9722

توسعه يك سيستم پشتيبان تصميم جهت ارزيابي پايداري همبست آب-انرژي-غذا

1397

دكتر مطهره سعادت پور

-

در راستاي تكامل رويكردهاي چندجانبه¬گرايانه در مديريت محيط‌زيست، نظير تفكر آب-غذا-تجارت (آب مجازي)، مديريت يكپارچه منابع آب (IWRM) يا مديريت يكپارچه منابع طبيعي (INRM)، و تحقق اهداف توسعه پايدار، رويكرد همبست آب-انرژي-غذا، به‌عنوان جايگزيني جامع، در سال¬هاي اخير معرفي، به طور گسترده در پژوهش¬ها استفاده شده و پشتوانه فكري تحليل سامانه‌هاي پيچيده و درهم¬تنيده آب، انرژي و غذا را فراهم كرده است. رويكرد (تفكر) همبست، به بياني ساده، به پيوند متقابل هر يك از اين سه منبع با لحاظ هم¬افزايي¬ها و بده¬بستان¬ها، ارتباط اين منابع با كاربري اراضي و تأثيرات تغييرات اقليمي بر اين سامانه‌ها و برهم¬كنششان، مي¬پردازد. منابع عدم قطعيت بي‌شمار، پيچيدگي ذاتي و مشكلات مربوط به جمع¬آوري و استفاده از داده¬ها، عدم اجماع جهاني بر سر چارچوبي معين براي تحليل همبست و همچنين فقدان يك پلتفرم قابل‌دسترسي (همگاني) با قابليت تحليل توأمان كمي، كيفي و مكاني، دشواري پژوهش در اين حوزه را دوچندان كرده است. يكي از روش‌هاي متداول و پركاربرد در تحليل سامانه‌هاي همبست آب، انرژي و غذا، روش تحليل يكپارچه چند مقايسه متابوليسم اكوسيستمي و اجتماعي يا به‌اختصار MuSIASEM است كه از ابتداي سدة (ميلادي) جاري تاكنون در حال تكامل و پوست‌اندازي بوده و در سال 2014 نسخه شماره دو آن تحت عنوان MuSIASEM 2.0 معرفي و در پژوهش¬هاي همبست، به طور فزاينده، بكار گرفته شده است. نخستين كاربري اين روش در سال 1999 و براي تحليل سامانه‌هاي كشاورزي با تمركز بر جريان¬هاي انرژي بوده اما به‌مرورزمان، توانايي تحليل جريان¬هاي مالي و داده‌هاي كاربري اراضي، جمعيتي، آب و غذا به اين چارچوب محاسباتي افزوده شده است و آن را به يكي از پرطرف‌دارترين چارچوب¬هاي ارزيابي پايداري به‌ويژه در مسائل پيرامون سامانه‌هاي همبستي، تبديل كرده است. طبق مرور ادبيات انجام شده در اين پژوهش، تاكنون بيش از صد مقاله، كتاب و گزارش علمي، در بيش از شصت كشور جهان، براي مطالعات پايداري و پروژه¬هاي زيست‌محيطي خود، از اين روش بهره برده-اند. متأسفانه، تاكنون، نرم‌افزار يا پلتفرمي اختصاصي براي اين روش، نه براي تحليل در حالت تشخيصي، نه تحليل در حالت شبيه-سازي و نه پشتيباني تصميم، طراحي نشده است. پژوهشگران براي انجام تحليل‌هاي مكاني نيز، مجبور به نصب و يادگيري نرم¬افزارهايي بدون قابليت مصورسازي و به اشتراك¬گذاري داده¬ها و نتايج، هستند. براي غلبه بر اين محدوديت¬ها، اين پژوهش، به طراحي و توسعه يك ابزار پشتيبان تصميم‌گيري مكاني تحت وب، با نقشه‌هاي تعاملي پرداخته كه در آن، كاربر، بتواند سامانه همبست موردمطالعه را در چارچوب ارزيابي MuSIASEM 2.0 تحليل كرده، سناريو¬هاي مختلف را شبيه¬سازي نمايد و به كمك نتايج مصور و نقشه‌هاي مكاني، بررسي‌هاي لازم را بر روي امكان‌سنجي، دوام و مطلوبيت سناريوهاي مختلف، براي رسيدن به بهترين تصميم ممكن، به عمل آورَد.

12/31/2021 12:00:00 AM

71985

1400/06/11

Developing a Decision Support System for Sustainability Assessment of Water-Energy-Food Nexus

سامانه پشتيبان تصميم , ارزيابي پايداري , همبست , آب , انرژي , غذا

Decision Support System , Sustainability Assessment , Nexus , Water , Energy , Food , MuSIASEM , WebGIS