10326

مجتمع خدماتي- اقامتي بين‌راهي

كارشناسي

مهندسي معماري

1405

دكتر احمد اخلاصي

1405/02/15

دانشكده معماري و شهرسازي

Roadside Service-Accommodation Complex

اين پايان‌نامه با هدف بازخواني معاصر تيپولوژي كاروانسرا در قالب يك مجتمع خدماتي¬¬¬¬-اقامتي بين‌راهي در بستر اقليم گرم و خشك منطقه قمصر-كاشان تدوين شده است. پروژه در پاسخ به خلأ كيفي فضاهاي مكث در مسيرهاي برون‌شهري، تلاش مي‌كند ميان زيرساخت حمل‌ونقل معاصر و منطق فضايي كاروانسراهاي تاريخي پيوندي نظام‌مند برقرار كند؛ به‌گونه‌اي كه حركت، توقف كوتاه‌مدت و اقامت طولاني در قالب يك ساختار فضايي پيوسته و تدريجي سازمان يابند. چارچوب نظري پژوهش بر مفاهيمي چون «سكون در حركت»، «توالي فضايي از عمومي به خصوصي» و «گراديان حياط‌ها» استوار است. در اين راستا، سازمان‌دهي پروژه بر مبناي سه لايه عملكردي شكل گرفته است: لايه نخست شامل خدمات سريع و توقف كوتاه‌مدت در مجاورت مسير اصلي، لايه دوم به‌عنوان عرصه نيمه‌عمومي براي مكث، تعامل و فعاليت‌هاي تجاري تعريف شده و لايه سوم هسته اقامتي درون‌گرا را در بر مي‌گيرد كه پيرامون حياط مركزي سامان يافته است. اين سلسله‌مراتب فضايي با بهره‌گيري از يك محور حركتي خطي، امكان انتقال تدريجي از هياهوي مسير به سكون دروني را فراهم مي‌آورد. روش پژوهش كيفي¬¬- ¬¬¬¬¬¬¬تحليلي بوده و با مطالعه تطبيقي نمونه‌هاي تاريخي كاروانسرا و بررسي نيازهاي معاصر سفر جاده‌اي، الزامات عملكردي، اقليمي و سازه‌اي استخراج شده‌اند. تحليل سايت، جهت‌گيري شرقي–غربي زمين، شرايط توپوگرافي و منظر پيراموني، در تعيين استقرار حجم‌ها و شكل‌گيري حياط‌ها نقش بنيادين داشته است. راهبردهاي اقليمي همچون درون‌گرايي، ايجاد سايه‌اندازها، كنترل تابش مستقيم و استفاده از فضاهاي نيمه‌باز در ساختار فرمي پروژه ادغام شده‌اند. نتيجه پژوهش نشان مي‌دهد كه بازتفسير كاروانسرا نه به‌عنوان يك الگوي فرمي صرف، بلكه به‌عنوان يك نظام فضايي مبتني بر مكث، آستانه و توالي، مي‌تواند پاسخ‌گوي نيازهاي زيرساختي معاصر باشد. پروژه پيشنهادي، مدلي از همزيستي زيرساخت و معماري ارائه مي‌دهد كه در آن، حركت جاده‌اي نه قطع، بلكه به‌صورت كنترل‌شده تعليق مي‌شود و امكان تجربه‌اي كيفي از توقف در مسير فراهم مي‌گردد. كاروانسرا، مجتمع خدماتي–اقامتي بين‌راهي، سكون در حركت، گراديان فضايي، حياط مركزي، اقليم گرم و خشك.