10672

نگاشت ردپاي آبي در سطح حوضه آبريز در قالب WebGIS

1397

دكتر مطهره سعادت پور

امروزه عوامل مخرب انساني بسيار بيشتر از توان خودپالايي محيط زيست شده است بنابراين نياز است تا سياست‌هايي را به منظور محدود نمودن اين عوامل مخرب و رسيدن به شرايط پايدار سنجيد. بدين منظور مي‌توان تاثيرات زيست محيطي يك فرآيند را كمي ‌نمود، نقاط مهم محيط زيست را شناسايي نمود و روش‌ها و استراتژي‌هاي مختلف به منظور كاهش اثرات مخرب انساني پيشنهاد نمود. مفهوم آب مجازي در ابتدا به منظور تداعي آب مصرفي در تجارت بين‌المللي توليد مواد غذايي مطرح شد، از طريق تجارت مواد غذايي، آب مصرفي در مناطق صادر كننده، واردات آب مجازي در منطقه مقصد مي‌شود. بنابراين، تجارت مواد غذايي اشاره بر تجارت جريان آب مجازي دارد. بر اساس مطالعات در مورد تجارت مواد غذايي، تجزيه و تحليل تجارت آب مجازي از يك منطقه به منطقه ديگر مي‌تواند آب مورد استفاده در بخش‌هاي مختلف اقتصادي را شفاف كند و در نتيجه به تدوين سياست‌هاي مناسب براي مديريت كمبود آب كمك كند. اين آب جاسازي شده شامل مجموع آب استخراج شده و مورد استفاده در مكان‌هاي مختلف در سراسر شبكه زنجيره تأمين است كه در نهايت براي توليد كالاها و خدمات مورد نياز است. به عنوان مثال، توليد يك كيلوگرم غلات به 1000 ليتر آب براي آبياري نياز دارد، در حالي كه توليد 1 كيلوگرم گوشت گاو به 13000 ليتر آب براي توليد نياز دارد. با كمك مطالعات آب مجازي ميتوان كمبود شديد آب منطقه‌اي را از طريق فرايندهاي اقتصادي جهاني بهبود بخشيد. پس از آب مجازي، مفهوم ردپاي آب مطرح شد. ردپاي آب يك محصول، حجم آب شيرين مورد استفاده براي توليد يك محصول است كه در زنجيره تأمين به طور كامل ‌اندازه‌گيري مي‌شود. حسابداري ردپاي آب نوعي ارزيابي كمي‌ از منابع آب مورد نياز محصولات و خدمات در كل چرخه عمر آنها از جمله آب تجسم يافته در مواد اوليه آنها، آب مصرفي در هنگام توليد و مصرف و حتي آب مصرف شده براي جذب آلاينده‌هاي آب مي‌باشد. ردپاي آب را مي‌توان بيشتر به ردپاي آب آبي، ردپاي آب سبز و ردپاي آب خاكستري طبقه‌بندي نمود. مؤلفه "آب سبز" براي توليد يك محصول كشاورزي شامل: بارندگي تبخير شده از خاك، جذب شده از ريشه و آب تركيب شده با محصول در برداشت محصول در نظر گرفته مي‌شود. مؤلفه"آب آبي" از آب سطحي يا آب زيرزميني استفاده مي‌شود و با آبياري در زمين مصرف مي‌شود. آب آبي گران است زيرا براي فعاليت‌هاي انساني سود دهي بالايي دارد. آب خاكستري، ميزان آب لازم براي جذب بار آلاينده‌ها ناشي از فرآيندهاي توليد، بر اساس استانداردهاي كيفي آب است. اين مقدار آب در هنگام توليد مصرف نمي‌شود، بلكه حجم مورد نياز براي بازيابي كيفيت آب پس از آلوده شدن آن در طول فرآيند توليد است. Web GIS تركيبي از Web و GIS است. وب محدوديت فاصله در فضاي مجازي را برطرف مي‌كند و بنابراين به مردم اين امكان را مي‌دهد كه با برنامه‌هاي GIS در سطح جهاني تعامل داشته و تقريباً بلافاصله به اطلاعات دسترسي پيدا كنند. Web GIS از فن آوري‌هاي وب استفاده مي‌كند، از جمله: پروتكل انتقال متن (HTTP)، زبان علامت گذاري متن (HTML)، مكان ياب يكنواخت منبع (URL)، جاوا اسكريپت، كتابخانه گرافيك وب (WebGL)، WebSocket و... البته محدود به اين امكانات نمي‌شود. GIS علمي‌درباره مكانها يا همان علم Where است. اين اصطلاح دو معني دارد. يك معني اين است كه GIS خود يك علم است، به عنوان پايه علمي‌فناوري GIS و معناي ديگر اين است كه GIS براي علم به عنوان ابزاري مؤثر براي كشفيات علمي ‌مورد استفاده قرار گرفته است. اكنون علم Where به عنوان نيرويي براي حل مشكلات و درك دنياي ما شناخته شده است. Web GIS اين دانش را به مقياس كاملاً جديدي منتقل مي‌كند، نحوه اشتراك و همكاري ما را تغيير مي‌دهد و بينش عميق تري نسبت به داده‌ها نشان مي‌دهد. Web GIS قفل علمي‌ را به دفاتر و منازل باز مي‌كند و فناوري GIS را در اختيار ميلياردها انسان قرار مي‌دهد. GIS Web براي دولت، تجارت، علم و زندگي روزمره ارزش فوق العاده اي دارد. اخيراً مفهوم و اهميت مكان فضايي به جريان اصلي تبديل شده است و آگاهي از Web GIS در بسياري از سازمان‌ها بيشتر برجسته مي‌شود. اين تكنولوژي كاربرد‌ها و مزاياي زيادي دارد كه باعث رشد استفاده روز افزون از اين تكنولوژي مي‌شود. GIS Web‌هاي مختلف، قابليت‌هاي متفاوتي دارند برخي از آن‌ها تنها با كمك كد‌هاي جاوا اسكريپت و در سمت مشتري ايجاد مي‌شوند و برخي ديگر نياز به استفاده كد‌هاي سمت مشتري و سمت سرور دارند.

1/7/2021 12:00:00 AM

74667

1401/02/05

Mapping of Water Footprint in Riverbasin Scale in Web-GIS Framework based

ردپاي آب , سوات , وب جي آي اس

water footprint , swat , web gis