25378

طراحي مجموعه مسكوني با رويكرد مسكن گام‌به‌گام در سلطان‌آباد شيراز با هدف مديريت آب در حوزه اقتصاد چرخشي (circular economy)

كارشناسي ارشد

معماري-معماري

1397

1400/6/10

مهدي خاك زند، محسن فيضي

مهندسي معماري و شهرسازي

رشد شهرنشيني با نرخ فزاينده، شهرهاي جهان را با مسائل و مشكلات متعددي روبرو كردهاست كه از جمله آن ميتوان به پيدايش و گسترش سكونتگاههاي غيررسمي و محلات حاشيهنشين، تحت عنوان چالش شهري، اشاره كرد. در ايران نيز طي شش دهه گذشته در پي همين فرآيند كه در آن مهاجرت به شهرها از نوع بيرويه و شتابان نقش محوري دارد، اين نوع سكونتگاهها بدون مجوز و خارج از برنامهريزي رسمي توسعه شهري، درون يا خارج از محدوده شهرها شكل گرفتهاند. اين مناطق به طور عمده با مشكلات بسياري در حوزههاي مختلف از جمله مسكن به صورت ساختوسازهاي غيرمجاز، خارج از استاندارد، كوچك، پرجمعيت و نابهسامان و همچنين تابآوري بسيار پايين در مواجهه با بحرانهاي طبيعي روبرو هستند. بهعلاوه وابستگي مستقيم ساكنين اينگونه سكونتگاهها به منابع محيط خود از جمله آبهاي سطحي در پي خشكساليهاي پياپي در ايران، آنها را با بحران دسترسي به آب روبرو كردهاست. بنابراين با توجه به مشكلات عديده اين محدودهها كه نزول كيفيت زندگي بخشي از شهروندان و واردآوردن آسيب فراوان به محيطزيست را در طي اين سالها بهدنبال داشته، در كنار اقداماتي محدود و بينتيجه، ضروري است كه با برنامهريزي مناسب و انجام اقدامات كاربردي به اين مسئله مهم توجه بيشتري كرده و راهكارهايي اصولي براي برونرفت از اين وضعيت پيشنهاد داد. به طور كلي هدف اين پژوهش ارائه راهبردهايي به عنوان توسعه گامبهگام جهت ساماندهي و ارتقاء همهجانبه وضعيت مسكن قشر كمدرآمد روستاي سلطانآباد شهر شيراز ميباشد و به دنبال ارائه راهحلي جهت رفع يكي از مهمترين نياز اساسي ساكنين، در پي محقق شدن پارادايم اقتصاد چرخشي در حوزه مديريت آب در اين منطقه خشك، بتوان در راستاي بهبود وضعيت كالبدي، اجتماعي، اقتصادي و زيستمحيطي اين منطقه گامي به سوي توسعهي پايدار اين روستا برداشت. لذا در اين پژوهش ابتدا با بهرهگيري از روش تحليل محتوا، اطلاعات به دست آمده از منابع متعدد در زمينهي موضوع تحقيق به صورت كيفي تحليل شده تا مولفههاي موثر در طراحي استخراج شود. سپس در بخش شبيهسازي سعي شده با كمك پلاگين شبيهساز Rainwater+ در نرم‌افزار rhino ضمن انجام محاسبات كمي مربوط به حجم رواناب منطقه مورد مطالعه، استراتژيهاي مناسب مديريت آب باران روستا با ارزيابي آلترناتيوهاي مختلف ارائه گردد. همچنين با بيان فرصتهاي استفاده مجدد از آب خاكستري و برشمردن مزيتهاي اجتماعي، اقتصادي و محيطزيستي اين استراتژيها به صورتهاي مختلف، چگونگي محقق شدن الگوي اقتصاد چرخشي در روستا نشان داده ميشود. يافتههاي اين مطالعه نشان ميدهد كه اجراي سناريوي پيشنهادي نه تنها در مديريت صحيح رواناب حاصل از بارندگي موثر است، بلكه ميتوان از آب باران ذخيره شده توسط اين روش نيز براي دستيابي به اهداف مختلف استفاده نمود. بنابراين تقاضاي آب مردم سلطانآباد كاهش يافته در حالي كه با توجه به مزايايي كه از جنبههاي مختلف حاصل ميگردد، استفاده از باران جمعآوري شده براي آنها توجيهپذير است. در نهايت نيز با بهرهگيري از نتايج و اصول به دست آمده از پژوهش نظري جهت ساخت مسكن گامبهگام و پيشنهاد روشهاي مناسب مديريت آب باران با توجه به محل قرارگيري سايت انتخابي در روستا، به طراحي مجموعه مسكوني با اين رويكردها پرداخته ميشود.

1400/07/23

Designing a residental complex with an incremental house approach in Soltan Abad, Shiraz, with the aim of water management in the field of circular economy

9/1/2022 12:00:00 AM

The growth of urbanization at an increasing rate has faced the cities of the world with many problems and issues, including the emergence and expansion of informal settlements and suburbs, as an urban challenge. In Iran, during the last six decades, following the same process in which migration to cities plays a pivotal role, these types of settlements have been formed without a permit and outside the official urban development planning, inside or outside the cities. These areas mainly face many problems in various fields, including housing in the form of unauthorized, substandard, small, overcrowded, and unorganized constructions, as well as very low resilience in the face of natural crises. In addition, the direct dependence of the residents of such settlements on their environmental resources, including surface water, following successive droughts in Iran, has faced them with a crisis of access to water. Therefore, due to the problems in these areas, which have led to a decline in the quality of life of some citizens and causing great damage to the environment during these years, along with limited and ineffective measures, it is necessary to properly plan and take practical measures to address this important issue. In general, the purpose of this study is to provide strategies as an incremental development to improve the housing situation of low-income people in Soltan Abad village of Shiraz and seeks to provide solutions to meet one of the most important basic needs of residents. So by following the circular economy paradigm in water management to improve the physical, social, economic, and environmental situation, a step can be taken towards the sustainable development of this village and cause its residents to be satisfied. In this research, first, using the content analysis method, the information obtained from various sources in the field of research is qualitatively analyzed to extract effective components in the design. Then, in the simulation section, with the help of Rainwater+ plugin in rhino software, while performing quantitative calculations related to the runoff volume of the study area, appropriate village rainwater management strategies are presented by evaluating different alternatives. Also, by stating the opportunities for reuse of gray water and enumerating the social, economic, and environmental benefits of these strategies in different ways, how to achieve the circular economy model in the village is shown. The findings of this study show that the implementation of the proposed scenario is not only effective in the proper management of runoff but also the rainwater stored by this method can be used to achieve various goals. Therefore, the water demand of the people of Soltan Abad has decreased, while considering the benefits that are obtained, the use of the collected rain is justified for them. Finally, by using the obtained principles to build incremental houses and proposing appropriate rainwater management methods according to the location of the selected site in the village, a residential complex will be designed with these approaches.

سكونتگاه غيررسمي , توسعه گام‌به‌گام , اقتصاد چرخشي , مديريت آب , توسعه پايدار

Informal settlement , incremental housing development , circular economy , water management , sustainable development