30470

شناخت و معاصر سازي حمام تاريخي حسن خان در تكيه معاون‌الملك در كرمانشاه

كارشناسي ارشد

مرمت و احيا بناها و بافت هاي تاريخي-حفاظت و مرمت ميراث معماري

1399

1401/12/15

دكتر فاطمه مهديزاده

دكتر سجاد موذن

معماري و شهرسازي

حمام يكي از بناهاي ارزشمند تاريخي است كه با جنبه‌هاي گوناگوني از زندگي اقشار مختلف جاممه درآميخته، متأثر از فرهنگ مردم و اثرگذار بر آن بوده است. حمام حسن خان مربوط به دوره قاجار است و در كرمانشاه خيابان حداد عادل در محله‌ي برزه دماغ كنار رودخانه آبشوران، ورودي مجموعه بناهاي تكيه معاون الملك واقع‌شده كه در حقيقت با اين تكيه يك مجموعه را تشكيل داده است. مصالح اصلي اين بنا آجر است و تزئينات به‌كاررفته نقوش هندسي و اسليمي گياهي است كه با آهك‌بري انجام‌شده است. مسئله نفوذ آب و نم‌زدگي ديوارهاي اين بناي تاريخي مسئله تازه و مربوط به چند سال اخير نيست. به دليل پايين بودن استقرار بنا از سطح تراز زمين بافت مسكوني تكيه معاون الملك و كوچه آب چشمه و فاضلاب به داخل مجموعه نفوذ كرده و يكي از عوامل اصلي مخل در حمام محسوب مي‌شود. بالا آمدن سطح آب‌هاي زيرزميني، هم‌جواري با رودخانه آبشوران و جاذب بودن مصالح به‌كاررفته در بنا مثل آجر كه با توجه به وجود سفره‌هاي زيرزميني پر آب در زيربنا كه در داخل آن سقاخانه احداث كرده‌اند از عوامل ديگر نفوذ آب در بنا هستند كه مسئله مهم اين بنا همان نم‌زدگي و رطوبت شديد است. در حال حاضر اين بنا به شكل متروك و فاقد كاربري است. جهت دفع آب‌هاي زيرزميني كه مهم‌ترين مساله اين بناي باارزش مي‌باشد، دو گزينه پيشنهادداده شده كه مي‌توان گزينه هدايت و انتقال آب‌هاي زيرزميني پي ساختمان به روش ثقلي( قنات)، به‌عنوان گزينه برتر انتخاب نمود. حمام تاريخي ايراني بناي ارزشمندي است كه مي‌تواند بابررسي شرايط سازه‌اي و محيطي كالبدش، با بهره‌گيري از كاربري‌هاي متنوع و جذاب بافرهنگ حمام سنتي( مركز آب‌درماني و ماساژ سنتي)، دوباره فعاليت و زندگي خود را از سر گيرد. به نظر مي‌رسد حمام تاريخي حسن خان با توجه به دارا بودن وضعيت مناسب سازه‌اي و موقعيت قرارگيري مطلوب مي‌تواند نمونه‌اي توانمند براي اجراي رويكرد معاصرسازي باشد. سعي براين است كه با احياي حمام تاريخي حسن خان باعث زنده نگه داشتن فرهنگ‌ها و سنت‌ها شويم. اين برنامه‌ها و اقدامات در راستاي معاصر سازي اين بنا و تجديد حيات به آن صورت مي‌گيرد. اين بنا در حال حاضر هيچگونه كاربري نداشته در حالي كه با مرمت درست مي‌توان روح بنا را به آن بازگرداند و اين ميراث باارزش را حفظ نمود.

1402/11/24

Recognizing and contemporizing the historical Hassan Khan bath in the Tekeya of Viceroyal Malik in Kermanshah

1/1/1900 12:00:00 AM

Hammam is one of the valuable historical buildings, which is mixed with various aspects of the life of different classes of Jammeh, influenced by the people's culture and had an impact on it. Hassan Khan's bath belongs to the Qajar period and is located in Kermanshah on Haddad Adel Street in Barze Mesm neighborhood by the Abshoran river, the entrance to the collection of the support buildings of Viceroy Al-Mulk, which actually forms a complex with this support. The main material of this building is brick, and the decorations used are geometric patterns and plant slime, which are made with limestone. The issue of water infiltration and dampness of the walls of this historical building is not a new issue related to the last few years. Due to the low location of the building from the level of the ground, the residential context of Tekeh Azafar Al-Mulk and Kocheh Water Spring and sewage penetrated into the complex and is considered one of the main disturbing factors in the bathroom.The rise of the underground water level, the proximity to the Abshouran river and the absorption of the materials used in the building such as bricks, which due to the existence of underground aquifers full of water in the substructure, inside which they have built a cistern, are other factors of water infiltration in the building, which is an important issue of this building. It is the same dampness and extreme humidity. Currently, this building is abandoned and unused. In order to dispose of underground water, which is the most important problem of this valuable building, two options have been suggested, and the option of directing and transferring underground water at the foundation of the building by gravity method (aqueduct) can be chosen as the best option. Historical Iranian bath is a valuable building that can resume its activity and life again by examining the structural and environmental conditions of its body, by taking advantage of the diverse and attractive uses of the traditional bath (traditional hydrotherapy and massage center).It seems that Hassan Khan's historical bathhouse can be a powerful example for the implementation of the modernization approach due to its structural condition and favorable location. We are trying to keep cultures and traditions alive by reviving the historical Hasan Khan bath. These programs and actions are carried out in the direction of modernizing this building and reviving it. This building currently has no use, while with proper restoration, the soul of the building can be restored and this valuable heritage can be preserved.

معاصرسازي، حمام حسن خان، فرهنگ و سنت، كرمانشاه.

modernization, Hasan Khan bath, culture and tradition, Kermanshah

tayebeh emami

dr.fatemeh mehdizadeh- dr.sajad moazen