9326

بررسي مزيت رقابتي صنعت گردشگري در ايران

كارشناسي

مهندسي صنايع

1403

دكتر محمد مهدوي مزده

1403/07/24

مهندسي صنايع

Investigating the Competitive Advantage of the Tourism Industry in Iran

فضاي رقابتي فزاينده در صنعت گردشگري بين‌المللي، لزوم توجه به توان رقابتي مقاصد گردشگري را به وضوح نشان داده است. افزايش توان رقابتي، كه هدف اصلي بسياري از مقاصد گردشگري جهاني براي حفظ و ارتقاي سهم بازار است، ضرورتاً به تحليل و ارزيابي دقيق نياز دارد. پژوهش حاضر با استفاده از تئوري‌هاي جديد رقابت‌پذيري و روش‌هاي پيمايشي، به بررسي شاخص‌هاي رقابت‌پذيري صنعت گردشگري و اولويت‌بندي اقدامات لازم براي تقويت اين توان پرداخته است. براي اين منظور، پرسشنامه‌اي بر اساس مدل مفهومي رقابت‌پذيري مقاصد كراچ و ريچي طراحي شد و به خبرگاني كه آگاهي كافي از علم گردشگري و صنعت گردشگري ايران داشتند، ارسال گرديد. 40 پرسشنامه برگشت داده شد كه چهار مورد آن‌ها به علت نقص رد شدند و 36 پرسشنامه مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. پرسشنامه به دو بخش «وضعيت» و «اهميت» شاخص‌هاي رقابت‌پذيري تقسيم شده بود. در اين پرسشنامه‌ها، هر شاخص از 1 تا 5 نمره‌دهي شد و پايايي پرسشنامه‌ها با ضريب آلفاي كرونباخ 0.9012 تأييد شد. نتايج تحليل نشان داد كه بسياري از شاخص‌هاي رقابت‌پذيري صنعت گردشگري ايران در وضعيت نامطلوبي قرار دارند. شاخص‌هايي همچون بازاريابي، وجود معاونت مميزي مقصد، كنترل و ارزيابي، برنامه مترقي توسعه گردشگري، و عزم سياسي مسئولان به ترتيب در بدترين وضعيت قرار داشتند. در مقابل، شاخص‌هايي كه نسبت به ديگر موارد در وضعيت بهتري قرار داشتند شامل فرهنگ و تاريخ، آب و هوا و جاذبه‌هاي طبيعي، مهمان‌نوازي، پيوندهاي قومي، مذهبي و اقتصادي، و هزينه/ارزش خدمات و كالاها بودند. با تحليل داده‌هاي به‌دست‌آمده و استفاده از ماتريس تحليل اهميت/عملكرد، تعيين مطلوبيت وضعيت اولويت‌هاي صنعت گردشگري كشور ، نقاط قوت و ضعف مشخص شد. براي تعيين اين اولويت‌ها، از نظرات 36 كارشناس گردشگري بهره‌برداري شد و يك رويكرد كمي به‌كار گرفته شد كه به تفصيل در ادامه پژوهش توضيح داده شده است.

صنعت گردشگري ايران , رقابت‌پذيري , رقابت‌پذيري مقصد , مدل رقابت‌پذيري مقصد , ماتريس اهميت-عملكرد