7174

تحليل داده‌اي بارنامه‌هاي راه‌آهن ايران با استفاده از تكنيك‌هاي داده‌كاوي

كارشناسي

مهندسي حمل و نقل ريلي

1399

دكتر مسعود يقيني

1400/01/14

راه آهن

Research on railway freight customer segmentation based on RFM model

حمل بار با راه‌آهن، ارزان‌ترين و ايمن‌ترين شيوه براي صاحبان بار از گذشته تا به امروز بوده است. با اين وجود صاحبان بار تمايل به حمل كالاهاي خود با حمل و نقل جاده‌اي را دارند. صنعت ريلي كشور مي‌تواند با شناخت دقيق از مهمترين مبادي و مقاصد، مهمترين كالاها و مشتريان و نوع و ميزان بار آن‌ها، ميزان سهم خود را در رقابت با حمل و نقل جاده‌اي افزايش دهد. در اين پژوهش، به تحليل داده‌اي بارنامه هاي شركت راه‌آهن جمهوري اسلامي ايران به منظور خوشه‌بندي و طبقه‌بندي صاحبان بار پرداخته شده است. براي اين منظور تعداد يك ميليون اطلاعات مربوط به بارنامه‌هاي صادر شده در سال 1398 انتخاب شده است. براي تحليل اين اطلاعات از تكنيك‌ خوشه بندي استفاده شده است و مراحل حل آن بر اساس مدل RFM و الگوريتم K-means انجام شده است. با توجه به نتايج خوشه‌بندي، تعداد بهينه 4 گروه اصلي براي مشتريان در نظر گرفته شده است؛ مشتريان بزرگ، مشتريان جديد و ارزشمند، مشتريان كم ارزش و مشتريان بي‌علاقه و فرسوده. سياست‌هاي صنعت حمل و نقل ريلي كشور بايد به گونه‌اي باشد كه درصد مشتريان بزرگ و ارزشمند آن در مقايسه با ديگر گروه‌هاي مشتريان بيشتر باشد و همچنين مشتريان بي‌علاقه و فرسوده دوباره جذب اين صنعت بشوند و تبديل به مشترياني وفادار و ارزشمند گردند؛ چرا كه درآمد اصلي شركت راه‌آهن و شركت‌هاي حمل كننده كالا از سمت مشتريان بزرگ آن تامين مي‌شود. نتيجه اين تحقيق بر شناسايي صاحبان بار و نوع و ميزان كالاي آنان در راستاي تلاش بر حفظ مشتريان ارزشمند و جذب مشترياني كه مي‌توان آن‌ها را از مشتريان كم ارزش و معمولي به مشتريان بزرگ و ارزشمند تبديل كرد، اثر گذار مي‌باشد. در نهايت، ميزان سود و درآمد راه‌آهن و شركت‌هاي حمل كالا كه به عنوان شركاي تجاري راه‌آهن در نظر گرفته شده‌اند، بيشتر مي‌شود.

راه‌آهن جمهوري اسلامي ايران، بارنامه، داده‌كاوي، خوشه بندي