10910

بررسي انواع روش‌هاي ارزيابي پروژه‌هاي حمل‌ونقل

1400-1401

دكتر افشين شريعت مهيمني

كشورهاي جهان منابع عظيمي را براي زيرساخت‌هاي حمل‌و‌نقل در قالب تسهيلات جديد، توسعه تسهيلات موجود يا تعمير و نگه‌داري شبكه راه‌ها سرمايه‌گذاري مي‌كنند. از اين‌ رو، شناسايي راهبردها و اقدامات مناسب براي انجام يك سرمايه‌گذاري مقرون‌به‌صرفه از الزامات مهم در راستاي مديريت معقول سرمايه‌گذاري در سيستم حمل‌ونقل است. ارزيابي، فرآيند تركيب نتايج تجزيه‌وتحليل گزينه‌هاي مختلف و مقايسه‌ي آن‌ها با يكديگر براي شناسايي ارزش نسبي يك گزينه نسبت به ديگري است. به همين دليل ارزيابي يكي از مهم‌ترين اجزاي برنامه‌ريزي حمل‌ونقل است. هم‌چنين تعريف گزينه‌ها و اعتبار فرآيند برنامه‌ريزي را تحت تاثير قرار مي‌دهد. از آن‌جا كه حمل‌ونقل، موضوعي چند بخشي، چند مدي، چند مسئله‌اي و چند رشته‌اي است بر پيچيدگي فرآيند ارزيابي پروژه‌هاي حمل‌ونقل افزوده مي‌شود. چرا كه بايد نياز‌هاي مختلف همه‌ي ذينفعان، سياست‌هاي فرادست، ديدگاه تصميم‌گير، عوارض و اثرات در زمينه‌هاي مختلف، و ... مد نظر برنامه‌ريز قرار بگيرد. در اين پژوهش، جايگاه و اهميت ارزيابي در برنامه‌‌ريزي، مفهوم محرك‌هاي حمل‌ونقل و اثرات پروژه‌هاي حمل‌ونقل و دامنه‌هاي فضايي و زماني آن‌ها مورد بررسي قرار گرفت. معيارهاي ارزش پروژه، اهداف عالي، اهداف، معيارهاي عملكرد، شاخص‌هاي ارزيابي و استانداردها در يك ساختار سلسله‌مراتبي واكاوي شد. چرا كه بدون تعيين دقيق اجزاي اين سلسله مراتب، ارزيابي دقيق پروژه‌ها ميسر نيست. هزينه‌هاي حمل‌نقل و مزاياي آن كه در واقع همان كاهش هزينه‌ها هستند در يك رويكرد كاربردي مشخص شدند و تلاش شد تا چارچوبي واضخ و شفاف براي محاسبه‌ي آن‌ها ارائه شود. با توجه به وابسته بودن هزينه‌ها و مزاياي حمل‌ونقل به مكان و زمان تلاش شد تا اين دو مقوله بر اساس اطلاعات منتشر شده در ايران مورد بررسي قرار گيرند. با محاسبه‌ي هزينه‌ها و مزايا مي‌توان تحليل‌هاي كارايي اقتصادي پروژه‌ها را به كمك شاخص‌هايي هم‌چون نسبت مزايا به هزينه يا ارزش خالص فعلي انجام داد. از آن جا كه شاخص‌ها و عوامل دخيل در ارزيابي حمل‌ونقل بسيار متعدد و داراي واحدهاي متفاوتي هستند و هم‌چنين همه‌ي آن‌ها را نمي‌توان در قالب معادل هاي پولي بيان كرد. براي انجام يك ارزيابي جامع‌نگر لازم است كه از روش‌هاي تصميم‌گيري چند شاخصه استفاده شود. از اين رو فصل آخر اين پژوهش به اين موضوع پرداخته است و عوامل دخيل در اين روش از جمله وزن‌دهي، مقياس‌گذاري و روش‌هاي مختلف ارزيابي چندشاخصه از جمله رتبه‌بندي، روش دلفي، تصميم‌گيري سلسله‌مراتبي و... ارائه گرديده‌اند. كلمات كليدي: ارزيابي، اهداف، تصميم‌گيري چندشاخصه، كارايي اقتصادي، هزينه

10/16/2021 12:00:00 AM

75366

1400/08/23