26480

بازطراحي پايدار فضاهاي همگاني محلات قديمي تهران با رويكرد عدالت فضايي؛ نمونه مورد مطالعه:‌محله طيب،‌منطقه 15

كارشناسي ارشد

طراحي شهري

1398-1400

1400/12/14

سيد عبدالهادي دانشپور

محمدصالح شكوهي بيدهندي

مهندسي معماري و شهرسازي

دستيابي به توسعه، مستلزم برقراري تعادل در درون شهر ميباشد كه در قالب عدالت فضايي در شهر بروز ميكند. برقراري عدالت اجتماعي و بهتبع آن عدالت فضايي راهحل بسياري از نارساييها و ناهنجاريها در شهر است. ميتوان اذعان داشت كه عدالت فضايي برآيندي از تمامي جنب ههاي عدالت اعم از اجتماعي، اقتصادي، محيطزيستي و ... ميباشد و به همين خاطر براي تحقق آن بايد در تمامي زمينههاي ديگر نيز عدالت را برقرار كرد و براي دستيابي به آن، دولتمردان، مقامات محلي و مردم، بايد توامان و در همياري با هم تلاش كنند. همچنين فضاهاي هم گاني شهري به عنوان عاملي فعا ل در فرآيند شكلگير ي رويدادها و فعاليتهايي كه درون آن اتفاق ميافتد و نيز در ايجاد تمايزات يا وحدت اجتما عي و جداييگزينيها ي ا پيوستگيهاي اجتما عي نقش مهمي دارد و لزوم توجه به اين گونه فضاها را بيش از پيش جلوهگر ميسازد. با افزايش جمعيت شهرها، توسعه به سمت بيرون شهر افزايش يافته و اين موضوع باعث كاهش كارايي بافت قديمي شهرها شدهاست كه ميتواند بر فضاهاي همگان ي آن تاثير گذاشته و كارايي آن را كاهش دهد و علاوه بر اين به تشديد تضعيف عدالت فضايي در اين بافت ها نيز دامن ميزند. موضوع پژوهش حاضر جلوگيري از بين رفتن فضاهاي همگاني محلات قديمي كه در اين مورد محله طيب واقع در منطقه 15 شهرداري تهران است مي باشد كه برمبناي پيمايش رصد كيفيت زندگي شهري تهران كه طي سالهاي 95 - 1394 انجام شده است، اين محله در شاخصهايي همچون احتمال ترك محله، لذت بردن از محله و احساس تعلق به محله در بين باقي محلات شهر تهر ان داراي كمترين امتياز و مطلوبيت بوده است. در حال حاضر نيز محله با معضلات گوناگون كالبدي، اقتصادي و اجتماعي دست به گريبان است و تاكيد اين پژوهش بر رويكرد عدالت فضايي ب ر فضاهاي همگاني آن در جهت بهبود وضعيت آن است. پژوهش حاضر از نوع كاربردي بوده و روش آن توصيفي، پيمايشي و تحليلي است. براي اين منظور اصول رويكرد عدالت فضايي مطالعه شده و از بين آنها 4 معيار و 17 شاخص مشخص شدند و شناخت محدوده مورد مطالعه بر اساس آنها و با استفاده از مشاهده مشاركتي و تكميل پرسشنامه و اطلاعات شهرداري و دفتر تسهيلگري محله صورت گرفت. براي سنجش اين 17 شاخص از روش هاي آماري و همچنين تحليلهاي توصيفي با استفاده از نقشه هاي GIS و جداول SWOT بهره گرفته شد. سپس به بررسي كارايي فضاهاي همگاني محله طيب پرداخته شد كه نتايج حاكي از آن است كه در شرايط فعلي، فضاهاي همگاني محله طيب ناكارآمد عمل ميكند. در ادامه با استفاده از اصول رويكرد عدالت فضايي ، راهبردها و سياست ها و برنامههاي اجرايي به منظور بازطراحي فضاهاي همگاني محله طيب با توجه يه سياست هاي پاسخگو رويكرد عدالت فضايي كه شامل مبتني بر اتصال، مبتني بر مكان و مبتني بر مردم است، مشخص شد و در نهايت طرح هاي پيشنهادي در قالب نقش ههايي ارائه شدند.

1401/02/12

Sustainable redesign of public spaces in old neighborhoods of Tehran with the approach of spatial justice; Case Study: Teyeb neighborhood, District 15

3/5/2023 12:00:00 AM

Achieving development requires balancing within the city, which manifests itself in the form of spatial justice in the city. Establishing social justice and consequently, spatial justice is the solution to many shortcomings and anomalies in the city. It can be acknowledged that spatial justice is the result of all aspects of justice, including social, economic, environmental, etc., and therefore to achieve it, justice must be established in all other areas, and to achieve spatial justice, the authorities Locals and people must work together in cooperation. Urban public spaces also play an important role in the process of formation of events and activities that take place within them, as well as in creating distinctions or social unity and separations or social connections, and the need to pay attention to such spaces becomes more apparent. With the increase in the population of cities, development has increased to the outskirts of the city, and this has reduced the efficiency of the old texture of cities, which can affect its public spaces and reduce their efficiency, and this intensifies the weakening of spatial justice in these textures. This study is to prevent the destruction of public spaces of old neighborhoods, in this case, the Teyeb neighborhood is located in the 15th district of Tehran Municipality. The probability of leaving the neighborhood, enjoying the neighborhood, and feeling of belonging to the neighborhood had the lowest score and desirability among other neighborhoods in Tehran. Currently, this neighborhood is facing various physical, economic, and social problems and the emphasis of this research is on the approach of spatial justice to its public spaces. This research is of applied type and its method is descriptive, survey, and analytical. For this purpose, the principles of the spatial justice approaches were studied and among them, 4 criteria and 17 indicators were identified to identify the study area based on them and using participatory observation and completing a questionnaire and information about the municipality and the neighborhood facilitation office. To measure these 17 indicators, statistical methods , as well as descriptive analyzes , were used using GIS maps and SWOT tables. Then, the efficiency of public spaces in the Tayeb neighborhood was examined, and the results indicate that in the current situation, public spaces in the Tayeb neighborhood are inefficient. Then, using the principles of the space justice approach, strategies and policies and executive plans to redesign the public spaces of Teyeb neighborhood according to responsive policies of the space justice approach that include connection-based, location-based, and people-based, were identified. Finally, the proposed designs were presented in the form of drawings.

فضاهاي همگاني , محلات قديمي , عدالت فضايي , تهران , محله طيب

Public spaces , old neighborhoods , space justice , Tehran , Teyeb neighborhood

Negin Bani Khalifi

Dr. Seyed Abdolhadi Daneshpour