11492

11492

بررسي ساخت دزيمتر كلسيم سولفات با دوپنت ديسپرسيوم

كارشناسي ارشد

شيمي - معدني

تير ماه 1390

تير ماه 1390

دكتر محمد مهدي كاشاني مطلق

مهندس مهران طاهري

چكيده مواد كريستالي كه قابليت اندازه گيري ميزان دز جذب شده را از طريق پديده ترمولومينسانس دارند بصورت طبيعي در محيط موجود بوده و برخي نيز به صورت مصنوعي ساخته ميشوند. با تغيير دادن غلظت ديسپرسيم به عنوان آلاينده منحني درخشندگي تغييراتي را نشان مي دهد.اين تغييرات شامل تغيير قله هاي كم دما و قله دزيمتري و همچنين ميزان حساسيت دزيمتر مي باشد. . ميزان خودجذبي نيز با انتخاب مقادير متفاوت از دزيمتر جهت قرائت و ضخامت مختلف از دزيمتر بررسي گرديد. پرتوهاي يونساز پرتوهايي هستند كه در حين عبور از ماده انرژي خود را به صورت يونسازي مستقيم و غيرمستقيم اتمهاي ماده از دست بدهند. درواقع اين پرتوها معمولا در عبور از ماده يا بافت مي توانند در اثر پديده تحريك و يا يونسازي انرژي خود را به ماده منتقل نمايند. رديابي و آشكارسازي انواع پرتوهاي يونساز از لحاظ علمي از اهميت ويژه اي برخوردار است. يكي از آشكارسازهاي ويژه، دزيمتر ترمولومينسانس مي باشدبه طور خلاصه در ترمولومينسانس، حاملين بار در حالات شبه پايدار به دام مي افتند. اين حالات شبه پايدار ناشي از نواقص ذاتي و يا نواقص ايجاد شده توسط پرتو يونساز و يا وارد كردن آلاينده در شبكه است. به موادي كه خاصيت ترمولومينسانس را از خود نشان مي دهند، فسفرهاي ترمولومينسانس گويند. معروف ترين اين فسفرها ليتيم فلورايد (LiF) و كلسيم فلورايد (CaF2) و سولفات كلسيم (CaSO4) و... مي باشند كه هركدام همراه با ناخالصي هاي ويژه استفاده مي شوند. دزيمترهاي كلسيم سولفات عبارتند از CaSO4:Dy , CaSO4:Tm, CaSO4:Mn و غيره كه از ميان آنها CaSO4:Dy از دزيمترهاي فوق العاده حساس به پرتوهاي يونساز مي باشد و همين امر اندازه گيري دزهاي حدود ميلي رنتگن را توسط اين ماده امكان پذير مي سازد. قله اصلي دزيمتري اين فسفر در حدود 220 ˚C است. ناحيه خطي بودن اين دزيمتر نيز وسيع مي باشد (10-10-6 Gy). حساسيت اين دزيمتر حدود 50-30 برابر حساسيت TLD-100 است‌كه با استفاده از يك تيوب فوتومولتي پلاير با حساسيت بالا نسبت به نور زرد اين مقدار تا 57 برابر افزايش مي يابد . روش تهيه فسفرهاي CaSO4:Dy در اين تحقيق بر اساس يك روش معروف شيميايي است. واژه‌هاي كليدي: تعداد دزيمتر، ترمولومينسانس، خودجذبي