌اي ميزان تأثيرگذاري شاخصهاي منطقه هوشمند بر توسعه منطقه‌اي مشخص شد كه براساس تحليل رگرسيون خطي چند متغيره، رابطه‌ي مستقيمي بين اين دو دسته شاخص بدست آمد و معادله آن نوشته شد. در نهايت با توجه به نمرات كسب شده شاخصهاي منطقه هوشمند در منطقه عملكردي ( منطقه كلانشهري تهران- البرز) به عنوان دستورالعمل و راهنما مواردي تحت عنوان كاربست منطقه هوشمند تدوين گرديد.

1399/07/29

Pragmatics of the concept and explanation of the indicators of the smart region approach and its role in the regional development of Tehran and Alborz provinces

9/20/2021 12:00:00 AM

Current research with the title of “Pragmatics of the concept and explanation of the indicators of the smart region approach and its role in the regional development of Tehran and Alborz provinces” has carried out by Sina Rahsaz, master student of regional planning, and the help of Seyed Majid Mofidi Shemirani as the supervisor and Samane Jalili Sadrabad as the adviser, at the Iran University of Science and Technology. Mankind has always been assuming the smartening of the things and the surrounding area in the mind in order to live more conveniently. While, the dawn of new technologies and significant progress of information and technology science in the 21st century, has dramatically transformed the human lifestyle. These changes have caused different and new issues in the cities and metropolitan areas especially. The issues of which would not be planned properly could lead to irreparable damages. The information and technology science and the Internet of things, as the main axis of the modern world, are the main components and identity of a smart city. But, it should be considered that the concept of “smart” in addition to urban scale, should evolve into a regional scale to evaluate the connections and functions amongst cities and megacities. Since demographic problems, economic recession, environmental pollution, and other issues have caused a regional crisis in Tehran and Alborz provinces. Therefore, in this research, the smart region approach is considered as a solution for large-scale problems and also move towards regional development. The method of this research with respect to the goal is descriptive and prescriptive and its approach is applied. At first, defining the concept, determine a framework, and explaining the indicators of the smart regionalism approach are the important steps that are taken. Whereas, proving the effect of smart region indicators on regional development is the ultimate goal and ideal goal of this research. Therefore, to achieve this, firstly the Tehran-Alborz metropolitan area was selected as the functional area (case study) from Tehran and Alborz provinces. In the following, several methods including library and field studies as well as a questionnaire and the Delphi method have been used to explain the indicators of the smart region and regional development. To determine the level of smartness and development of the functional area of this research and to analyze the relationship between these two approaches linear regression method was used. Therefore, according to the mentioned approach, this research will be interpreted in 5 chapters and its objectives. In the first chapter, the generalities of the research would be determined. Including the problem statement and the literature review in different scales of smartness, objectives, methodology and the tools have been used. In the second chapter, the smart region approach will be introduced in detail. Moreover, the related words to the field of smart, its dimensions and characteristics will be defined, and the indicators of the smart region will be extracted from the relevant resources. In the third chapter, data analysis and collection methods will be examined. So that the method of scoring indicators and urban district ranking is clarified. In the fourth chapter, a brief status quo of Tehran and Alborz provinces and the metropolitan area of Tehran-Alborz would be mentioned. In the following, the analyses have been performed to examine the level of the smartening of the region and the relationship between the indicators of the smart region and the regional development will be fully investigated. Finally, in the fifth chapter, all the research questions will be answered respectively. Furthermore, a guideline/instruction will be prepared in order to plan the Tehran-Alborz smart region. As the results of this research, at the first step, the dimensions, criteria, indicators, and measures of the smart region were defined and their values were determined. The smartness level of the Tehran-Alborz metropolitan area was determined separately for each municipal district and compared with each other. After calculating the scores of smart region’s indicators and regional development’s scores, the effect of smart region indicators on regional development was determined. Based on multivariable linear regression analysis, a direct relationship was obtained between these two categories of indicators, and its equation was written. Finally, according to the obtained scores of smart region’s indicators in the Tehran-Alborz metropolitan area, a guideline was compiled as the pragmatics of the smart region. Keywords: Smart region, Regional development, Information and technology (ICT), Internet of things (IoT), Tehran province, Alborz province.