28429

گسترش ديدگاه توسعه پايدار در تحليل ريسك پروژه‌هاي بزرگ نفت و گاز با نگاه به اكوسيستم و آينده منطقه

كارشناسي ارشد

مهندسي عمران- مديريت ساخت

1399

1401/12/14

حسن ملكي تبار

پرديس دانشگاهي - مهندسي عمران

در سال‌هاي اخير پژوهش‌هاي متعددي درباره تأثيرات صنعت نفت و گاز بر سلامت و كيفيت زندگي شهروندان مناطق نفتي انجام شده‌است. خوشبختانه اركان پروژه‌هاي اين صنعت نيز در پيوست‌هاي زيست‌محيطي و اجتماعي قرارداد به اين موضوع توجه دارند. آن‌چه در اين حوزه كم‌تر مطرح شده‌است پيامدهايي است كه پس از اتمام پروژه‌هاي نفتي، يعني پايان دوره توسعه، استهلاك مالي و انتقال و بهره‌برداري گريبان‌گير ساكنين و مهاجران اين مناطق خواهد شد. به‌راستي، مطالعات و پژوهش‌ها تمركز خود را بر اين گذاشته‌اند كه از پيامدهاي احتمالي صرفاً در طول عمر پروژه جلوگيري كنند يا آن‌ها را به حداقل برسانند. توجه نكردن به پيامدهاي اجتماعي، اقتصادي و زيست‌محيطي پس از به پايان رسيدن چرخه حيات پروژه ممكن است بحران‌هاي مزمن را براي مردم بومي و هم‌جوار شهرهاي نفتي پديد آورد، كه ملاحظه و مديريت آن‌ها از ابتداي پروژه هم ضروري و هم ممكن است. در اين پايان‌نامه در ابتدا با استناد به مقالات گذشته به‌بيان مهمترين مشكلات شهروندان مناطق نفتي پرداخته خواهد شد، و سپس به‌عنوان سازوكاري براي درك پيامدهاي منفي و به تصوير كشيدن آن‌ها، با توزيع يك پرسشنامه اكتشافي، در ميان 14 نفر از برجسته‌ترين محققين اين حوزه، مهمترين حالات و اتفاقات تأثيرگذار بر آينده يك پروژه عظيم انتخاب شدند و پس از ترسيم درخت رويداد، احتمالات شاخه‌هاي مختلف با جستجوي واقعيت‌هاي صنعت از طريق توزيع پرسشنامه اي در ميان 147 نفر از مديران پروژه‌هاي عظيم تخمين زده شده و در پايان، محتمل‌ترين نتايج به‌دست آمده است. مهمترين نتايج، كه از قضا همواره در بررسي پيامدهاي نفتي مغفول مانده‌است، اين است كه اين شهرها بايد پس اتمام پروژه همچنان رونق و آينده خوبي داشته‌باشند اما در بيشتر اين مناطق پس از يك دوره شكوفايي كه در طول زمان حيات پروژه محقق مي‌شود، يك دوره ركود نيز پس از اتمام پروژه به اين شهرها تحميل خواهد شد، كه از دلايل آن در اين پايان‌نامه به تخليه نيروي كار و عدم پيش‌بيني درباره شغل جايگزين افراد بومي اشاره شده‌است. امنيت يكي از شاخه‌هاي اصلي يك كشور به‌شمار مي‌آيد. در پروژه‌هاي نفتي بايد از بروز ناآرامي‌هاي كارگري جلو گيري كرد زيرا كه در صورت بروز نارضايتي در جامعه كارگري درصد دو قطبي شدن كارگران، اعتصاب، مشكلات معيشتي افزايش پيدا مي‌كند. پروژه‌هاي نفتي به‌عنوان يكي از چالش‌هاي بزرگ در زمينه محيط زيست به‌حساب مي‌آيد. در جهاني كه تمام اركان اكوسيستم مانند زنجيري متصل به‌هم هستند و به‌صورت مستقيم در سطح كيفيت زندگي و ادامه بقاي بشريت تأثير به سزايي دارد نبايد درباره عوارض و مشكلاتي كه ما براي پيشرفت بشر به آن تحميل مي‌شود بي‌توجهي كنيم. در پروژه‌اي نفتي يكي از خطرات محتمل نشت مواد سمي است، اين امر شايد سهوي و يا خارج از برنامه كاري باشد و يا شايد عمدي. حال با بررسي اينكه اگر نشت مواد سمي رخ بدهد و برنامه جامع پسماند انديشيده نشده باشد و ماده منتشر شده ماندگار باشد و در محيط تجزيه نشود ما با يك فاجعه زيست‌محيطي رو به رو خواهيم شده كه اين موضوع به اهميت اين زمينه اشاره دارد. با مطالعه دستاوردهاي اين پژوهش چنين انتظار مي‌رود كه با اتخاذ سياست‌هاي منسجم‌تر، ريسك وقوع آسيب‌هاي احتمالي در اين مناطق كاهش يابد، همچنين مديراني كه براي توسعه پروژه‌هاي عظيم تصميم‌گيري خواهند كرد مي‌توانند با بررسي شرايط و برآورد اينكه پروژه مدنظر در كدام شاخه از درخت رويداد حركت خواهد كرد به پايداري آينده منطقه بينديشيد و اقدامات لازم در جهت پيشگيري از وقوع شاخه‌هاي نامطلوب را ابلاغ كنند.

1402/03/31

An expanded sustainability viewpoint in the risk analysis of large projects concerning the region’s future and ecosystem

3/4/2024 12:00:00 AM

In recent years, many researches have been conducted on the effects of the oil and gas industry on the health and quality of life of the citizens of oil regions. Fortunately, the pillars of this industry's projects also pay attention to this issue in the environmental and social annexes of the contract. What has been less discussed in this field is the consequences that will plague the residents and immigrants of these areas after the completion of the oil projects, the end of the period of development, financial depreciation and transfer and exploitation. Indeed, studies and researches have focused on preventing or minimizing possible consequences only during the life of the project. Not paying attention to the social, economic and environmental consequences after the end of the project's life cycle may create chronic crises for the local people and neighboring oil cities, which are both necessary and possible to consider and manage from the beginning of the project. In this thesis, in the second chapter, the most important problems of the citizens of oil regions will be discussed, and as a mechanism to predict negative consequences and portray them, for this purpose, by distributing an exploratory questionnaire, the most important situations and events affecting the future of a huge project were selected. After drawing the event tree, the probabilities of different branches have been estimated by searching the industry realities through the distribution of a questionnaire to the managers of huge projects, and in the end, the most probable results have been obtained. The most important results, which ironically have always been neglected in the analysis of oil consequences, is that these cities should continue to prosper and have a good future after the completion of the project, but in most of these areas, after a period of prosperity that is realized during the life of the project, a period Recession will also be imposed on these cities after the completion of the project, the reasons for which in this thesis are the evacuation of labor force and the lack of prediction about alternative jobs for native people. By studying the results of this research, it is predicted that by adopting more coherent policies, the risk of possible damages in these areas will be reduced, also managers who will make decisions for the development of huge projects can check the conditions and estimate which branch of the event tree the project is in. will move to think about the future stability of the region and announce the necessary measures to prevent the occurrence of undesirable branches.

صنايع نفت و گاز , آسيب هاي زيست محيطي , آسيب هاي اجتماعي , آسيب هاي امنيتي

Oil and Gas Industries , environmental damage , social damages , Security damages

Mohammad Mahdi Moosavizade

Dr. Hassan Maleki Tabar