15095

ﻣﺮوري ﺑﺮ ﮐﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﻧﺎﻧﻮﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي در ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺣﻔﺎري ﭼﺎه ﻫﺎي ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز

1402

آقاي دكتر محمد نعيمي جمال

ﺣﻮزه ﻧﺎﻧﻮﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي در رﻓﻊ ﻣﺸﮑﻼت ﻋﻤﺪه و ﺑﻬﺒﻮد ﮐﺎراﯾﯽ ﺣﻔﺎري اﻣﯿﺪار ﮐﻨﻨﺪه ﺑﻮده اﺳﺖ. ﻣﺮوري ﺑﺮ ﻣﺸﮑﻼﺗﯽ ﮐﻪ در ﺣﯿﻦ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺣﻔﺎري ﭼﺎهﻫﺎي ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز و ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮاي راهﺣﻞﻫﺎي ﺧﻼﻗﺎﻧﻪ ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺤﺚ را ﺑﺎز ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﯽﭘﺮدازد ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻓﻨﺎوري ﻧﺎﻧﻮ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﻔﺖ را ﻣﺘﺤﻮل ﮐﺮده و ﻋﻤﻠﮑﺮد را ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽدﻫﺪ. ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﺎرﺑﺮدﻫﺎي ﻧﺎﻧﻮﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي ﺑﺮاي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﺑﻬﺘﺮ ﻧﻔﺖ، ﭘﺎﯾﺶ ﺑﻼدرﻧﮓ، ﻣﻮاد ﻧﻮآوراﻧﻪ، ﺳﯿﺎﻻت ﺣﻔﺎري، و ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻣﺨﺎزن ﺑﻪ ﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده در اﯾﻦ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻋﻤﻠﮑﺮد اوﻟﯿﻪ اﻓﺰودﻧﯽﻫﺎ ﺑﻬﺒﻮد وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ ﺳﯿﺎﻻت ﺣﻔﺎري اﺳﺖ. اﻧﻮاع اﻓﺰودﻧﯽﻫﺎي ﺳﯿﺎل ﻣﻮﺟﻮد، ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ از ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎي ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺣﻔﺎري-ﺳﯿﺎل اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮاي ﻓﻌﺎل ﮐﺮدن ﺣﻔﺎري در ﺷﺮاﯾﻂ ﺳﺨﺖ زﯾﺮﺳﻄﺤﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد. ﻣﻮاد اﻓﺰودﻧﯽ ﻣﺘﺪاول ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﺳﯿﺎﻻت ﺣﻔﺎري ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ آب و روﻏﻦ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: رواﻧﮑﺎري، ﭘﺎﯾﺪاري ﺷﯿﻞ، ﮐﻨﺘﺮل ﻓﯿﻠﺘﺮاﺳﯿﻮن، ﮐﻨﺘﺮل رﺋﻮﻟﻮژي، وﯾﺴﮑﻮزﯾﺰه ﮐﺮدن و ﺗﻨﻈﯿﻢ pH. ﺳﯿﺎﻻت ﺣﻔﺎري اﻏﻠﺐ ﺣﺎوي ﻣﻮاد اﻓﺰودﻧﯽ ﮐﻨﺘﺮل ﻓﯿﻠﺘﺮاﺳﯿﻮن ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺸﺎﺳﺘﻪ، ﺳﻠﻮﻟﺰ ﭘﻠﯽ آﻧﯿﻮﻧﯽ )PAC(، ﮐﺮﺑﻮﮐﺴﯽ ﻣﺘﯿﻞ ﺳﻠﻮﻟﺰ )CMC( و ﻧﺎﻧﻮذرات )NP( ﻫﺴﺘﻨﺪ. اﻓﺰودﻧﯽﻫﺎي اﺻﻼحﮐﻨﻨﺪه رﺋﻮﻟﻮژي ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﺻﻤﻎ زاﻧﺘﺎن، ﮐﺮﺑﻮﮐﺴﯽ ﻣﺘﯿﻞ ﺳﻠﻮﻟﺰ، ﭘﻮدر ﺻﻤﻎ ﮔﻮار، و اﺧﯿﺮاً، ﭘﻠﯿﻤﺮﻫﺎي زوﺋﯿﺘﺮﯾﻮﻧﯽ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﺑﻪ ﻧﻤﮏ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﯾﺴﮑﻮزﯾﻔﺎﯾﺮ ﺑﺮاي ﺳﯿﺎﻻت ﺣﻔﺎري ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ آب اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. ﺳﻪ اﻓﺰودﻧﯽ اﺻﻠﯽ ﮐﻪ pH را ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﻣﻮﻧﻮﻫﯿﺪرات اﺳﯿﺪ ﺳﯿﺘﺮﯾﮏ، ﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﺪ ﭘﺘﺎﺳﯿﻢ و ﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﺪ ﺳﺪﯾﻢ. اﻏﻠﺐ از اﻓﺰودﻧﯽﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺷﯿﻞ را ﺗﺜﺒﯿﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻤﮏﻫﺎي ﭘﺘﺎﺳﯿﻢ و ﺳﺪﯾﻢ و آﺳﻔﺎﻟﺘﯿﻦﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد. ﻃﯿﻒ ﮔﺴﺘﺮدهاي از ﻣﻮاد در دﺳﺘﻪ اﻓﺰودﻧﯽﻫﺎي روان ﮐﻨﻨﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﭘﻠﯿﻤﺮﻫﺎ، آﺳﻔﺎﻟﺘﯿﻦﻫﺎ، داﻧﻪﻫﺎي ﺷﯿﺸﻪاي، روﻏﻦﻫﺎي درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺳﻮرﻓﮑﺘﺎﻧﺖﻫﺎي روﻏﻨﯽ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ. ﻣﻮاد اﻟﯿﺎﻓﯽ ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ﭼﻮب، ﭘﻨﺒﻪ، ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﯽ ﻓﯿﺒﺮي، ﻻﺳﺘﯿﮏﻫﺎي ﺧﺮد ﺷﺪه از وﺳﺎﯾﻞ ﻧﻘﻠﯿﻪ و ﺧﻤﯿﺮ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻓﺰودﻧﯽ ﺑﺮاي ﮐﻨﺘﺮل ﮔﺮدش ﺧﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، ﺳﻠﻔﻮن ﺧﺮد ﺷﺪه، ﺗﮑﻪﻫﺎي ورﻗﻪاي ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ، ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﯽ ﺑﺸﻘﺎب ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﯿﮑﺎ، ﻣﻮاد ﺧﻨﺜﯽ داﻧﻪﺑﻨﺪي ﺷﺪه ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻣﻬﺮهﻫﺎ و ﻧﺎﻧﻮ ﭘﻠﯿﻤﺮﻫﺎ در ﭼﺎهﻫﺎ ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ اﺗﻼف ﺳﯿﺎل اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ. ادﻏﺎم ﻧﺎﻧﻮذرات در ﺳﯿﺎﻻت ﺣﻔﺎري ﺳﯿﺎﻻت ارﺗﻘﺎ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﺑﻬﺘﺮ از ﺟﻤﻠﻪ رواﻧﮑﺎري ﺑﻬﺒﻮد ﯾﺎﻓﺘﻪ، ﭘﺎﯾﺪاري ﺣﺮارﺗﯽ و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﺎي ﻓﯿﻠﺘﺮ را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺮده اﺳﺖ. اﯾﻦ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ اﺻﻄﮑﺎك، اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﺎﯾﺪاري ﭼﺎه و اﻓﺰاﯾﺶ راﻧﺪﻣﺎن ﺣﻔﺎري ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ.

10/6/2024 12:00:00 AM

87670

1404/07/22