26653

مدل توسعه سازوكارهاي سرريزهاي محلي دانش در خوشه‌هاي صنعتي؛ موردمطالعه حوزه نفت و گاز

دكتري

سياستگذاري علم و فناوري

1394

1400/11/23

سعيد شوال پور

ناصر باقري مقدم؛ رضا نقي زاده

مهندسي پيشرفت

در سال‌هاي اخير، محققان دريافته¬اند كه روابط دانشي، مجاري مؤثري براي سرريزهاي محلي دانشي در مناطق و خوشه‌ها هستند، اما مطالعات تجربي كمي به بررسي اين سازوكارها پرداخته است. اين مطالعه باهدف ارائه شواهد تجربي در سطح خوشه صنعتي در مورد سازوكارهاي سرريزهاي محلي دانش در يك خوشه صنعتي با پايه دانشي مهندسي-محور صورت گرفته است. تحقيق حاضر سعي نموده است با استفاده از نظريات جغرافياي اقتصاد تكاملي و اتخاذ رويكرد شبكه‌اي و روش¬شناسي تحليل شبكه‌هاي اجتماعي، بررسي دقيق¬تري از پويايي سه سازوكارهاي رصد و پايش، جابجايي نيروي كار و همكاري ارائه نمايد. اين تحقيق به‌طور تجربي نشان مي‌دهد كه انواع مختلف روابط دانشي بين بنگاهي در خوشه صنعتي موجود بوده و هر يك تحت تأثير عوامل مختلف (در سطح بنگاه، روابط دودويي، ساختار شبكه و ساير روابط) شكل‌گرفته و توسعه‌ مي¬يابند. با در نظر گرفتن يافته¬ها در بخش توصيفي و مدل‌سازي آماري شبكه مي‌توان نتايج كلي زير را استنباط نمود: شبكه همكاري‌ها كه دربرگيرنده¬ي تعاملات دانشي مستقيم اما غيررسمي است، مي¬تواند مؤثرترين سازوكار سرريز دانش در خوشه صنعتي موردمطالعه باشد، اما يافته‌ها حاكي از چند نكته مهم در خصوص اين سازوكار است: اولاً ويژگي‌هاي بنگاه و از همه مهم‌تر ظرفيت جذب بنگاه¬ها تأثير بسزايي در شكل‌گيري روابط در اين شبكه‌دارند؛ ثانياً عليرغم آنچه در ابتدا تصور مي¬شد در سطح هم‌جواري‌هاي، هم‌جواري اجتماعي است كه پيشران اين شبكه است. روابط در شبكه رسمي خوشه (شبكه كنسرسيوم¬ها) تأثير قابل‌توجهي بر شكل‌گيري روابط در اين شبكه دارد. درنهايت روابط اين شبكه عمدتاً متقابل بوده و دوسويگي بيشترين مقدار تأثير را در اين شبكه دارد. شبكه جابجايي نيروي كار كه شامل رابطه غيرمستقيم از راه جذب كاركنان ساير بنگاه¬هاست، كمترين پويايي دانشي را در خوشه داشته و پتانسيل كمي براي كاركرد به‌عنوان مجراي سرريز دانش دارد. اين شبكه فاقد روابط دوسويه بوده و تنها عوامل در سطح بنگاه هستند كه بر شكل‌گيري روابط در اين شبكه تأثير مي‌گذارند. شبكه رصد و پايش نيز به علت پويايي دانشي بالا از پتانسيل خوبي به‌عنوان سازوكار سرريز دانش برخوردار است. در سطح عوامل بنگاه¬ها، ظرفيت جذب و روابط دانشي فرا منطقه‌اي و نيز در سطح دودويي، هم‌جواري جغرافيايي جزو پيشران‌هاي اين شبكه هستند. همچنين ترايايي بيشترين تأثير را در اين شبكه دارد. بر اساس يافته‌هاي تحقيق پيشنهاد‌هايي براي بنگاه¬هاي صنعتي، سازمان‌ عامل توسعه خوشه¬هاي صنعتي و سياستگذاري منطقه‌اي ارائه‌شده است.

1401/03/31

Development model of Local Knowledge Spillover Mechanisms in Industrial Clusters; Evidence from Oil and Gas Sector

2/12/2022 12:00:00 AM

In recent years, researchers have found that knowledge ties are effective channels for local knowledge spillovers in regions and clusters, but few empirical studies have examined these mechanisms. This study aims to provide empirical evidence at the industrial cluster level about the mechanisms of local knowledge spillovers in an industrial cluster with an engineering-based knowledge base. The present study has tried to provide a more detailed study of the dynamics of the three mechanisms of monitoring, labor mobility, and collaboration by using the geographical theories of evolutionary economic geography and adopting a network approach and social network analysis methodology. This research shows empirically that different types of knowledge ties between firms are present in the industrial cluster and each of them is formed and developed under the influence of different factors (firm-level, dyadic, structure, and other relationships). Considering the findings in the descriptive part and statistical modeling of the network, the following general results can be inferred: The network of collaborations, which includes direct but informal knowledge interactions, can be the most effective mechanism of knowledge spillovers in the studied industrial cluster, but there are several important points about this mechanism: First, the characteristics of the firm and, most importantly, the absorptive capacity of firms have a significant impact on the formation of ties in this network; Second, despite what was initially thought, it is social proximity that drives this network. Relationships in the formal network of clusters (consortiums network) have a significant effect on the formation of ties in this network. In the end, the ties of this network are mostly reciprocal and mutuality has the greatest impact on this network. The labor mobility network, which involves indirect relationships through the recruitment of employees of other firms, has the least knowledge dynamics in the cluster and has little potential to function as a knowledge spillover mechanism. This network has no mutual relationships and factors at the firm level are the only factors that affect the formation of ties in this network. Due to high knowledge dynamics, the monitoring network has good potential as a knowledge spillover mechanism. At the level of firm factors, the absorptive capacity and trans-regional knowledge relations and at the level of dyadic, geographical proximity are among the drivers of this network. The Transitivity also has the most impact on this network. Based on the research findings, some suggestions have been made for industrial firms, industrial clusters, and regional policy.

سازوكارهاي سرريز محلي دانش؛ شبكه¬هاي محلي دانش؛ تحليل شبكه¬هاي اجتماعي؛ خوشه نفت، گاز و پتروشيمي خوزستان

Local knowledge spillover mechanisms; Local knowledge networks; Social network analysis; Khuzestan oil, gas and petrochemical cluster

Safora Allahy

Saeed Shavvalpour