13664

مطالعة ادبيات فني در خصوص اثرات محيطي و دمايي بر سنگ‌دانه‌‌هاي بالاست

1400

دكتر حميدرضا حيدري

عوامل محيطي مانند گرما، يخ‌زدگي، ذوب و انجماد، حمله سولفات، نمك‌ها و... بر روي اجزاي مختلف خطوط ريلي مانند تراورس، پابند، ريل، بالاست و ... آثار مخربي دارند كه به مرور زمان مي‌توانند منجر به زوال زودهنگام آن‌ها و در نتيجه كاهش فواصل و دوره هاي عمليات نگهداري و تعمير گردند. در اين بين سنگ‌دانه هاي بالاست با توجه به ماهيت و جنس آن ها بيشتر در معرض آسيب هاي محيطي هستند. با اين وجود آنچه بيشتر تاكنون در ادبيات فني مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته، بررسي زوال مكانيكي و هندسي بالاست بوده و علي‌رغم تأثير پذيري سنگ‌دانه هاي بالاست در مقابل شرايط محيطي، اين موضوع كمتر مورد توجه محققين بوده است. از سويي با توجه به گستردگي و پراكندگي شبكه راه‌آهن كشور در شرايط جغرافيايي مختلف، خطوط بالاستي و اجزاي آن تحت شرايط متفاوت از نظر دمايي و محيطي قرار مي‌گيرند كه اين موضوع مي‌توانند يكي از عوامل تشديد فرآيند زوال بالاست و نياز به نگهداري زودهنگام آن به شمار آيد. ازجمله تاثيرات عوامل محيطي بر روي سنگ‌دانه هاي بالاست مي‌توان گفت دما به طور قابل‌توجهي بر استحكام و رفتار تغيير شكل نمونه‌هاي يخ‌زده تأثير مي‌گذارد. يخ زدگي در بالاست، تخريب ذرات بالاست را تسريع مي‌بخشد. همچنين با افزايش رطوبت محيط از خشك به تر، مقاومت طولي خط بالاستي 22 درصد و مقاومت جانبي آن 17 درصد كاهش مي‌يابد. دما، زاويه نشست بالاست (AOR) را نيز تحت تاثير قرار مي‌دهد بطوريكه زاويه نشست در دماي 30 درجه سانتيگراد حدود 20 درصد بيشتر از دماي شرايط عادي (20 درجه سانتيگراد) مي‌باشد. عوامل محيطي مثل يخبندان باعث افزايش مقاومت فشاري سنگدانه هاي بالاست مي‌شود بطوريكه با افزايش محتواي يخ بين سنگدانه هاي بالاست، مقاومت فشاري يخ از 0.15 به 2.3 مگاپاسكال افزايش مي‌يابد. اما از طرفي باعث تسريع در تخريب سنگدانه هاي بالاست مي‌شود. محيط هايي مثل كوير ها يا سواحل، محيط هايي هستند كه سنگدانه هاي بالاست مي‌تواند در مجاورت سولفات سديم يا منيزيم قرار گيرد. زماني كه سنگدانه در مجاورت چنين موادي قرار ميگيرد، فعل و انفعالات انجام شده بين سنگدانه هاي بالاست و اين مواد منجر به كاهش مقاومت سنگدانه هاي بالاست مي‌شوند كه با آزمايش سايش لس آنجلس قابل مشاهده مي‌باشد. زماني سنگدانه بالاست تحت اثر همزمان ذوب و يخبندان و حمله سولفات قرار ميگيرد، اين كاهش قابل ملاحظه تر مي‌شود. لذا مطالعه تأثير عوامل محيطي مختلف بر مقاومت سنگ‌دانه هاي بالاست ضرورت دارد. بكار بردن نتايج مطالعه اين موضوع ضمن ايجاد ديد مهندسي بهتر در انتخاب مصالح مناسب و بادوام بيشتر با توجه به شرايط اقليمي و محيطي، در كاهش زوال و هزينه هاي نگهداري و تعمير بالاست مؤثر خواهد بود.

11/19/2023 12:00:00 AM

83359

1403/06/07

Study of environmental parametres on mechanical behavior of ballast aggregates

عوامل محيطي , سنگ‌دانه هاي بالاست , مقاومت بالاست , تست هاي آزمايشگاهي

environmental factors , high aggregates , Laboratory tests , resistance is high