11357

مطالعه تغييرات مورفولوژي رودخانه‌ها با استفاده از سنجش از دور و جي‌آي‌اس

1399

دكتر حسين افضلي‌مهر

پيوند مستقيم رودخانه‌ها با مسائل اجتماعي، اقتصادي و معيشتي جوامع، عامل اصلي حساسيت نگاه بشري به تغييرات رودخانه‌هاست كه معمولا اين جابجايي‌ها، اثرات نامطلوبي را در عوامل فوق ايجاد مي‌كند. به همين جهت ريخت‌شناسي يا علم رفتار‌شناسي رودخانه‌ها، در پي شناخت قوانين حاكم بر تغييرات و علل و عوامل آن و همچنين پيش‌بيني رفتار رودخانه‌هاست. رفتار رودخانه از دو دسته عوامل طبيعي و عوامل انساني تاثير مي‌پذيرد. عوامل طبيعي مانند وقوع سيل، فرسايش خاك، لغزش زمين و عوامل انساني مانند ساخت و ساز تاسيسات، احداث سازه‌هايي مانند سد يا پل، تغيير كاربري اراضي و برداشت شن و ماسه از بستر نقش اساسي در رفتار و تشديد تغييرات رودخانه دارد، و چون اين تغييرات در مقياس زماني اتفاق مي‌افتند، بنابراين مطالعه آنها با فن‌آوري سنجش از دور نتايج بهتري در پي دارد. براي بررسي و اندازه‌گيري روند و حجم تغييرات و نحوه تغييرات نيز ميتوان از عكس‌هاي هوايي، تصاوير ماهواره‌‌اي و تحليل مدل‌هاي رقومي استفاده كرد. رودخانه‌ها تحت تاثير عوامل مختلفي نظير زمين شناسي منطقه، خصوصيات تشكيلات آبرفتي، مشخصات هيدرولوژيكي حوضه آبريز بالادست آن، سازه‌هاي موجود در آن و شرايط هيدروليكي جريان داراي رفتار مورفولوژيكي پويا مي‌باشند. روند تغيير‌پذيري برخي از اين عوامل سبب شده تا بازه‌هاي مختلف همواره در معرض تغيير و تحول باشند. تغييرات و جابجايي‌هايي كه در اثر روند طبيعي و مصنوعي (دخل و تصرف بشر) در مسير و ابعاد هندسي رودخانه رخ مي‌دهد نتيجه منطقي عكس العمل سيستم آن در جهت برقراري موازنه جديد است. از اين رو برخورد با آن بايد كاملا آگاهانه و مبتني بر قواعد خاص حاكم بر آن باشد چرا كه هرگونه تغيير هرچند موضعي، در ساختار رودخانه موجب بروز سلسله تحولات جديد در محدوده گسترده‌تري از آن خواهد شد بنابراين لازم است قبل از اعمال هرگونه اقدامي، مورفولوژي رودخانه كاملا بررسي گردد. استخراج پارامتر‌هاي ريخت شناسي اولين گام به منظور انجام اين نوع از مطالعات مي باشد.

11/20/2021 12:00:00 AM

76728

1401/08/25

Study of Morphological Changes in Rivers Using Remote Sensing and GIS

رودخانه , مورفولوژي , ريخت‌شناسي , سنجش از دور , جي‌آي‌اس

River , Morphology , Remote Sensing , GIS