9674

مراتب خانه ايراني و مسكن قابل استطاعت

كارشناسي

مهندسي معماري

1403

دكتر مهدي حمزه نژاد- دكتر ميترا غفوريان

-

1404/02/10

دانشكده معماري و شهرسازي

Hierarchies of Iranian Housing and Affordable Residential Design

هدف از اين پژوهش كشف دغدغه ها و معضلات معماري حال حاضر ايران، بررسي روش‌هاي پاسخ‌دهي به آن‌ها ،طبقه‌بندي و در نهايت ارائه راهكارهايي متناسب با نيازهاي جامعه امروزي ايران است. جامعه ايراني در عصري به سر مي‌برد كه معماري اصيل آن به تدريج كم رنگ شده و جاي خود را به ساختمان سازي هاي غيربومي و بي‌هويت داده است، همين روند انگيزه‌اي براي كشف ويژگيهاي مسكن اصيل ايراني شد تا بتوان با طبقه بندي و بررسي آنها، خانه حال حاضر ايراني را مطلوب و متناسب نيازهاي جامعه امروزي طراحي كرد، چرا كه فرهنگ و معماري ايراني غني و اصيل بوده است و جامعه نبايد ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي خود را فراموش كند. هدف اصلي اين پژوهش احيا مسكن ايراني در قالب نيازي هاي روز است. در همين راستا، با بررسي معماري سنتي و اصيل ايراني، شاخص‌هايي استخراج و به‌صورت طبقه‌بندي‌شده ارائه شدند تا بتوان آن‌ها را به‌عنوان چهارچوبي براي طراحي‌هاي آينده در نظر گرفت، چرا كه رويكرد اصلي اين پژوهش مرتبه بندي معماري ايراني در چهار سطح بود، ويژگي‌هايي كه اگر نباشند ديگر آن مسكن ايراني نيست و اگر باشند مانند يك چاشني ، رنگ و بوي ايراني به خود مي‌گيرد و به هر ميزان اين شاخص‌ها كم يا زياد شوند دسته‌اي متفاوت از معماري ايراني به وجود مي‌آيد. با تعريف اين شاخص‌ها در دسته‌هاي طبقه‌بندي شده امكان امتيازدهي براي شاخص‌ها فراهم شد تا بتوان مسكن مورد مطالعه را با آن سنجيد و با توجه به امتياز كسب شده در مرتبه ايراني مربوط به خود( مثلا معماري 70 %) قرارداد. مرتبه بندي مسكن ايراني در چهارسطح اين امكان را داشت تا بتوان معماري اصيل ايراني گذشته را با توجه به نياز جامعه و سلايق گوناگون دوباره احيا و مردم پسند كرد و اين امر يك ساختار نظامند و حتي متنوع به طراحي‌هاي آتي جامعه معماري ايران خواهد بخشيد و پاسخگو هر قشري از مردم با هر سليقه‌اي مي‌باشد. در كنار اين چهارچوب، دو رويكرد كليدي نيز مطرح شد: «مسكن قابل استطاعت» و «حياط در ارتفاع». اين دو رويكرد به دليل ضرورت‌هاي اجتماعي و اقتصادي امروز كشور از اهميت بالايي برخوردارند. از يك‌سو، قيمت‌هاي بالاي مسكن موجب كاهش كيفيت و متراژ خانه‌ها شده و از سوي ديگر، برج‌سازي و مدرنيته باعث حذف فضاهاي باز سنتي همچون حياط و باغ از بافت زندگي شده‌اند. از اين رو، طراحي مسكن قابل استطاعت از طريق بهينه‌سازي فضا، و بازگرداندن حياط‌ها در قالب فضاهايي در ارتفاع، به‌عنوان پاسخ‌هايي به اين چالش‌ها در نظر گرفته شدند. در اين پژوهش سعي شد تا با شناخت و طبقه‌بندي شاخص‌هاي معماري ايراني و حفظ دو رويكرد«مسكن قابل استطاعت» و «حياط در ارتفاع» مجموعه مسكوني ايراني در چهار سطح طراحي شود كه ضمن پاسخ‌گويي به نياز جامعه، با روح معماري ايراني هم‌راستا باشد. سايت مورد مطالعه و طراحي در بافت بومي و تاريخي تهران واقع در ميدان قيام و خيابان مولوي با مساحت تقريبي 19886 متر مربع قرار دارد كه در قالب مجتمع مسكوني «آسا» با زيربنا طراحي شده 22304 متر مربع مي‌باشد.

مرتبه بندي معماري ايراني , مسكن قابل استطاعت , حياط در ارتفاع , طراحي انسان محور , مجتمع مسكوني