8755

مصورسازي اثر شلاق چرمي در زنجيره تأمين با رويكرد پويايي‌شناسي سيستم‌ها (مطالعه موردي)

كارشناسي

مهندسي صنايع

1402

دكتر سعيد يعقوبي

دكتر احمد ماكوئي

1402/07/21

مهندسي صنايع

Visualization of Bullwhip Effect in Supply Chain using System Dynamics Approach (Case Study|)

اصلي‌ترين مأموريت هر زنجيره تأمين، پاسخ‌گويي موفقيت‌آميز به تقاضاي بازار هدف است كه به عملكرد يكايك موجوديت‌هاي دخيل در طول زنجيره تأمين وابسته است. اين در حالي است كه زنجيره‌هاي تأمين به دليل طبيعت پويا، پيچيده و تعدد بازيگران در معرض ريسك‌هاي بسياري قرار مي‌گيرند؛ بنابراين، شناخت ريسك‌هاي موجود و نحوه وقوع و بروز آن‌ها در صحنه واقعيت از اهميت بالايي برخوردار است. اثر شلاق چرمي يكي از ريسك‌هاي متداول در زنجيره تأمين است كه براي مدل‌سازي و مديريت اين ريسك، مي‌توان از رويكرد پويايي‌شناسي سيستم‌ها بهره‌ برد. اين رويكرد كمك مي‌كند تا نه تنها روابط خطي را مورد بررسي قرار دهيد، بلكه تأثيرات غيرخطي را نيز در طول زمان مدل در نظر بگيريد. با وجود ادبيات گسترده در اين زمينه، تحليل كمّي همراه با مصورسازي اثر شلاق چرمي به‌صورت كاربردي محدود است. در اين مطالعه، زنجيره تأمين به‌عنوان يك سيستم پويا و پيچيده، در سه سطح مشتمل بر توليدكننده، توزيع‌كننده و خرده‌فروش مدل‌سازي شده كه از طريق متغيرهاي مرتبط با لجستيك به يكديگر متصل شده‌اند. براي بررسي و تصويرسازي اثر شلاق چرمي، سه منشأ ريسك براي هر يك از اين سطوح در نظر گرفته شده است كه يك مورد از اين سه منبع ريسك، به فعاليت اصلي سطح متناظر اختصاص دارد و دو مورد ديگر بين همه سطوح مشترك است. مجموع موزون اين سه ريسك جزئي به ريسك كلي در هر سطح منجر مي‌شود كه نشان‌دهندۀ شاخص آسيب‌پذيري در آن سطح است و مسير انتشار اثر شلاق چرمي را به سطح بالادست ميسر مي‌سازد. در اين مطالعه موردي، زنجيره تأمين مايع‌لباس‌شويي اُمو به‌عنوان يكي از پرنوسان‌ترين زنجيره‌هاي تأمين در شركت يونيليور محدوده به بازار مصرف شهر تهران انتخاب شده است. دو سناريو از نوسان تقاضا -سناريوي افزاينده و كاهنده- با شدت‌هاي يكسان براي مصورسازي چگونگي انتقال و انتشار اختلالات به سطوح بالادست، طراحي شده است. با شبيه‌سازي دو سناريوي مذكور، مشاهده مي‌شود كه انتشار اختلال و پيامدهاي آن در هر موجوديت متأثر، به عوامل مختلفي از جمله شدت نوسان و طول مدت نوسان بستگي دارد. نتايج به‌دست‌آمده از محاسبه شاخص آسيب‌پذيري براي هر يك از موجوديت‌ها نشان مي‌دهد كه در تمامي سناريوها، توليدكننده مستعد آسيب‌پذيري بيشتري در اثر نوسان تقاضاي بازار است؛ علي‌رغم آنكه در زمان صفر در پايين‌ترين سطح از ريسك (412/0) در مقايسه با توزيع‌كننده و خرده‌فروش قرار دارد؛ به گونه‌اي كه ريسك توليدكننده تا سطح 406/1 افزايش مي‌يابد. نتايج مصوّر برآمده از اين پژوهش، ضمن تأييد وجود اثر شلاق چرمي، امكان تجسم و درك بصري آن اثر نامشهود در كل شبكه زنجيره تأمين را بر اساس شاخص آسيب‌پذيري در برابر ريسك‌هاي گوناگون براي عملگرها فراهم مي‌كند. با درك بهتر اثر شلاق چرمي و تبعات آن، سياست‌مداران زنجيره تأمين مي‌توانند سياست‌هاي مقابله با اثر شلاق چرمي را بهبود بخشند و با به‌كارگرفتن سياست بهينه، احتمال سرايت اختلالات را به نوبه خود به حداقل برسانند.

زنجيره تأمين , اثر شلاق چرمي , پويايي‌شناسي سيستم‌ها , سطح ريسك