10654

تاثير تفكر سيستمي بر بهبود عملكرد مديران سازمان

1398-1399

دكاتر عبدالرحمن حائري

ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺍﺯ ﻣﺸﺨﺼﺎﺕ ﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ ﺍﺳﺖ. ﻫﻤﮕﻲ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺣﺮﻓﻪﺍﻱ ﻭ ﺷﺨﺼﻲ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻏﺎﻣﺾ ﻭﭘﻴﭽﻴﺪﻩﺍﻱ ﺭﻭﺑﻪﺭﻭ ﻣﻲﺷﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺮﻳﺰﻱ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻞ ﺁﻧﻬﺎ ﭼﺎﺭﻩﺍﻱ ﺍﻧﺪﻳﺸﻴﺪ. ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﻋﻠﻮﻡ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪ ﺧﻴﺎﻝ ﭼﻨﻴﻦ ﭼﺎﺭﻩﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻭ ﻛﻮﺷﺶ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﻣﺒﺬﻭﻝ ﺩﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ. ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺗﻼﺵﻫﺎ ﺑﻲﺛﻤﺮ ﻧﺒﻮﺩﻩﺍﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺁﻓﺎﺗﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺧـﻮﺩ ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮﺍﻩ ﺩﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ. ﺳﺎﺩﻩﺍﻧﮕﺎﺭﻱ ﺷﺎﻳﻊﺗﺮﻳﻦ ﺍﻳﻦ ﺁﻓﺎﺕ ﺍﺳـﺖ[28]. ﺩﺭ ﺑﻌـﺪ ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﺍﻳـﻦ ﻗﻀـﻴﻪ ﺧـﻮﺩ ﺭﺍ ﺑـﻪ ﺷـﻜﻞ ﻋﻤﻞﺯﺩﮔﻲ ﻭ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻟﮕﻮﻫﺎﻱ ﺗﻜﺮﺍﺭﻱ ﺣـﻞ ﻣﺴـﺎﺋﻞ ﻭ ﺩﺭ ﻳـﻚ ﻛـﻼﻡ، ﺟﺴـﺘﺠﻮﻱ ﻧﺴـﺨﻪﺍﻱ ﺷﻔﺎﺑﺨﺶ ﻭ ﺍﺑﺰﺍﺭﻱ ﻫﻤﻪﻛﺎﺭﻩ، ﻧﺸﺎﻥ مي‌دهد.. ﺗﺌﻮﺭﻱﻫﺎﻱ ﻫﻤﻪﺷـﻤﻮﻝ ﻭ ﺟـﺎﻣﻌﻲ كه ﻣـﺪﻋﻲ ﺣـﻞ ﺗﻤـﺎﻣﻲ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻏﺎﻣﺾ ﻭ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻲ ﻧﻴﺎﺯ ﺍﺯ ﺁﺯﻣﻮﻥ ﻭ ﺗﺪﺑﺮ ﻣﻲﺩﺍﻧﻨﺪ، ﺑﺎﺭﺯﺗﺮﻳﻦ ﻧﻤﺎﺩ ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺁﻓﺖﺯﺩﻩ ﻫﺴﺘﻨﺪ. تفكر سيستمي فرايند شناخت مبتني بر تحليل (تجزيه) و تركيب در جهت دستيابي به درك كامل و جامع يك موضوع در محيط پيرامون خويش است. اين نوع تفكر درصدد فهم كل (سيستم) و اجزاي آن روابط بين اجزاء و كل و روابط بين كل با محيط آن (فراسيستم) است. سازمانهاي ما براي‌تقويت جامع نگري در درون خود نيازمند تفكر سيستمي هستند به دليل اينكه تفكر سيستمي به مديران كمك مي‌كند تا ساختار، الگوها و وقايع را در پيوند با يكديگر مورد بررسي قرار دهند و تنها به مشاهده وقايع اكتفا نكنند.[26]بنابراين هدف اين سمينار ارائه‌ي مطالبي در زمينه تفكر سيستمي و كاربرد تفكر سيستمي‌در بهبود و توسعه سازمان و بهبود عملكرد مديران است چرا كه علي رغم اين كه تفكر سيستمي‌داراي مزاياي متعددي است اما در بسياري موارد در سازمانها نسبت به آن تمايلي ندارند. در سازمان‌ها معمولا پرداختن به اجزاء و واحدها باعث مي‌شود تا افراد و گروه‌ها به صورت جزيره‌اي فكر و عمل كنند و اين كار گرچه ممكن است بهبود عملكرد برخي واحدها را نشان دهد اما به عملكرد كلي سازمان لطمه مي‌زند. به همين سبب بزرگاني همچون «مايكل همر»، بر اين باورند كه ساختار وظيفه‌گرا براي سازمان‌هاي عصر حاضر پاسخگو نيست و فرآيندي عمل كردن، ضرورتي اجتناب ناپذير است. جزءنگري بايد با كل‌نگري همراه باشد. ديدن درختان از پايين بايد با ديدن جنگل از بالا همراه باشد. هنر تفكر سيستمي، ديدن توام جنگل و درختان است يعني دريافت اطلاعات كلي و جامع در عين اين كه جزئيات نيز مورد عنايت قرار دارند. تنها در صورت همزمان ديدن جزئيات و كليات مسئله است كه مي‌توان پاسخي قوي به تغييرات و چالش‌هاي پيچيده داد. بسياري از مردم تصور مي‌كنند تفكر سيستمي صرفا ديدن از بالاست، درست مثل بالگرد كه مي‌تواند «تصوير بزرگ» را ببيند و جنگل را از درختان تشخيص دهد. اما به تعبير «مايكل پورتر»، يك جنگل از بالا تنها شبيه به‌يك سفره سبز رنگ ديده مي‌شود. كسي مي‌تواند جنگل را بفهمد كه در آن قدم زده باشد. ديدن از بالا بايد توسط ديدن از پايين پشتيباني شود. با توجه به تغييرات اجتناب ناپذير و پيوسته اي‌كه در محيط وجود دارد هر سازماني بايد در پي آن باشد كه پيچيدگيهاي محيط را درك كند و براي موفقيت علاوه بر درك پيچيدگيها و هماهنگي با تحولات جامعه امروزي بتواند مسير تغييرات در آينده را پيش بيني و و آنرا در جهت تحولات مطلوب هدايت كند.[5] جهان با خروج از قرن بيستم و ورود به هزاره سوم، بيش از هر زمان ديگري با تغييرات چندوجهي، پيچيده و ناگهاني روبه‌رو است. اين تغييرات با سرعت بسياري به وقوع مي‌پيوندد، زندگي ما را دگرگون مي‌كنند و بر شغل و زندگي ما تأثير مي‌گذارند[20]. ضمن اينكه روز به روز مشكلات سازمانها رنگ و بوي پيچيده تري به خود مي گيرد و حل آنها قطعا نيازمند تفكرات صحيح و عالي است.مثالهاي زيادي وجود دارد كه نشان مي‌دهد اكثر مواقع تلاش مديران براي حل مشكلات سازمان فقط و فقط از جنس مسكن بوده و خيلي زود مشكل دوباره بروز كرده و گاها حتي مشكلات جدي‌تري را ايجاد كرده است.[6] تفكر سيستمي مدعي به ارائه‌ي روش و برخوردي اصولي‌تر در اين خصوص است.

1/6/2021 12:00:00 AM

74622

1401/01/27

The effect of systemic thinking on improving the performance of organizational managers

مديران ، بهره وري، تفكر سيستمي

System thinking, Productivity, Managers