25625

طراحي مجتمع مسكوني (مسكن درآمد تركيبي) با رويكرد افزايش تعاملات اجتماعي‌

كارشناسي ارشد

مهندسي معماري (گرايش مسكن)

1395

30/11/98

سيد عباس يزانفر / سعيد نوروزيان ملكي

معماري و شهرسازي

اگر بپنداريم كه داشتن سرپناه از جمله اساسي¬ترين نيازهاي آدمي به شمار مي¬رود، بنابراين تأمين مسكن مناسب براي تمامي اقشار جامعه ضرورتي انكارناپذير جلوه مي¬كند اما همواره بسياري از اقشاركم¬درآمد در مرتفع ساختن اين نياز حياتي ناتوانند. در دهه¬هاي گذشته خصوصاً پس از جنگ جهاني دوم دولت¬ها با ساخت مسكن¬هاي حمايتي براي اقشار كم¬درآمد، مانند مسكن اجتماعي، سعي در حل اين معضل داشته¬اند. اما در اواخر قرن 20 ميلادي، پس از دهه¬ها استفاده از مسكن اجتماعي و ديگر اشكال مسكن يارانه¬اي به¬منظور پناه دادن فقرا، محققان نشان دادند كه اين نوع از مسكن به¬دليل زندگي خانواده¬هاي كم¬درآمد در مناطق بسيار فقير، از نظر مالي و منابع، منجر به تمركز فقر و كاهش فرصت¬ زندگي براي كودكان و بزرگسالان و ايجاد محله¬هاي بافت فرسوده¬ي شهري مي¬گردد. از اين¬رو از آن زمان سياست¬هاي نوين طراحي شهري در كشورهاي توسعه¬يافته به¬منظور برطرف كردن مشكلات مرتبط با متمركز شدن افراد محروم در مسكن اجتماعي مانند سطح بالاي جرم، رفتارهاي ضد¬اجتماعي، محروميت و انزواي اجتماعي و ... به¬سمت ايجاد محلاتي با رويكرد اختلاط اجتماعي و ساخت مسكن¬ درآمد تركيبي تغيير پيدا كرد. اما معضلي كه همواره وجود داشته اين است كه تعاملات اجتماعي، به¬عنوان يكي از مهم¬ترين نيازهاي انسان، در چنين مسكن¬هايي بين گروه‌هاي درآمدي مختلف محدود بوده و افراد محروم نتوانسته¬اند از مزاياي چنين تعاملاتي بهره ببرند. اين تحقيق بر آن است تا در راستاي تحول رويكردهاي تأمين مسكن اقشار كم¬درآمد در جهان و رسيدن به مفهوم اختلاط اجتماعي، به بررسي تجربه و برنامه¬هاي ديگر كشورها در اين زمينه بپردازد تا مهم¬ترين مولفه¬ها و شاخص‌هاي مؤثر بر طراحي مسكن درآمد تركيبي و همچنين عوامل مؤثر بر افزايش تعاملات اجتماعي بين اقشار مختلف در چنين مسكن¬هايي را بيابد. روش مورد استفاده در پژوهش حاضر از نوع تركيبي است. در ابتدا با استفاده از روش تحليل محتوا با گردآوري اطلاعات از طريق مطالعات كتابخانه¬اي، و همچنين استفاده از روش دلفي با ارائه پرسشنامه به 15 كارشناس حوزه معماري و شهرسازي، مهم¬ترين شاخص‌هاي مؤثر بر مسكن درآمد تركيبي و تعاملات اجتماعي مشخص گرديد و ساختاري نظام¬مند براي آن¬ها ارائه گرديد. سپس به¬منظور بررسي چگونگي افزايش تعاملات اجتماعي در مسكن درآمد تركيبي و مهم¬ترين عوامل مؤثر بر آن، روش پيمايشي مورد استفاده قرار گرفت. با انتخاب ساكنان مجتمع همسايگي كوير يزد به¬عنوان جمعيت نمونه¬ي بستر پژوهش و نمونه-اي از اختلاط اجتماعي در بافت تاريخي شهر يزد و همچنين پر كردن پرسش¬نامه¬اي پژوهشگر ساخته بر اساس مولفه¬هاي مستخرج از مرور ادبيات موضوع، فرضيات تحقيق با استفاده از آزمون¬هاي همبستگي در نرم¬افزار SPSS مورد بررسي و تحليل قرار گرفت. در نهايت مشخص گرديد كه اگر دهك¬هاي درآمدي پيشنهادي و مشخصات فردي و اجتماعي ساكنين در مسكن درآمد تركيبي، متناسب انتخاب گردد، مي¬تواند ارتقاء تعاملات اجتماعي را در ساختاري كالبدي-اجتماعي براي رسيدن به توسعه¬اي موزون در پي داشته باشد. همچنين خلق فضاهايي به¬منظور افزايش مشاركت ساكنين در فعاليت¬هاي جمعي و امكان مشاركت آنان در تصميم¬گيري¬هاي مديريتي، افزايش امكانات و خدمات رفاهي در مجتمع¬هاي مسكوني، توجه به قوانين مديريتي حاكم، ارائه¬ي راهكارهايي جهت افزايش احساس تعلق ساكنين به محيط زندگي و اجتماع محلي و در نهايت افزايش مجاورت و ادغام فضايي اقشار مختلف مي¬تواند تعاملات آنان را در پي داشته باشد.

1400/09/13

architectural design of a residential complex (social-mixed housing) with regard to the enhancement of social interaction

2/18/2021 12:00:00 AM

If we consider having shelter as one of the most basic needs of human beings, it is necessary to provide adequate housing for all social classes; however, many low-income people have failed to obviate this vital need. In the last decades, especially after World War II, the government has been trying to tackle this issue by building supportive housing, such as social housing, for low-income and disadvantaged people. In the late 20th century, after decades of providing social housing and other forms of Subsidized housing for accommodating the poor, researchers have realized that this type of housing gives rise to poverty concentration, decreased life opportunities for both children and adults, and urban decay. Hence, from the 1990s, novel urban policies in developed countries have altered toward the implementation of social mix policies and the development of mixed-income housing, aiming to address problems associated with the concentration of disadvantaged people in social housing such as high rate of crime, anti-social behaviors, etc. However, an ongoing problem of social mix policies has always been the limited social interaction across social classes or incomes levels, so the deprived individuals fail to benefit from such interaction. The aim of this research is to study the worldwide evolution of policies adopted to provide adequate housing for low-income ones, the social, tenure, and income mix approaches, and to examine the experiences of diverse countries in this field. In addition, this study identifies the most significant indicators for the creation of sustainable mixed-income housing and the enhancement of social interaction between different social and income groups. A combination research method has been used in this study; data gathering has been done through library studies, and the Delphi and survey methods have been utilized in order to test the research hypothesis. Using the Delphi method, presenting a questionnaire to 15 experts in the field of architecture and urban planning, the most important indicators of mixed-income housing were identified and a systematic structure was provided for them. Then, for identifying the most effective determinants of social interaction, the residential complex of Kavir Neighborhood in the city of Yazd, Iran, was chosen as the case study and statistical population. 37 out of 52 residential units were selected using a simple randomization procedure and the samples were provided with a survey questionnaire. In the next step, data analysis was performed with SPSS, and the validity and reliability of the questionnaire were confirmed by experts and Cronbach's alpha test respectively (α= 0.82). After analyzing the data, we found that if the proposed income deciles and socio-individual characteristics of residents in mixed-income housing are appropriately selected, it is bound to enhance the social interaction of a community to achieve balanced, viable, and sustainable development. Also, creating spaces in order to increase the participation of residents in group activities and the possibility of their participation in management decision making, enhancing the quality of facilities and welfare services in residential complexes, paying attention to management policies and regulations, promoting the residents' sense of belonging, and ultimately increasing spatial proximity and integration of different social classes can lead to the enhancement of social interaction.

مسكن اجتماعي , ‌مسكن درآمد تركيبي , ‌اختلاط اجتماعي , تعاملات اجتماعي

Social Housing , Social Mix , Mixed-Income Housing , Social Interaction