28144

طراحي الگوي انتقال و توسعه فناوري داخلي سطح بالا در بستر نظام نوآوري فناورانه مطالعه موردي: فناوري‌هاي ساخت ماهواره

دكتري

مديريت- انتقال تكنولوژي و مالكيت فكري

1395

1401/12/20

دكتر محمدرضا محمدعليها

علي بنيادي نائيني

دانشكده مديريت، اقتصاد و مهندسي پيشرفت

هدف: لزوم تكيه بر اقتصاد دانش‌بنيان و ارتباط قوي بين مراكز پژوهشي و دانشگاه‌ها با صنايع امروزه بر كسي پوشيده نيست. همچنين هزينه‌هاي بسياري در سطح كشور كه در راستاي رسيدن به فناوري‌هاي پيشرفته و ساخت تجهيزات با فناوري‌هاي پيشرفته صرف مي‌شود عموماً جنبه حفظ غرور ملي و جلوگيري از بروز هرگونه تهديد دارد. جايگاه اين فناوري‌ها عموماً در نهادهاي پژوهشي دولتي و دانشگاه‌ها است كه به ندرت تجاري‌سازي شده و به خارج از محيط آكادميك انتقال مي‌يابد. از سويي ديگر فناوري‌هاي بكار رفته در بسياري از صنايع عموماً فناوري‌هاي بالغ و يا فناوري‌هاي ازرده‌خارج است كه اين مورد باعث كاهش بهره‌وري و رقابت‌پذيري محصولات ايراني در فضاي بين‌المللي مي‌شود. اين عدم تعادل در توسعه فناوري را مي‌توان در عدم سرريز فناوري از نهادهاي پژوهشي به سمت صنايع دانست. فناوري‌هاي ساخت ماهواره از فناوري‌هايي هستند كه در زمره فناوري‌هاي پيچيده و پيشرفته قرار مي‌گيرند؛ چندي از نهادهاي پژوهشي در ايران نيز در سال‌هاي اخير به فناوري‌هاي اين حوزه دست‌يافته‌اند. هدف اين پژوهش اين است كه نخست دلايل عدم انتقال اين قبيل فناوري‌ها از نهادهاي پژوهشي به صنايع را مورد بررسي قرار دهد و سپس با بررسي فناوري‌هاي پيشرفته و نمونه‌هاي موفق داخلي و خارجي در انتقال و توسعه آن‌ها، حالت، سازوكار و مدل مناسبي در بستر نظام نوآوري فناورانه براي انتقال آن‌ها به صنعت، به‌خصوص فناوري‌هاي ساخت ماهواره، ارائه شود. روش پژوهش: اين پژوهش يك تحقيق كاربردي بوده و در پارادايم تفسيري انجام مي‌شود. راهبرد موردنظر براي پژوهش پيمايشي بوده و همراه با بررسي مورد مطالعاتي فناوري‌هاي ساخت ماهواره صورت پذيرفته است. نظر به استفاده از روش‌هاي كمي و كيفي در اين پژوهش، مي‌توان روش تحقيق آن را يك روش تحقيق آميخته دانست. به منظور شناسايي عوامل و موانع در كنار مطالعات كتابخانه اي مجموعه اي از مصاحبه‌هاي نيمه ساخت يافته صورت گرفته و با بهره گيري از روش تحليل مضامين عوامل شناسايي و ساختار دهي شده و روابط علل و معلولي آن‌ها استخراج شدند. در ادامه در بخش كمي پژوهش، با استفاده از مدل‌سازي ساختاري- تفسيري (ISM) روابط بين شاخص‌هاي تأثيرگذار بر انتقال و توسعه فناوري فضايي مشخص و تحليل و سپس از طريق تحليل ميك مك نوع متغيرها ازنظر اثرپذيري و اثرگذاري بر ساير متغيرها مشخص شده است. در انتها با بررسي مدل‌هاي مطرح در ادبيات انتقال فناوري و شواهد موجود در اين اكوسيستم، سعي در شناسايي حالات ممكن براي انتقال فناوري، معرفي مدل حاكم بر فضاي انتقال و فناوري و ساز و كار پيشنهادي براي انتقال اين دست از فناوري‌ها شده است كه اعتبارسنجي آن نيز به كمك تعامل با خبرگان امر و روش دلفي فازي صورت پذيرفته است. يافته‌ها: انتقال فناوري موفق مرتبط با فناوري‌هاي پيشرفته فضايي از صنعت فضايي به صنايع ديگر از ديد متخصصان فناوري، مديران، سياستگذاران و كارآفرينان منوط به حل مسائل در لايه‌هاي الف) مرتبط با فضاي كلان، مراجع دولتي و حاكميتي ب) مرتبط با شركت‌ها، سازمان‌ها و ارتباط بين آن‌ها پ) مرتبط با افراد و شخصيت‌هاي فعال ت) مرتبط با ماهيت فناوري مفهوم سازي شد كه مضامين كليدي مسائل اثرگذار بر انتقال فناوري شامل «مسائل مرتبط با حكمراني»، «مسائل و مشكلات سازمان محور»، «حمايت و سرمايه گذاري»، «مسائلي از جنس رويكرد»، «اقتضائات امنيتي و جايگاه بخش دفاعي»، «مسائلي با ماهيت جريان اطلاعات»، «دغدغه‌هاي مرتبط با سرمايه‌هاي انساني» و «دغدغه‌هاي نهادي» هستند. نتايج: نوآوري اين رساله در نگاه آميخته با پارادايم پيچيدگي و منطق استنتاج بهترين تبيين نسبت به مفهوم انتقال فناوري‌هاي پيشرفته و عوامل مؤثر بر موفقيت آن از ديدگاه متخصصين فناور بود. همين موضوع به پديد آوردن مدلي درباره چگونگي موفقيت انتقال فناوري پيشرفته بالاخص در حوزه فضايي انجاميد كه به كارگيري آن مي تواند حركت كلي كلان سيستم را به سمتي برساند كه احتمال موفقيت سرريز فناوري‌هاي فضايي در آن بيش از پيش و كاراتر باشد. اين چارچوب همچنين مي تواند پژوهشگران را به سمت انجام تحقيقات كربردي ساخت يافته تري درباره علل و مسائل انتقال فناوري، به ويژه با نگاه به يك مسئله غامض هدايت كند.

1402/01/27

Designing a high-level internal technology transfer and development model in the framework of the technological innovation system Case study: satellite manufacturing technologies

3/10/2024 12:00:00 AM

Purpose: The need to rely on knowledge-based economy and strong connection between research centers and universities with industries is not hidden from anyone today. Also, many expenses in the country, which are spent in order to achieve advanced technologies and to build equipment with advanced technologies, generally have the aspect of preserving national pride and preventing any threats. The place of these technologies is generally in government research institutions and universities, which are rarely commercialized and transferred outside the academic environment. On the other hand, the technologies used in many industries are generally mature technologies or foreign technologies, which reduces the productivity and competitiveness of Iranian products in the international environment. This imbalance in technology development can be seen in the lack of technology spillover from research institutions to industries. Satellite manufacturing technologies are among the complex and advanced technologies; Several research institutions in Iran have also achieved technologies in this field in recent years. The purpose of this research is to first examine the reasons for not transferring such technologies from research institutions to industries, and then by examining advanced technologies and successful domestic and foreign examples in their transfer and development, state, mechanism and appropriate model in the context of the system. Provide technological innovation to transfer them to industry, especially satellite manufacturing technologies. Research method: This research is an applied research and is carried out in an interpretive paradigm. The intended strategy for survey research is carried out along with the case study of satellite manufacturing technologies. Considering the use of quantitative and qualitative methods in this research, its research method can be considered a mixed research method. In order to identify the factors and barriers, a series of semi-structured interviews were conducted along with library studies, and using the theme analysis method, the factors were identified and structured, and their cause and effect relationships were extracted. Next, in the quantitative part of the research, using structural-interpretive modeling (ISM), the relationships between the indicators affecting the transfer and development of space technology have been determined and analyzed, and then, through the mik-mak analysis, the types of variables have been determined in terms of effectiveness and influence on other variables. In the end, by examining the models mentioned in the technology transfer literature and the evidence in this ecosystem, an attempt has been made to identify the possible conditions for technology transfer, introduce the model governing the transfer space and technology, and the proposed mechanism for the transfer of such technologies, which is validated. It has also been done with the help of interaction with experts and fuzzy Delphi method. Findings: Successful technology transfer related to advanced space technologies from the space industry to other industries from the point of view of technology experts, managers, policy makers and entrepreneurs depending on solving problems in the layers a) related to macro space, government and governance authorities b) related to companies, organizations and the relationship between them c) related to people and active personalities d) related to the nature of technology, it was conceptualized that the key themes of issues affecting technology transfer include "issues related to governance", "organization-oriented issues and problems", "support and investment" ", "approach issues", "security requirements and the position of the defense sector", "issues with the nature of information flow", "concerns related to human capital" and "institutional concerns". Results: The innovation of this thesis in the perspective of complexity paradigm and inference logic was the best explanation for the concept of transfer of advanced technologies and the factors affecting its success from the point of view of technologists. This issue led to the creation of a model about the success of the transfer of advanced technology, especially in the space field, the application of which can lead to the general movement of the macro system in a direction where the probability of the success of space technology overflow is more and more efficient. This framework can also guide researchers to conduct more structured applied research on the causes and issues of technology transfer, especially looking at an wicked problems.

انتقال فناوري , سرريز فناوري , فناوري فضايي , ماهواره , سيستم‌هاي پيچيده , مسئله غامض , تحليل مضمون

Technology Transfer , Technology Spillover , Space Technology , Satellite , Complex Systems , Wicked Problem , Theme Analysis

Seyed Shahabedin Shahebrahimi

Dr. Mohammad Reza Mohammad Aliha