15001

استفاده از پساب به عنوان منبع نا متعارف آب در آبياري محصولات كشاورزي و ارزيابي ريسك آن

1402

دكتر مجيد حسين زاده

دكتر مجيد حسين زاده

چكيده كمبود منابع آب شيرين و نياز به تأمين آب براي مصارف كشاورزي، مصرف از منابع آب نامتعارف را به يك راهكار اساسي مبدل كرده است. پساب تصفيه‌شده، يكي از راهكارهاي مهم است كه مي‌تواند جايگزيني مناسب براي آبياري محصولات كشاورزي مورد استفاده قرار گيرد. اين پژوهش مروري، با بررسي ريسك استفاده از پساب در جهت آبياري محصولات كشاورزي به بررسي اثرات فلزات سنگين موجود در پساب‌هاي تصفيه‌شده بر خاك، گياهان و محصولات كشاورزي نيز پرداخته است. مطالعات نشان مي‌دهند كه فلزات سنگين مانند سرب، كادميوم، جيوه، نيكل و آرسنيك در صورت استفاده مداوم از پساب‌هاي تصفيه‌شده در كشاورزي، مي‌توانند در خاك تجمع پيدا كرده و از طريق ريشه گياهان جذب شوند. اين فرآيند نه‌تنها كيفيت خاك و رشد گياهان را تحت تأثير قرار مي‌دهد، بلكه باعث انتقال اين عناصر به محصولات كشاورزي و در نهايت ورود آن‌ها به زنجيره غذايي انسان و حيوان مي‌شود. در اين پژوهش، تأثير استفاده از پساب بر خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك، ميزان جذب فلزات سنگين توسط گياهان، و استانداردهاي ايمني براي استفاده از پساب در آبياري مورد بررسي قرار گرفته است. نتايج حاصل نشان مي‌دهد كه حضور فلزات سنگين در پساب، بسته به منبع توليد، كيفيت فرآيند تصفيه، و نوع خاك، اثرات متفاوتي بر محصولات كشاورزي خواهد گذاشت. برخي از خاك‌ها به دليل تركيبات خاص خود، توانايي تثبيت و كاهش دسترسي اين فلزات براي گياهان را دارند، درحالي‌كه در برخي ديگر، اين عناصر به‌راحتي قابل جذب بوده و باعث افزايش غلظت آن‌ها در گياهان مي‌شوند. اين پژوهش با مرور ادبيات علمي مرتبط، ديدگاهي جامع درباره فرصت‌ها و چالش‌هاي استفاده از پساب‌هاي تصفيه‌شده در كشاورزي، با تمركز ويژه بر نقش فلزات سنگين ارائه كرده است. نتايج نشان مي‌دهد كه اگرچه پساب مي‌تواند به‌عنوان يك منبع آب پايدار در كشاورزي مورد استفاده قرار گيرد، اما بدون كنترل دقيق بر ميزان فلزات سنگين، مي‌تواند مخاطرات جدي براي سلامت انسان و محيط‌زيست ايجاد كند. يافته‌هاي اين مطالعه مي‌تواند به درك بهتر اثرات تجمعي فلزات سنگين در سيستم‌هاي كشاورزي و ضرورت تدوين استانداردهاي دقيق‌تر براي استفاده از پساب در آبياري كمك كند.

10/21/2024 12:00:00 AM

87370

1404/07/05