12666

شيشه-سراميك‌هاي زيست‌فعال ماشينكاري شونده

1399

دكتر بيژن افتخاري يكتا، دكتر جعفر جوادپور

پس از اختراع شيشه‌‌هاي زيست‌فعال انقلابي در زيست‌مواد صورت گرفت زيرا بشر قادر به رشد و ترميم بافت زنده توسط مواد مصنوعي، بدون هيچ‌گونه سميت سلولي شد. اما نقطه ضعف اصلي اين ماده خواص مكانيكي ضعيف آن بود. بنابراين شيشه-سراميك‌هاي زيست‌فعال توسعه يافتند تا با استحكام مكانيكي و پايداري شيميايي نسبتا بالايي كه دارند، اين نقطه ضعف را بپوشاند. اما اين پايان تلاش دانشمندان نبود، بلكه چالش ديگر مواد مورد استفاده در كاربرد باليني و پزشكي، ساخت و شكل‌دهي كاشتني‌هاي دنداني و استخواني با دقت ابعادي بسيار بالا و شكل‌هاي منحصر به ‌فرد و مخصوص هر بيمار است. با اينكه عموما از شيشه‌ها و سراميك‌ها انتظار شكننده‌بودن مي‌رود. اما هنگامي ‌كه شيشه مادر تحت عمليات حرارتي كنترل‌شده قرار بگيرد و فازهاي بلوري وابسته به تركيب شيشه مادر و دما و زمان عمليات حرارتي متبلور ‌شود، شيشه-سراميك‌ها ساخته ‌‌شود. حال اگر نوع فازهاي متبلور شده و مقدار و اندازه آن در زمينه شيشه‌اي مناسب باشد، با ايجاد مكانيزم درهم قفل‌شدگي توسط ذرات فاز بلوري مي‌شود كه در صورت پديد آمدن و رشد ترك منجر به انحراف يا انشعاب ترك شده و جلوي اشاعه آن را گرفته، در نهايت ترك متوقف مي‌شود. بنابراين نه تنها استحكام ماده در برابر شكنندگي بالا مي‌رود، بلكه قابليت ماشين‌كاري‌پذيري نيز به آن مي‌دهد. به عبارت ديگر مي‌توان اين نوع شيشه-سراميك‌ها را به روش فلزات توسط ابزار مخصوص شكل‌دهي فلزات (دستگاه تراشكاري، فرز و غيره) شكل داد بدون آنكه بشكنند يا ترك بخورند. از شناخته‌شده‌ترين و مورد استفاده‌ترين شيشه-سراميك‌هاي ماشين‌كاري‌شونده زيست‌فعال مي‌توان به شيشه-سراميك حاوي ميكا (ماكور، بيووريت I و II و III و ساير شيشه-سراميك‌هاي حاوي فاز فلوگوپيت)، شيشه-سراميك آپاتيت‌ولاستونيت، شيشه-سراميك حاوي لئوسايت و شيشه-سراميك ليتيم-سيليكاتي تقويت‌شده با زيركونيا اشاره كرد. بيشترين كاربرد شيشه-سراميك‌هاي زيست‌فعال به دليل پايداري شيميايي بالا، استحكام مكانيكي خوب و شباهت ظاهريشان به دندان طبيعي، مربوط به حوزه دنداني به‌عنوان كاشتني و روكش و يا پل دنداني است و كاربرد ديگر آن در مجاورت استخوان‌ لگن خاصره و مهره‌هاي ستون فقرات به‌عنوان فاصله‌گذار يا جايگزين مصنوعي استخوان است.

9/14/2021 12:00:00 AM

80869

1402/08/09

machinable bioactive glass-ceraqmics

شيشه-سراميك , ماشين‌كاري , زيست‌فعالي , زيست‌مواد دنداني

glass-ceramic , bioactive , machinability , dental biomaterial