6799

ارزيابي كارايي پالايشگاه‌هاي صنعت نفت ايران با استفاده از روش تحليل پوششي داده‌ها

كارشناسي

صنايع

دكتر هادي صاحبي

1399/06/02

صنايع

Efficiency evaluation of Iran’s oil refining industry using data envelopment analysis method

ايران در جايگاه پنجمين توليد كننده‌ي بزرگ نفت خام در دنيا قرار دارد. بنابراين، اين كشور توانايي اين را دارد كه نقش مهمي را در بازار جهاني فرآورده هاي نفتي ايفا كند. ايران طي سال هاي اخير با بهره گيري از توان كامل پالايشگاه هاي خود، همچنان توانايي تامين تقاضاي داخلي براي سوخت هاي حمل و نقلي را ندارد كه اين موجب اجبار كشور به واردات نفتگاز و بنزين مي‌شود. براي بررسي اين مسئله، در اين پژوهش با استفاده از مدل SBM شبكه‌اي، به ارزيابي كارايي صنعت پالايش نفت خام در ايران، پرداخته شده است. مدل SBM، يك مدل غير شعاعي در تحليل پوششي داده ها است كه فرض تغييرات متناسب ورودي‌ها يا خروجي‌ها را در مدل‌هاي شعاعي براي رسيدن به مرز كارايي، كنار مي‌گذارد. بوسيله مدل مذكور، ابتدا با استفاده از داده هاي حاصل از 9 پالايشگاه در بازه زماني 1397-1393، مدل كارايي پالايشگاه‌ها به زيرواحدهاي عملياتي و سودآوري تقسيم شد و در مرحله‌ي بعد نمرات كارايي كلي مورد محاسبه قرار گرفت. براين اساس كارايي كلي پالايشگاه‌ها برابر 0.642 است كه نشان از نبود استراتژي و برنامه مناسب در پالايشگاه‌هاي ايران است. همچنين الگوي توليد نامناسب و نبود تكنولوژي پيشرفته براي تبديل فرآورده‌هاي نفتي سنگين به سبك‌تر، در عملكرد ضعيف بخش پالايش نفت نقش بسزايي دارد.