7691

بررسي شيوه‌هاي استفاده از مواد شيشه و شيشه سراميكي در درمان بيماري‌ها

1399

دكتر بيژن افتخاري يكتا - دكتر مريم تاج آبادي

اهميّت حوزه بهداشت و سلامت روز به روز در حال افزايش است. روش‌ها و تدابير بسياري براي درمان و يا پيشگيري بيماري انجام گرفته اما با اين وجود سالانه تعداد زيادي از انسان‌ها بر اثر بيماري، ناتواني و يا كهولت سن ميميرند. در سال‌هاي اخير به منظور كمك به حوزه‌ي پزشكي از شيشه و شيشه سراميك‌ها براي درمان يك سري از اين بيماري‌ها و عيوب ايجاد شده در بدن استفاده كرده و نتايج مطلوبي را دريافت كرده‌اند. شيشه‌هاي سيليكاتي، فسفاتي و بوراتي كه در تركيب خود داراي يون‌هاي فسفر و كلسيم هستند به دليل سازگاري با بدن و مشابهت ساختاري و تركيبي با استخوان، شيشه‌هاي زيستي(Bioglass) مي‌نامند. بارزترين ويژگي شيشه‌هاي زيستي توانايي تشكيل لايه‌ي هيدروكسي‌آپاتيت برروي سطح خود هنگام قرارگيري در مايعات بدني و ايجاد پيوند با بافت زنده‌است. بافت استخوان توانايي ترميم خود را دارد اما اگر شكستگي و عيب بوجود آمده بسيار بزرگ باشد و يا در محل عفونت بوجود آمده‌باشد، در اينجا مي‌توان از شيشه‌هاي زيستي براي كمك و ترميم و حتي خواص آنتي‌باكتريايي شيشه‌ها با افزودن عناصري مثل نقره و مس به تركيب شيشه، استفاده كرد. ويژگي ديگر تحليل‌پذيري(degradable) آن‌ها متناسب با سرعت تشكيل بافت جديد است كه پس از ترميم، به دليل مقاومت شيميايي نسبتاً پايين، تجزيه شده و از محيط خارج مس‌شوند. شيشه سراميك‌ها از تحت عمليات حرارتي قرار دادن شيشه‌ها به دست مي‌ايند كه حدود 50% حجمي آن‌ها بلورين است و بطور معمول خواص مكانيكي برتري از شيشه‌هاي با تركيب مشابه دارند و در استخوان‌هاي حامل بار بعنوان پروتز و ايمپلنت،با توجه به اينكه مقاومت شيميايي بيشري دارند و بطور كامل تجزيه نمي‌شوند، استفاده مي‌شوند. مي‌توان با تغيير تركيب شيشه‌ها و افزودن عناصر مختلف مي‌توان استفاده‌هاي وسيعي از آن‌ها كرد. در ابتدا اين شيشه‌ها تنها در بافت‌هاي استخواني استفاده مي‌شد اما با مطالعات گسترده توانستند از آن‌ها براي ترميم زخم‌هاي شديد، اعصاب پيراموني و در ديگر بافت‌هاي نرم استفاده كنند و به ابعاد ديگري از كاربرد شيشه‌هاي زيستي دست يابند؛ در پژوهش‌هاي اخير از شيشه‌هاي متخلخل بعنوان سيستم‌هاي دارورسان، از خواص مغناطسيي شيشه‌هاي حاوي مگنتايت براي درمان سرطان به روش هايپرترمبا، خواص نوري شيشه‌هاي فتولومينسنس در فتوترمال و بسياري كاربردهاي متنوع ديگر استفاده كرده و نتايج خيره‌كننده‌اي دريافت كرده‌اند. اين مواد در حوزه‌هاي مهندسي بافت‌هاي استخواني و نرم، دندانپزشكي، حامل‌هاي دارو و حتي درمان سرطان خود را مستعد نشان داده‌اند. در اينجا ميخواهيم با انواع اين مواد، نحوه‌ي توليد ، كاربرد در زمينه‌هاي مختلف و مطالعات اخيري كه روي آن‌ها انجام گرفته‌است، آشنا شويم.

10/10/2020 12:00:00 AM

69007

1399/08/16

Investigating the methods of using glass and ceramic glass materials in the treatment of diseases