31764

طراحي مجموعه مسكوني سالم با رويكرد سلامت روان زنان در تهران

كارشناسي ارشد

مهندسي معماري - گرايش مسكن

1400

1403/07/09

دكتر سيد عباس آقا يزدانفر

دكتر سعيد نوروزيان ملكي

معماري و شهرسازي

خانه دومين مكان شايع براي صدمات كشنده غير عمدي است. در دهه‌هاي اخير بحثي كه در رابطه با مسكن مطرح شده، موضوع سلامت مسكن است. سلامت همواره يكي از دغدغه‌هاي اصلي بشر خصوصا در زمان‌هاي حساسي همچون فراگير شدن پاندمي‌ها بوده است. يكي از عوامل تأثيرگذار بر سلامت روان انسان، خانه و محيط زندگي او است كه سازمان بهداشت جهاني (WHO) توجه بسياري به آن كرده است. با توجه به اينكه زنان نيمي از جمعيت هر كشور را تشكيل مي‌دهند و بيشترين زمان را نسبت به ساير اعضاي خانواده در خانه به نقش‌آفريني به عنوان همسر و مادر مي‌پردازند لذا سلامت آنان يكي از پايه‌ها و مباني اصلي در توسعه به شمار مي‌رود. سلامت روان زنان تحت تأثير از محيط زندگي آنها به ويژه مسكن خواهد بود كه شاخصي از رفاه، ايمني و آسايش است. با اين حال، طرح‌هاي مسكن اغلب فاقد ملاحظاتي است كه به طور خاص نيازهاي رواني، اجتماعي و فيزيكي زنان را برآورده كند. دسترسي ناكافي به نور طبيعي، تهويه ضعيف، حريم خصوصي ناكافي، ازدحام، عدم انعطاف‌پذيري در طراحي و عدم شمول و برابري در خانه‌ها مي‌تواند بر سلامت روان زنان تأثير منفي بگذارد و احساس انزوا، اضطراب و استرس را در آنان افزايش دهد همچنين بر اساس تحقيقات انجام شده عواملي مانند عدم تهويه كافي، نور طبيعي، فضاهاي سبز قابل دسترس وجود صداهاي مزاحم و محيط‌هاي امن منجر به عوامل استرس‌زا و تاثير منفي در سلامت روان زنان خواهد شد. با اين حال، شكاف قابل توجهي در درك چگونگي طراحي مسكن به طور خاص با توجه به نيازهاي سلامت روان زنان وجود دارد. اين مساله نشان‌دهنده توجه محدود به ارزيابي عناصر طراحي اثرگذار مسكن بر سلامت روان زنان شده است. هدف از اين پژوهش پاسخ به اين پرسش است كه "كدام عامل در مسكن سالم مي‌تواند بيشترين تاثير را بر سلامت روان زنان بگذارد؟" تا بتوان از طريق پاسخ به آن به راهكارهايي صحيح براي طراحي مسكن سالم با رويكرد سلامت روان زنان رسيد. در اين پژوهش از روش تحقيق مرور سيستماتيك استفاده شده است كه پس از غربالگري‌هاي انجام شده و بدون سوگيري 83 مقاله مورد مطالعه تفصيلي قرار گرفت. در اين مطالعه ابعاد تاثيرگذار بر مسكن سالم به چهار بعد كالبدي، اجتماعي، محيط زيست و اقتصادي تقسيم‌بندي شدند و سپس هر بعد به مولفه‌ها و شاخص‌هاي مرتبط تقسيم‌بندي شدند پس از آن با استفاده عمليات اخذ فراواني داده‌ها در مولفه‌ها و شاخص‌ها مشخص شد كه در ابعاد كالبدي مولفه‌هاي آسايش، ابعاد مناسب فضاها، بهداشت محيطي بالاترين امتياز را كسب كرد. در ابعاد اجتماعي مولفه‌هاي انسجام جامعه و شبكه‌هاي اجتماعي، احساس امنيت در همسايگي و شمول اجتماعي و برابري بالاترين تكرار فراواني را داشتند. در بعد محيط زيست مولفه‌ بهداشت محيطي و در بعد اقتصادي مولفه‌هاي عدم پايداري اقتصادي و نوع مسكن بيشترين تاثيرگذاري را بر سلامت روان زنان داشتند

1403/09/19

Design of a Healthy Residential Complex with a Women's Mental Health Approach in Tehran

10/1/2025 12:00:00 AM

The home is the second most common location for unintentional fatal injuries. In recent decades, the discussion surrounding housing has increasingly focused on the concept of healthy housing. Health has always been a primary concern for humanity, particularly during critical periods such as pandemics. One significant factor influencing human mental health is the home and living environment, an issue that the World Health Organization (WHO) has given considerable attention to. Given that women make up half of the population in any country and spend more time at home than other family members, fulfilling roles as wives and mothers, their health is one of the main pillars of development. Women’s mental health is influenced by their living environment, especially housing, which is an indicator of well-being, safety, and comfort. However, housing designs often lack considerations that specifically address women’s psychological, social, and physical needs. Insufficient access to natural light, poor ventilation, inadequate privacy, overcrowding, inflexible designs, and the lack of inclusivity and equity in housing can negatively affect women’s mental health, increasing feelings of isolation, anxiety, and stress. Additionally, research shows that factors such as inadequate ventilation, lack of natural light, inaccessible green spaces, noise disturbances, and unsafe environments lead to stressors that adversely affect women’s mental health. Despite this, there is a significant gap in understanding how housing design can specifically cater to women’s mental health needs. This issue highlights the limited attention given to assessing the design elements of housing that impact women’s mental well-being. The aim of this research is to answer the question: "Which factor in healthy housing has the greatest impact on women’s mental health?" Answering this question aims to provide proper strategies for designing healthy housing with a focus on women’s mental health. This study employs a systematic review methodology, where 83 articles were selected for detailed examination after unbiased screenings. The study categorized the dimensions influencing healthy housing into four aspects: physical, social, environmental, and economic. Each dimension was further divided into related components and indicators. Subsequently, by analyzing the frequency of data related to these components and indicators, it was determined that in the physical dimension, components such as comfort, appropriate space dimensions, and environmental hygiene scored the highest. In the social dimension, components like community cohesion and social networks, a sense of safety in the neighborhood, and social inclusion and equality had the highest frequency. In the environmental dimension, environmental hygiene stood out, and in the economic dimension, factors like economic instability and housing type were most impactful on women’s mental health.

مسكن سالم- سلامت روان زنان- آسايش- ابعاد مناسب فضاها- بهداشت محيطي- مسكن پايدار- شمول اجتماعي و برابري

Healthy housing, women’s mental health, comfort, appropriate space dimensions, environmental hygiene, sustainable housing, social inclusion and equality.

Zahra Nikooei

Seyed-Abbas Yazdanfar; Ph.D.