11711

رويكردهاي مواجه با تعارضات آبي در حوضه هاي آبريز فرامرزي

1398

دكتر مطهره سعادت پور

آب يكي از اساسي‌ترين عناصر حيات مي باشد. در يك قرن گذشته با افزايش جمعيت و نياز به توليد مواد غذايي بيشتر به همراه بهبود شرايط زندگي و پيشرفت هاي صنعتي، مصرف آب افزايش يافته كه منجر به افزايش رقابت بر سر منابع آبي گرديده است. با افزايش تقاضا براي منابع آب و آلوده شدن آب هاي سطحي و زيرزميني در بسياري از مناطق جهان، آب تبديل به عاملي برجسته در روابط سياسي بين كشورها شده و تنش هاي جديدي براي تصاحب منابع آبي بوجود آورده است. رودخانه ها يكي از منابع دسترسي به آب براي مصارف انساني مي‌باشند، تعداد زيادي از رودخانه ها در فضاي سرزميني بيش از يك كشور جريان دارند كه گاها تعارضاتي بين كشورهاي ساحلي حوضه‌ي اين رودها براي استفاده از آب وجود دارد. بنابراين، تلاش براي حل اين تعارضات و ايجاد همكاري بين كشورهاي دارنده‌ي اين منابع آبي مشترك، براي حفظ صلح و ثبات منطقه‌اي و بين‌المللي امري ضروري است. در اين مطالعه، در ابتدا به آب‌هاي فرامرزي، اهميت آن و برخي مسائل مرتبط با آن هم‌چون قوانين مربوطه، اصول حاكم بر آن‌ها و غيره پرداخته شد. سپس، مفهوم تعارض، تعارضات آبي فرامرزي و فرضيه‌هاي مرتبط با آن، عوامل ايجاد تعارض در آب‌هاي فرامرزي مورد بررسي قرار گرفت. در گام بعد، به مفهوم حل تعارض و مكانيسم‌هاي رايج براي حل تعارضات مرتبط با آب‌هاي فرامرزي پرداخته شد. پس از آن، مسئله‌ي همكاري در آب‌هاي فرامرزي و مسائل مرتبط با آن همچون عوامل موثر بر همكاري، سطوح آن، توافق‌نامه‌ها و چاش‌هاي آن و غيره بيان گرديد. در نهايت، رويكرد تقسيم منافع براي حل تعارضات آب‌هاي فرامرزي مطرح گرديد. نظريه‌ي رويكرد تقسيم منافع مرور و مطالعات مرتبط با آن در سال‌هاي اخير بررسي گرديد. به عنوان آخرين گام نيز، ترتيبات نهادي پيشنهاد شده براي اجراي اين رويكرد در آب‌هاي فرامرزي مورد بررسي قرار گرفت.

6/12/2021 12:00:00 AM

77663

1401/11/03

Approaches to face water conflicts in transboundary water basins

تعارض آبي , حوضه آبريز فرامرزي , حل تعارض , تقسيم منافع

water conflict , transboundary water basin , conflict resolution , benefit sharing