9826

مروري بر مطالعات صورت گرفته در زمينه طراحي شبكه زنجيره تأمين پايدار و تاب‌آور مواد غذايي و كشاورزي با در نظر گرفتن شرايط اپيدمي

1399-1400

دكتر محمدرضا غلاميان

زنجيره‌هاي تامين حلقه‌هاي كليدي هستند كه ورودي‌هاي سازمان را به خروجي‌هاي آن متصل مي‌كنند. در واقع شبكه‌اي ايجاد مي‌شود كه تامين‌كننده(تامين‌كنندگان) تا مصرف‌كننده(مصرف‌كنندگان) را در برمي‌گيرد. چالش‌هايي كه اين شبكه با آن مواجه است پيرامون كاهش هزينه‌ها، تضمين تحويل به‌موقع و كاهش زمان حمل‌ونقل به‌منظور عكس‌العمل بهتر به محيط كسب‌وكار است. اما از طرفي افزايش هزينه‌هاي زيست‌محيطي در اين شبكه‌ها و رشد فشار مصرف‌كنندگان به‌منظور ارائه كالاهايي كه از نظر زيست‌محيطي استاندارد باشند و از سوي ديگر آگاهي جامعه بيروني و كاركنان شركت از مسائل اجتماعي مرتبط با سازمان‌ها و ايجاد گروه‌هايي در حمايت از جامعه و افراد و افزايش مسئوليت اجتماعي سازمان‌ها و شركت‌ها، موجب گرديده است كه بسياري از سازمان‌ها به سمت پايداري در زنجيره تامين حركت كرده و معيارهاي جديدي را در عمليات خود مدنظر قرار دهند. اين معيارها علاوه بر الزامات سودآوري شركت، مسائل اجتماعي و زيست‌محيطي را نيز مد نظر قرار مي‌دهند. از منظري ديگر هر فعاليتي كه يك زنجيره تامين انجام مي‌دهد داراي ريسك ذاتي است كه ممكن است باعث بروز اختلال گردد. ريسك‌ها انواع گوناگوني دارند كه عمدتا ناشي از عوامل بيروني همچون فجايع طبيعي و يا ناشي از عوامل داخلي همچون خرابي تجهيزات هستند. حوادثي نظير از دست دادن تامين‌كنندگان حياتي، آتش‌سوزي در كارخانه توليدي و يا عمليات تروريستي اين پتانسيل را دارند كه شديدا بر هزينه‌ها و درآمد بنگاه تاثيرگذار باشند. به‌منظور مقابله با ريسك‌ها، زنجيره تامين بايد طوري طراحي گردد كه آمادگي مواجه شدن با چنين اختلالاتي را داشته باشد و بتواند پاسخي كارا و موثر به آن‌ها بدهد. علاوه بر اين، چنين زنجيره تاميني مي‌بايست قابليت بازيابي از اختلال، حركت به سمت شرايط عادي و يا حتي بهتر از شرايط قبل را دارا باشد. اين ويژگي دليل اهميت وجود تاب‌آوري در زنجيره تامين است. همچنين در دنياي واقعي موقعيت‌هايي وجود دارد كه اقدامات در حوزه پايداري، مي‌تواند بر تاب‌آوري شبكه تاثيرگذار باشند و يا بالعكس تاثير بپذيرند. درحقيقت، روش‌هاي پايداري براي افزايش كارايي استفاده از منابع به‌كار مي‌رود، اما ممكن است در برخي شرايط اقدامات پايداري شبكه را در برابر اختلالات آسيب پذيرتر كند و يا به عبارتي ديگر، اهداف پايداري و انعطاف‌پذيري مي‌توانند با يكديگر در تضاد باشند. بنابراين با توجه به فراواني فزاينده اختلالات پيش روي سازمان‌ها و بنگاه‌هاي امروزي و اثرپذيري اجتناب ناپذير آن‌ها از عملكرد پايداري زنجيره تأمين، خصوصاً زنجيره‌هاي مواد غذايي، بررسي اين نوع زنجيره تأمين با درنظرگرفتن تاثيرات متقابل پايداري و تاب‌آوري بر شبكه، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اهميت موضوع زماني بيش‌تر مي‌شود كه دلايل ايجاد اختلالات در زنجيره بر اثر وقوع بيماري‌هاي همه‌گيري مانند كوويد-19 به وجود آمده باشد. اين بيماري تاثير گسترده و شديدي بر زنجيره‌هاي تامين و خصوصا زنجيره‌هاي غذايي ايجاد كرد كه باتوجه به اهميت اين موضوع، برآن شديم تا در مطالعه مروري پيشرو، به بررسي مقالاتي با محوريت تاب‌آوري و پايداري در زمينه طراحي شبكه‌هاي زنجيره تأمين غذايي با در نظر گرفتن شرايط اپيدمي كه درسال‌هاي اخير بيشتر منتشر شده است، بپردازيم. با مطالعه حول اين حوزه درمي‌يابيم كه تعداد مطالعاتي كه پايداري و تاب‌آوري را در كنار يكديگر در زنجيره‌هاي فسادپذير كشاورزي/غذايي درنظر گرفته‌اند كم و اين مقدار هنگامي كه بحث اپيدمي در زنجيره‌هاي غذايي/كشاورزي مطرح مي‌شود بسيار اندك مي‌باشد. در كنار اين تنها يك چهارم مقالات اين حوزه هر دو ريسك عملياتي و اختلال‌گر را در كنار يكديگر در نظر گرفته‌اند. همچنين رويكردهاي مقابله با عدم قطعيت‌ نيز كمتر به صورت ادغامي صورت گرفته‌اند.

9/22/2021 12:00:00 AM

72287

1400/07/08

A review of studies on the design of a sustainable, resilient and perishable agri-food supply chain network considering epidemic disruptions

طراحي شبكه زنجيره تامين، پايداري، تاب‌آوري، فسادپذير كشاورزي/غذايي، كوويد-19، عدم قطعيت، مطالعه مروري

SCND, Sustainability, Resiliency, Perishability, uncertainty, covid-19